Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
құлшылық суреттері
devotional paintings
Ретабло – бұл құлшылық суреті, әсіресе дәстүрлі католик шіркеуінің суреттерінен алынған иконографияны пайдаланатын шағын халықтық немесе қолөнер туындысы. Жалпы алғанда, ретабло – бұл алтардың үстіндегі ретабло немесе рередос, ол үлкен алтарлық сурет немесе мүсіндері бар күрделі ағаш құрылым болуы мүмкін. Әдетте, бұл сурет салу, мүсін жасау немесе олардың үйлесімі және оны қоршап тұрған әсем құрылымды қамтиды. Латын тіліндегі сөздің түбірі "арттағы тақта" деген мағынаны білдіреді. Алтардың артында табылатындықтан бөлек, "фасадтар мен есіктердің үстіне де ұқсас әшекейлі құрылымдар салынып, жасалады", олар есік үсті деп аталады. Кішкентай ретаблолар – бұл құлшылық немесе қасиетті суреттер, көбінесе төртбұрышты қалайы табақтарда бейнеленген, олар Мәсіх, Құдай анасы немесе жүздеген әулиелердің бірін көрсетеді. Көптегендері – экс-вотолар ("серттен") олардың жасалуына себеп болған оқиғаны бейнелейді, әдетте, адамның аман қалған қауіпті немесе қорқынышты жағдайлар, бұл қасиетті тұлғаның – Құдайдың, Мәриямның немесе әулиенің араласуының арқасында болды. Олар аурудан немесе жер сілкінісінен аман қалған сияқты қиын жағдайларда қорғағаны үшін қасиетті тұлғаға алғыс айту мақсатымен жасалады. Осы экс-вотолардың класы көбінесе қорғалған адамды қауіпті жағдайда және оларды қорғаған қасиетті тұлғаны көрсетеді, әдетте оқиғаның сипаттамасы, күні мен орны жазылған. Құлшылық және әсіресе экс-вото ретаблоларын қасиетті орынға құрбандық ретінде немесе үйде сақтауға болады. Испаниядағы Кейінгі Орта ғасыр мен Ренессанс дәуіріндегі рередостар өте үлкен және әсем болды, әдетте оюлы және алтынмен қапталған ағаштан жасалған, биіктігі 40 фут немесе одан да жоғары болды. Оларды жасау дәстүрі Америкадағы жаңа испан империясына жеткізілді. Онда, кем дегенде 18 ғасырдың соңында, бұл сөз әлдеқайда кішкентай халықтық діни суреттерді атау үшін қолданыла бастады, олар дәстүрлі құлшылық бейнелері де, экс-вотолар (белгілі бір жағдай арқылы қорғағаны үшін алғыс айтуды бейнелейтін суреттер) да болуы мүмкін. Бұл әдетте, адамды немесе жақындарының біреуін өлімге жақын жағдайдан құтқарғаны үшін Марияға ризашылық білдіру үшін жасалды.
A retablo is a devotional painting, especially a small popular or folk art one using iconography derived from traditional Catholic church art. More generally retablo is also the Spanish term for a retable or reredos above an altar, whether a large altarpiece painting or an elaborate wooden structure with sculptures. Typically this includes painting, sculpture, or a combination of the two, and an elaborate framework enclosing it. The Latin etymology of the Spanish word means "board behind". Aside from being found behind the altar, "similar ornamental structures are built and carved over facades and doorways", called overdoors. Small retablos are devotional or votive paintings, often on rectangular sheets of tin that illustrate holy images such as Christ, the Virgin Mother, or one of the hundreds of saints. Many are ex votos ("from a vow") that depict the story that led to their commission, usually dangerous or threatening events that occurred, and which the person survived, thanks to the intercession of a sacred person – God, Mary, or a saint. They are made as a way of thanking the sacred person for protection in precarious situations, such as surviving an illness or earthquake. This class of ex votos often shows the protected humans in a dangerous situation, and the sacred person who protected them, usually with an inscribed explanation of the events, with the date and location. Both devotional and especially ex voto retablos may be deposited at a shrine as a votive offering, or kept at home. Reredos of the Late Middle Ages and Renaissance in Spain grew extremely large and elaborate, typically using carved and gilded wood, and rising as high as 40 feet or more. The tradition of making them was taken to the new Spanish Empire in America. There, by the late 18th century at least, the word became used for much smaller popular religious paintings, both conventional devotional images, and ex votos (paintings giving thanks for protection through a specific episode). These were typically made to express gratitude towards the Virgin Mary for saving a person or a loved one from a nearly fatal event.
