Витезслав Незваль: Чех поэты, жазушы және аудармашысы
Vítězslav Nezval
Витезслав Незвал: чех ақыны, жазушы, аудармашы (1900-1958). Авангард поэзиясының және чехословакиялық сюрреализмнің негізін қалаушысы. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Витежслав Незвал (; 26 мамыр 1900 – 6 сәуір 1958) – чех ақыны, жазушысы және аудармашы. Ол 20 ғасырдың бірінші жартысындағы ең өнімді авангардтық чех жазушыларының бірі және Чехословакиядағы сюрреализм қозғалысының негізін қалаушылардың бірі болды.
Czech poet, writer and translator (1900–1958)
Vítězslav Nezval (; 26 May 1900 – 6 April 1958) was a Czech poet, writer and translator. He was one of the most prolific avant garde Czech writers in the first half of the 20th century and a co founder of the Surrealist movement in Czechoslovakia.
Өмірбаян
Оның әкесі Оңтүстік Моравиядағы Бискупки ауылында мектеп мұғалімі болған, ол өнер көрмелеріне жиі баратын және композитор Леош Яначектан сабақ алған музыкант еді. Он бір жасында Незвалды Тřebíč гимназиясына жіберді, онда ол фортепианода ойнауды және музыка жазуды үйренді. Ол жасөспірім кезінде, музыкаға деген қызығушылығы сақталғанда өлеңдер жазуды бастады. Ол жұлдыздарды қарап отырып аккордеон тартып ойнаған деген әңгіме бар. 1918 жылы ол Австрия армиясына алынды, бірақ ауырғандықтан жақын арада үйіне қайтарылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Незвал Прагаға көшіп, Карл университетінде философияны оқуға түсті, бірақ диссертациясын бітіре алмағандықтан диплом алмады. Осы кезеңде ол Праганың кафелері мен көшелерінде гүлденген қарбалас әдеби ортаға қатты әуестенді.
His father was a school teacher in the village of Biskoupky in Southern Moravia who often traveled to see art exhibitions and was also a musician who studied under the composer Leoš Janáček. At age eleven, Nezval was sent to the gymnasium in Třebíč, where he learned piano and to compose music. He began writing in his teenage years while he was still interested in music. He was said to have played an accordion while studying the stars. In 1918, he was drafted into the Austrian army, but quickly sent home when he became ill. After the first World War, Nezval moved to Prague and began studying philosophy at the Charles University, but he did not receive his degree because he failed to finish his thesis. During this time, he was enchanted by the bustling literary scene that was thriving in the cafés and on the streets of Prague.
Әдеби шығармашылық
Витезслав Незвал – Devětsil (сөз созбен "тоғыз күш", қызылшаның чех тіліндегі атауы, бірақ чех тілінде сөйлейтін адам үшін топтың тоғыз негіздеуші мүшесіне анық сілтеме) авангард суретшілер тобының мүшесі болды. Devětsil мүшелері өз буынының ең өнімді чех суретшілері болды. 1922 жылы Devetsil тобына Витезслав Незвал, Жиндрих Штирский, Ярослав Сейферт, Карел Тейге және Тоен (Мари Серминова) кірді, бірақ олармен ғана шектелмеді. Прага тіл білімі мектебінің кейіннен негізін қалаушы Роман Якобсон да осы топқа қатысты. Бұрынғы пролетарлық топ сияқты, Devětsil авангард әдебиеті үшін және Ресейден бастау алған марксистік саяси идеологиясы үшін шабыт алу үшін Францияға жүгінді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Чехословакия мемлекеті құрылғанмен, жас буын әлі де жақсартуға орын бар екенін және нағыз азаттыққа қол жеткізу үшін радикалды шешім қажет деп ойлады. Осы зиялылардың көпшілігі революцияға құштарлық танытып, Ленинге адалдығын білдірді. Олардың философ президенті Томас Масарик оларға алғашқы әлеуметтік демократияны сыйлағанмен, Незвал және оның тобындағы басқалар бұл режимді өздерінің сенімдері мен мақсаттарының көрінісі деп қабылдамады. Олар өз жазбаларында сыныптық ынтымақтастыққа негіделген марксистік интернационалистік санаға деген ұстанымдарын білдірді. Devětsil-дің алғашқы манифесі жас, прогрессивті суретшілерді қарапайым заттардың ішінде поэзиялық сапаны іздеуге шақырды. Көкқырлар, ұшақтар, мим және қағазға жазылған жарнамалар – жаңа өнер түрлері болды. Незвал сонымен қатар Поэтизмнің негізін қалаушылардың бірі болды, бұл бағытты Devětsil аясында негізінен Карел Тейге теориялық тұрғыда қалыптастырды. Оның шығармаларына өлеңдер жинақтары, тәжірибелік пьесалар мен романдар, естеліктер, очерктер және аудармалар кіреді. Карел Тейге, Жиндрих Штирский және Тоенмен бірге Незвал жиі Парижге барып, француз сюрреалистерімен жақын қарым-қатынас жасады. Андре Бретон және Поль Элюармен тығыз достығы 1934 жылы Чехословакияның Сюрреалистік тобының құрылуына ықпал етті. Бұл Франциядан тыс алғашқы сюрреалистік топтардың бірі болды, ал Незвал оның журналының редакторы болды. "Абекеда" ("әліппе") кітабында Незвалмен бірлесіп жұмыс істеген Devětsil бишісі Мильча Майерова әр әріпті бейнелеу үшін нақты позаларды қабылдады. Незвал бұл өлеңді әліпбидің формаларына, дыбыстарына және функцияларына назар аудара отырып жазды. Тейге типография мен фотомонтаж көмегімен кітаптың көптеген басылымдарында жарияланған қимылдардың есте қаларлық суреттерін жасады. Незвалдың "Сбохем а шатечек" ("Қош сау болыңыз, 1934") поэмасын 1937 жылы чех композиторы Витезслава Капралова музыкаға қосты, ал 1940 жылы Рафаэль Кубелик оның оркестрлік нұсқасын тұсаукесер етті.
