Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес академигі (1874–1949)
Soviet academic (1874–1949)
Николай Александрович Семашко (Никола́й Алекса́ндрович Сема́шко; 20 қыркүйек 1874 [е.с. 8 қыркүйек 1874] – 18 мамыр 1949) – революционер, кеңес мемлекет қайраткері және академик. 1918 жылы Халық денсаулығы сақтау комиссары болып тағайындалып, 1930 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол Кеңес Одағындағы денсаулық сақтау жүйесін ұйымдастырушылардың бірі (көбінесе Семашко жүйесі деп аталады), 1944 жылы Медицина ғылымдары академиясының, ал 1945 жылы Ресей КФСР-інің академигі болып сайланды.
Dr. Nikolai Aleksandrovich Semashko (Никола́й Алекса́ндрович Сема́шко; 20 September 1874 [O. S. 8 September 1874] – 18 May 1949), was a revolutionary, Soviet statesman and academic who became People's Commissar of Public Health in 1918, and served in that role until 1930. He was one of the organizers of the health system in the Soviet Union (often called the Semashko system), an academician of the Academy of Medical Sciences (1944) and of the Russian SFSR (1945).
Ерте өмір
Николай Семашко Орел губерниясының Елец уезіндегі Ливенское ауылында (қазіргі Липецк облысы) мұғалім отбасында дүниеге келген. Оның анасы Георгий Плехановтың әпкесі болған. 1891 жылы Елец гимназиясын бітіргеннен кейін (онда Михаил Пришвинмен бірге оқыды) Семашко Мәскеу университетінің медицина факультетіне түсті. 1893 жылы марксистік топқа мүше болды. 1895 жылы революциялық қозғалысқа қатысқандығы үшін қамауға алынып, қатаң полиция бақылауында Ливенское ауылына жер аударылды. 1901 жылы Қазан университетінің медицина факультетін бітірген соң Орел және Самара қалаларында дәрігер болып жұмыс істеді. 1904 жылы Ресей социал-демократиялық еңбек партиясының (РСДРП) Нижний Новгород комитетінің белсенді мүшесі болды; 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде Сормово зауытындағы ереуілді ұйымдастырды, осы үшін қайтадан тұтқындалды. 1906 жылы Швейцарияға эмиграция жасап, Женевада тұрды, онда Владимир Ленинмен кездесті. 1907 жылдың тамызында Семашко Женева большевиктер ұйымынан Екінші Интернационалдың Халықаралық Социалистік Конгресіне делегат ретінде қатысты. Швейцария полициясы оны 1907 жылғы Тифлис экспроприациясы ісі бойынша сотталған Равич Сарра Наумовна түрмеден хат жібергеннен кейін тұтқындады. 1908 жылы большевиктердің шетелдік орталығымен бірге Парижге көшіп, 1910 жылға дейін РСДРП Орталық Комитетінің Сыртқы бюросының хатшысы қызметін атқарды және Лонжумеодағы партия мектебінде (1911) оқыды. РСДРП-ның Алтыншы (Прага) Бүкілресейлік конференциясында (1912) Семашко Ленин редакциялаған және конференция қабылдаған қаулы жобасынан тұратын сақтандыру секторы туралы баяндама жасады. 1913 жылы Семашко Сербия мен Болгариядағы социал-демократиялық қозғалысқа қатысты; Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда интернировкаға алынды. 1917 жылдың қыркүйегінде Мәскеуге оралғаннан кейін Пятницкая аудандық кеңесінің большевиктер фракциясының төрағасы болып сайланды. Ол партияның VI съезінің делегаты болды, Мәскеудегі қарулы көтеріліске дайындалуға қатысты және оған қатысушыларға медициналық көмек ұйымдастырды.
Nikolai Semashko was born to a teacher in the village of Livenskoe in Yelets uyezd of Oryol guberniya (in present day Lipetsk Oblast). His mother was a sister of Georgi Plekhanov. In 1891, after graduating from the Yelets gymnasium (where he studied with Mikhail Prishvin), Semashko entered the medical faculty of Moscow University. In 1893 he became a member of a Marxist group. In 1895, for his participation in the revolutionary movement, he was arrested and exiled to his home in Livenskoe, under strict police surveillance. In 1901 he graduated from the medical faculty of Kazan University, after which he worked as a doctor in Oryol and in Samara. In 1904 he was an active member of the Nizhny Novgorod Committee of the Russian Social Democratic Labour Party (RSDLP); during the 1905 Russian Revolution he co organized the strike at the Sormovo Factory, for which he was again arrested. In 1906 he emigrated to Switzerland and lived in Geneva, where he met with Vladimir Lenin. In August 1907, Semashko served as a delegate from the Geneva Bolshevik organization at the International Socialist Congress of the Second International. The Swiss police arrested him after Равич, Сарра Наумовна, convicted in the case of the 1907 Tiflis expropriation, sent him a letter from prison. In 1908, together with the Bolshevik foreign center, he moved to Paris, where until 1910 he worked as secretary of the Foreign Bureau of the Central Committee of the RSDLP and participated in the Party School in Longjumeau (1911). At the Sixth (Prague) All Russia Conference of the RSDLP (1912) Semashko delivered a report on the insurance sector, consisting of a draft resolution which Lenin had edited and which the Conference adopted. In 1913 Semashko participated in the social democratic movement in Serbia and in Bulgaria; at the beginning of World War I he was interned. Returning to Moscow in September 1917, he was elected chairman of the Bolshevik faction of the Pyatnitskaya district council. He was a delegate of the Sixth Party Congress, participated in the preparation of the armed insurrection in Moscow, and organized medical care for its participants.