Кішкентай суреттер
Ex votos-ты "Retablos" деп атаудың таралуы 18-ші ғасырдың соңына дейін жетеді. 1950 жылы мексикалық суретші Роберто Монтенегро 1781 жылы жасалған, ауыр сырқаттан кейін халықтың денсаулығын жаңартқандығы үшін Nuestra Señora de Dolores de Xaltocan-ға алғыс айтатын жазуы бар мексикалық құрбандық алтарінің тарихын жариялады. Бейнелеу кескінінің төменгі сол жағында en cuia memoria dedica a su Magestad este Retablo (оның естелігіне Ол осы ретаблоны Оның Әмірлігіне арнайды) деген мәтін жазылған. Мұнаймен боялған ретаблолар "бірдей суреттерді қайта жасау" үшін "кішкентай ретабло фабрикаларын" ашу қажеттігін тудырды, олар кейін "өз үй алтарінде оларды қамқоршы қасиеттілеріне құрмет көрсету үшін көрсететін, берілген сенушілерге сатылды". Ретаблолар тек өздерінің қамқоршы қасиеттілеріне құлшынысын білдіргісі келетіндер ғана емес, сонымен қатар қасиеттілер қиын жағдайларда оларға көмектескенде де сыйға берілді. Адамдар ризашылық білдіргісі келгенде, "қажеттілік кезінде дұға еткен адамның қасиеттінің керемет ісін" бейнелейтін ретаблоны сыйлап, алғыс айтуы мүмкін. Адамдар осы қасиеттілерге жаңбыр, егін жинау немесе басқа да нәтижелер үшін көмек сұрап дұға етеді. Мысалы, егер фермер егініне жаңбыр керек болса, ол жаңбыр жаусын деп дұға етеді. Жаңбыр жауғаннан кейін, фермерлердің қамқоршысы Сан Исидро Лабрадорға алғыс айту үшін ретабло жасалуы мүмкін. Ол "жақсы ауа-райы, ауыл шаруашылығы мәселелері және мол өнім үшін құрметке ие". Бұл бейне фермердің үйінде сақталуы мүмкін. Сол жерде болашақта жаңбыр қажет болғанда, фермер осы ретаблоның алдында дұға ете алады. Бұл дәстүрлер Латын Америкасына ғана тән емес, сонымен қатар барлық Рим-католик елдерінде, классикалық құдайларға табынуда және көптеген басқа діндерде де кездеседі. Қазіргі кезде сақталған мысалдарға қарағанда, осындай кішкентай суреттер Еуропаның неміс тілді католик аймақтарында ерте заманауи дәуірде кең таралған. 19-шы ғасырда литография процесі діни ретаблолар үшін бұрынғы баспа әдістерін ығыстырып, өте танымал болды.
The popular labeling of ex votos as "Retablos" can be traced back to the late 18th century. In 1950, Mexican artist Roberto Montenegro published a history of Mexican altarpieces which included a votive painting dated 1781, that contained an inscription which offers thanks to Nuestra Señora de Dolores de Xaltocan for renewing the people's health after a severe illness. On the bottom of the votive painting left, a message is inscribed that read en cuia memoria dedica a su Magestad este Retablo (in whose memory he dedicates to her Majesty this retablo). The oil painted retablos generated the need for "small retablo factories" to be established to "reproduce the same images" which were then "sold to devout believers who displayed them in home altars to honor their patron Saints." Not only were the retablos purchased by those wanting to show devotion to their patron saints, they were also given when the saints were there for their devotees in hard times. When people wished to express gratitude, they could give retablos that described "the miraculous deed of a saint to whom the petitioner turned to in a time of need". People call upon these saints for aid with rain, harvests, or other outcomes. For example, if a farmer needs rain for his crops he might pray for rain. After the rain comes, a retablo might be created to give thanks to San Ysidro Labrador, the patron saint of farmers. He is "venerated for good weather, agricultural issues and prosperous crops". That figure would most likely be kept in the farmer's house. Each time rain was needed in the future, that farmer might pray in front of that retablo. These traditions are by no means exclusive to Latin America, but are found in all Roman Catholic countries, as well as in classical paganism and many other religions. To judge by survivals, similar small paintings were especially common in the German speaking Catholic areas of Europe in the Early Modern period. By the 19th century, the process of lithography became very popular for devotional retablos, replacing earlier printmaking methods.
Нысан
Ретабло мен экс-вотоның көрінісі оны жасаған адамға байланысты, тек қажетті негізгі элементтер болса ғана. Ретаблоның ең маңызды бөлігі – ғажайып оқиғаның бейнеленуі. Сондықтан көптеген суретшілер осы оқиғаның күшін көрсету үшін жарқын, көрікті түстерді пайдалануға тырысады. Экс-вото көбінесе кішірейтіліп жасалады. Ол әдетте түпнұсқасының жартысына жуық, бірақ тікбұрышты пішінін сақтайды. Ең ірісі шамамен , ең кішісі шамамен , ал ең көп қолданылатын өлшемдер мен өлшемдер .