Vítězslav Nezval was a member of the avant garde group of artists Devětsil (literally "nine forces", the Czech name of the Butterbur plant but to a Czech speaker an obvious reference to the nine founding members of the group). Devětsil members were the most prolific Czech artists of their generation. In 1922, the Devetsil group included, but was not limited to, Vítězslav Nezval, Jindřich Štyrský, Jaroslav Seifert, Karel Teige, and Toyen (Marie Cerminová). Also associated with the group was the later founder of the Prague Linguistic School, Roman Jakobson. Like the proletarian group before it, Devětsil looked to France for inspiration for their avant garde literature and their Marxist political ideology originating from Russia. Though the Czechoslovakian state was newly formed after World War I, the younger generation felt there was still room for improvement and that a radical solution was necessary to gain true liberation. Most of these intellectuals had a zest for revolution and professed their allegiance to Lenin. Though their philosopher president, Thomas Masaryk, gave them the first real socially minded democracy, Nezval and others in his group did not accept this regime as representative of their beliefs and goals. In their writings they expressed their preference for the Marxist internationalist consciousness of class solidarity. The first manifesto of Devětsil urged young, progressive artists to look deeper into ordinary objects for poetic quality. Skyscrapers, airplanes, mime and poster lettering were the new arts. Nezval was also a founding figure of Poetism, a direction within Devětsil primarily theorized by Karel Teige. His output consists of a number of poetry collections, experimental plays and novels, memoirs, essays, and translations. Along with Karel Teige, Jindřich Štyrský, and Toyen, Nezval frequently traveled to Paris where he rubbed shoulders with the French surrealists. His close friendship with André Breton and Paul Éluard was instrumental in founding The Surrealist Group of Czechoslovakia in 1934. It was one of the first surrealist groups outside France, and Nezval served as the editor of its journal Surrealismus. In collaboration with Nezval on his book Abeceda ("alphabet"), the Devětsil dancer Milča Mayerová adopted particular poses to represent each of the letters. Nezval wrote this poem focusing on the forms, sounds, and functions of the alphabet. Teige used typography and photomontage to create lasting images of the moves which are now printed in many editions of the book. Nezval's poem Sbohem a šáteček (Waving farewell; 1934) was set to music by the Czech composer Vítězslava Kaprálová in 1937, and was premiered in its orchestral version in 1940 by Rafael Kubelik.
Кейінгі өмірі
Германия Чехословакияны басып алғаннан кейін ол жер асты антифашистік қарсылық қозғалысына қатысты және 1944 жылы түрмеге қамалды. Чехословакия азат етілгеннен кейін Незвал өзінің еңбегі үшін көптеген наградалар мен марапаттар алды. Ол Поэтизм идеалдарына адал болуға және оларды жаңа мемлекеттік бекітілген көркемдік доктрина болған социалистік реализммен үйлестіруге тырысты. Ол саясатта белсенді болып, Ақпарат министрлігінің кино бөлімінің басшысы болды. 1950 жылдардың басынан бастап Незвалдың денсаулығы нашарлай бастады. 1958 жылдың 6 сәуірінде ол Прагада жедел пневмониядан және одан кейін жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Алғашқы аза тұту рәсімі Рудольфинумда өтті, ал 10 сәуірде мемлекеттік жерлеу рәсімі болды. Ол Прагадағы Вышеград зиратында жерленді. Оның жазба мүлігі Ұлттық әдебиет ескерткішінің мұрағатымен сатып алынды.
After the German occupation of Czechoslovakia he became involved in the underground anti fascist resistance movement and was imprisoned in 1944. After the liberation of Czechoslovakia Nezval received numerous recognitions and awards for his work. He tried to remain true to the ideals of Poetism and to reconcile them with Socialist realism, which was the new state approved artistic doctrine. He was active in politics and became head of the film department of the Ministry of Information. Nezval's health began to deteriorate after the beginning of the 1950s. On April 6, 1958, he died in Prague of acute pneumonia and subsequent heart failure. The first mourning ceremony at took place at the Rudolfinum and he received a state funeral on 10t of April. He was buried at the Vyšehrad Cemetery in Prague. His written estate was acquired by the archives of the National Literature Memorial.