Кіріспе

Жалқаулар туысы Автоматты таксобокс
| аты = Екі саусақты жалқаулар
| сурет = Sloth1a.jpg
| суреттің сипаттамасы = Хоффманның екі саусақты жалқауы (Choloepus hoffmanni)
| ата-анасы = Gray, 1871
| ата-анасы көрсетілуі = 2
| таксоны = Choloepus
| авторлығы = Illiger, 1811, кейде екі саусақты жалқау деп те аталады. Холоэпустың екі түрі ("шалқаң аяқ" деген мағынада), Линнейдің екі саусақты жалқауы (Choloepus didactylus) және Хоффманның екі саусақты жалқауы (Choloepus hoffmanni) бұрын морфологиялық зерттеулерге сүйене отырып, жалқаулар отбасының жалғыз тірі қалған өкілдері деп есептелген, бірақ қазіргі молекулалық зерттеулер нәтижесінде олар жойылған жерде жүретін жалқаулар отбасының (Mylodontidae) ең жақын туыс екендігі анықталды. Бұдан әрі, цитохром c оксидазасының I суббірлігінің тізбегіне сүйене отырып, Анд тауларымен бөлінген C. hoffmanni популяциялары арасындағы шамамен 7 миллион жыл бұрынғы оқшаулану мерзімі туралы мәлімделді. Олардың ата-тектері теңіз омыртқаларымен дамыған, үш саусақты жалқау және манат – ұқсас омыртқалары бар жалғыз сүтқоректілер.

Үш саусақты жалқаумен байланысы

Екі жалкоо құс түрінің де бір орманды мекендейтіндігі байқалады; көптеген аймақтарда біршама кішірек және әдетте баяу қозғалатын үш саусақты жалкоо құс (Bradypus) және екі саусақты құс түрінің бір түрі бірлесіп басым болады. Сыртқы келбеті жағынан ұқсас болса да, екі туыс арасындағы қарым-қатынас тығыз емес. Жақындағы филогенетикалық талдаулар 1970 және 1980 жылдардағы морфологиялық деректерді талдауды қолдайды, бұл екі туыстың тығыз байланысты емес екенін және олардың ағаш өміріне тәуелсіз бейімделгенін көрсетеді. Бұл жұмыстан үш саусақты жалкоолардың қандай жерде тіршілік ететін жалкоолардың таксондарынан пайда болғаны нақты болмады. Морфологиялық салыстыруларға сүйенсек, екі саусақты жалкоолар Кариб теңізі жалкооларының бір бөлімінде филогенетикалық тұрғыдан орналасқан деп есептелді. Сүйек құрылымын талдау арқылы жалкоолардың 33-тен астам түріне қатысты деректер жиналғанмен, филогенетикалық ағаштағы кладтар арасындағы көптеген байланыстар анық емес еді. Дифилия гипотезасын қолдайтын морфологиялық дәлелдердің көп бөлігі ішкі құлақтың құрылымына негізделген. Көптеген морфологиялық зерттеулер конвергентті эволюцияның бүгінгі екі туыстағы ағаш жалкооларының пайда болуына себеп болған механизмы екеніне келісім берді. Бұл қазіргі туыстардың қозғалыс әдістері, мөлшері, мекендеу ортасы және басқа да көптеген қасиеттер сияқты ұқсас белгілерді соңғы ортақ ата-бабаларынан емес, бір-бірінен тәуелсіз дамытқандығын білдіреді. Бұл ағаш жалкооларын сүтқоректілер арасындағы конвергентті эволюцияның ең керемет мысалдарының біріне айналдырады.