Кеңес мемлекет қайраткері
1917 жылғы қарашадағы Қазан төңкерісінен кейін Семашко Мәскеу қалалық кеңесінің Денсаулық сақтау бөлімінің басшысы болды, ал 1918 жылдың шілдесінен 1930 жылға дейін РСФСР Денсаулық сақтау комиссары лауазымын атқарды. Ол Лениннің мәйітін қарудан тексеруді (немесе, Лениннің мәйітін тілді) жетекшілік етті. Семашконың басшылығымен эпидемиялармен күрес жұмыстары жүргізілді, советтік қоғамдық денсаулық сақтау жүйесінің негізі салынды, ана мен балаларды қорғау жүйесі, балалар мен жасөспірімдердің денсаулығын сақтау және медициналық зерттеу институттарының желісі құрылды (мысалы, 1930 жылы құрылған Мемлекеттік орталық халық тамақтану институты, қазіргі Тамақтану ғылыми-зерттеу институты). 1921-1949 жылдары Семашко Мәскеу мемлекеттік университетінің медицина факультетінде (1931 жылдан бастап Мәскеу медицина академиясы) Әлеуметтік гигиена кафедрасының профессоры болды.
After the October Revolution of November 1917, Semashko served as head of the Health Department of the Moscow City Council, and from July 1918 to 1930 he held the post of Commissar of Health of the RSFSR. He directed the autopsy on Lenin's corpse. Under Semashko's leadership, work was carried out to combat epidemics, the foundations of Soviet public health were laid, and a system of protection of motherhood and childhood and the health of children and adolescents and a network of medical research institutes were created (e. g. State Central Institute of Public Nutrition in 1930 now the Scientific Research Institute of Nutrition). In 1921 1949 Semashko was a professor with the Chair of Social Hygiene in the medical faculty of Moscow State University (from 1931 the Moscow Medical Academy).
Кейінгі өмірі
1930 жылдан 1936 жылға дейін Семашко Орталық Атқару Комитетінде жұмыс істеді, онда президиум мүшесі және балалар өмірін жақсарту жөніндегі комиссияның (бұрынғы Деткомиссия) төрағасы болды, оған үйсіздікпен күрес және балалар денсаулық сақтау мекемелеріндегі емдеу-алдын алу жұмыстарын басқару жүктелді. 1945-1949 жылдары РСФСР Мектеп денсаулық сақтау институтының директоры болды, сонымен бірге (1947-1949) Медицина ғылымдары академиясының Денсаулық сақтау және медицина тарихы институтының (1965 жылдан Семашко әлеуметтік гигиена және қоғамдық денсаулық сақтау ұйымының ғылыми-зерттеу институты) директоры қызметін атқарды. Ол Мәскеудегі Орталық медициналық кітапхананың (1918) және Ғалымдар үйінің (1922) негізін қалаушы, Ұлы медициналық энциклопедияның (1927-1936) бас редакторы, дене тәрбиесі және спорт жөніндегі Жоғарғы кеңестің (1923 жылдан бастап) бірінші төрағасы, Бүкіл Одақтық гигиена қоғамының (1940-1949) төрағасы және 10-шы, 12-ші және 16-шы партия съездерінің делегаты болды. Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. Семашко үйленген, оның қызы Хелен (1908-1983, Фаробина) көп жыл бойы Денсаулық сақтау министрлігінің жауапты қызметкері болды.
From 1930 to 1936, Semashko worked in the Central Executive Committee, where he served as a member of the Presidium and the chairman of the Commission for the Improvement of Children's Lives (formerly the Detkomissiya), which was entrusted with the fight against homelessness and the management of therapeutic and preventive work in children's health facilities. In 1945 1949 he was Director of the Institute for School Health of the RSFSR, and at the same time (1947–49) of the Institute for Health and History of Medicine of the Academy of Medical Sciences (since 1965 the Research Institute of the Semashko Social Hygiene and Public Health Organization). He was a founder of the Central Medical Library (1918) and of the House of Scientists (1922) in Moscow, editor in chief of the Great Medical Encyclopedia (1927–1936), the first chairman of the Supreme Council for Physical Education and Sports (from 1923), chairman of the All Union Hygiene Society (1940–49), and delegate to the 10th, 12th, and 16th Party Congresses. He was awarded the Order of Lenin, the Order of the Red Banner of Labour, and medals. Semashko was married and had a daughter Helen (lang ru , 1908–1983, married name Farobina), who was for many years a responsible official of the Ministry of Health.