The way a retablo and ex voto look is entirely up to the person designing it, so long as it contains the necessary basic elements. The most important part of the retablo is the representation of the miraculous event. That is why most artists try to use bright, vibrant colors to portray the supremacy of the event. An ex voto is, more often than not, reduced to a smaller size. It is usually about half the size of the original, while still maintaining its rectangular shape. The largest size was about The smallest was about Some of the most common sizes include and .
Маңыздылығы
Ретаблолар мексикалық халықтық дін үшін маңызды, себебі олар Мәсіх, Құдай анасы немесе мыңдаған қасиеттілердің бірі сияқты қасиетті бейнелердің физикалық көрінісі болып табылады. Олар адамның рухани күштермен жеке деңгейде байланысу қажеттілігінен туындайды. Ретаблолар – құдай мен адам арасындағы байланыстың куәгерлік дәлелі. Осы ретабло дәстүрін францискан монахтары Нью-Мексико мен Оңтүстік Колорадоға да әкелді. Бұл шекараның қашықтығына және металл жетіспеушілігіне байланысты ретаблолар ағаштан жасалды. Бұл қарапайым ретаблолар гипс және қоян терісінен жасалған жезбен жабылды. Пигменттер де жергілікті түрде табиғи материалдардан – түрлі түсті топырақ үйінділерінен, өсімдіктерден алынған сығындылардан, кошениль жәндіктерінен және қара күйеден жасалды. Бұл дәстүрлі ретаблолар мен басқа да жергілікті діни өнерді епископ Жан Батист Лами АҚШ армиясы осы аумақтарды басып алғаннан кейін Нью-Мексикода алып тастады. 1924 жылы Испан отарлық өнер қоғамы құрылды, содан бері Нью-Мексиконың осы ерекше дәстүрлері сақталып келеді.
Retablos are important to Mexican folk religion because they are a physical representation of holy images such as Christ, the Virgin Mother, or one of the many thousands of saints. They come from the need humans have to interact on a personal level with divine spirits. Retablos are evidentiary support for communication between the divine and humans. This tradition of retablos was also brought into New Mexico and southern Colorado by Franciscan friars. Due to the remoteness of this frontier and lack of metals, retablos were made of wood. These crude retablos were coated with a gesso made with gypsum and rabbit skin glue. Pigments also were made locally from natural materials, colored piles of earth, plant extracts, cochineal bugs, and lamp black. These traditional retablos and other indigenous religious art were removed by bishop Jean Baptiste Lamy throughout New Mexico after the conquest of these territories by the US Army. In 1924 the Spanish Colonial Arts Society was formed, and since then these unique traditions of New Mexico have been preserved.
Қазіргі заманғы қайта жаңғыру
1940 жылдары Перуде ретабло өнері қайта жандана бастады, бұл негізінен Перудің индигенист қозғалысының мүшесі Алисия Бустамантетің зерттеулері мен қайырымдылығының арқасында болды. Ол Хоакин Лопес Антай есімді суретшіні ретабло өнерін сақтап, қайта жандандыруға шақырды. Ол оған «күнделікті өмірдің – егін жинау, базарлар мен мерекелер сияқты тақырыптарын бейнелейтін ретаблолар жасауды» тапсырды. Содан бері ретаблоның ритуалдық және діни мақсаттар үшін жасалуы мен әшекейлік мақсаттар үшін жасалуы арасында ерекшелік пайда болды. Бұл аймақтағы Никарио Хименес Квиспе сияқты көптеген суретшілер де Антайдың жолын жалғастырып, жыл сайынғы мал – сиыр, қой және ламаларды таңбалау рәсімдерінде көрсетілетін халықтық өнер тудырды. Бұл ретаблолар отбасыларда қорғаныс, құнарлылық және емделуді символдайтын маңызды мұра ретінде сақталды. Олар сондай-ақ өнер туындылары ретінде сатылады.
During the 1940s, a resurgence of the art began in Peru, due in large part to the research and philanthropy of Alicia Bustamante, a member of the Peruvian indigenista movement, who encouraged an artist named Joaquin Lopez Antay to save and revitalize the retablo art form. She enlisted him "to make retablos that included themes of everyday life – harvests, markets, and fiestas. A distinction emerged between the retablo for ritual and religious purposes and the retablo as decoration." Many others in the area, including Nicario Jimenez Quispe, continued along the same path as Antay, creating a popular art that was displayed during the annual branding ceremonies of cattle, sheep, and llamas. These retablos have achieved status as important heirlooms passed on within families that symbolize protection, fertility, and healing. They are also sold as art.