Мінез-құлық

Екі аяқты жалқаулар өмірінің көп бөлігін ағаштарға кері асылып өткізеді. Олар жүре алмайды, сондықтан қолдарымен бір-біріне тартып жылжиды, бұл өте баяу процесс. Олардың қозғалысының басым бөлігі осы төңкерілген күйде жүзеге асады, тіпті үш аяқты жалқаулардан да артық. Осының салдарынан, олар көбінесе ағаштардың тік емес бөліктеріне қарай ұмтылады. Көбінесе түнгі жануарлар болғандықтан, олардың терісінде өсетін жасыл балдырлар оларды қорғаудың негізгі құралы болып табылады. Олардың дене температурасы, кем дегенде жартылай, қоршаған ортаның температурасына байланысты; басқа сүтқоректілер сияқты жылыну үшін дірілдей алмайды, себебі олардың метаболизмі өте төмен және бұлшық еттері жеткіліксіз дамыған. Анасы бір ұрпақ туады, ағашқа кері асылып тұрғанда. Балалар тырнақтарымен туады және шамамен бір айдан кейін емізуден тоқтатылады, бірақ анасымен бірнеше ай бойы бірге болады және әйелдер үш жасқа дейін, ал еркектер төрт-бес жасқа дейін жыныстық жағынан жетілмейді.

Тамақтандыру

Олар негізінен жапырақтармен қоректенеді, сондай-ақ бүршіктерді, жемістерді, жаңғақтарды, жидектерді, қабықты, кейбір жергілікті гүлдерді және тіпті кейбір ұсақ омыртқалы жануарларды жейді. Азық таба алмаған жағдайда, олар денесінде өсетін балдырларды қоректік заттар алу үшін жейтіні белгілі. Олар минералдық сілтеу орындарында да көрінеді. Олардың үлкен, төрт бөлімді асқазандары бар, ол көп мөлшердегі жейтін өсімдік тағамын ашытуға көмектеседі. Баяу метаболизмге байланысты тағамды қорытуға бір айға дейін уақыт кетеді. Олар негізінен жейтін жапырақтардағы судан ылғал алады, бірақ жалқаулардың өзендерден тікелей су ішетіні де байқалған.

Тіс және қаңқа

Екі аяқты жалқаудың тістері азайған, бірақ үнемі өсіп отырады, оларда кескіш тістері мен нағыз клычтары жоқ, бұл оларды басқа сүтқоректілердің тіс формуласымен салыстыруға келмейді. Олардың алғашқы тісі пішіні жағынан клычқа ұқсас және «клыч тәрізді» деп аталады. Ол тамақтан кішкентай кесектерді жыртуға, сондай-ақ жыртқыштардан қорғануға қолданылады. Бұл тіс қалған тістерден, яғни молярформалардан диастемамен бөлінеді. Молярформалар тамақты ұнтақтау үшін арналған, сырт түрі мен қызметі жөнінен аудыр-сапыр тасқа ұқсайды. Осылайша, олар тамақты оңай қорытылуы үшін ұнтақтайды, бұл олардың күштің көп бөлігін қажет етеді. Екі аяқты жалқаудың тіс формуласы: (unau)

Екі аяқты жалқаулар сүтқоректілердің арасында бес мойын омыртқасына ие болуымен ерекшеленеді, бұл гомеотикалық гендердегі мутациялардың салдары болуы мүмкін. Басқа барлық сүтқоректілерде жеті мойын омыртқасы болады, үш аяқты жалқау мен манаттан басқа.

Бұлшықет

Екі аяқты жалқау жануарлардың бұлшық еттері көбінесе басқа сүтқоректілердікіндей болады. Бұған олардың зигоматикалық бұлшық еттері, үстіңгі жақ бұлшықтары, терең жақ бұлшықтары және медиалдық және латеральдық птеригоид бұлшықтары кіреді. Сонымен қатар, олардың алдыңғы уақытша бұлшығының белгілі бір бөлігі тік бойымен орналасқан, бұл оларға қанайнақ тістерін қайрауға мүмкіндік береді. Олардың алдыңғы және артқы аяқтарындағы, сондай-ақ иықтарындағы иілгіш бұлшықтары күштірек болады.