Кіріспе

Жүк тасымалы желілік жүйесі – жүк тасымалдаушы компаниялар, теміржол және әуе тасымалы желілері арасындағы қарым-қатынастар жүйесі. Желіаралық тасымалдау – жүктің бастапқы нүктеден алушыға дейін әртүрлі тасымалдау компаниялары арқылы қозғалуы. Желіаралық алмасу – тауарды бір компаниядан екіншісіне шарттық тәртіппен беру. Жүктің төлемақысы алдын ала жасалуы немесе жеткізілген соң төленуі мүмкін. Егер төлемақы жеткізілген соң төленетін болса, онда жүкті тасымалдаған әрбір компания жүк үшін жауапкершілікті өз мойнына алады, клиенттің шот-фактурасына өз төлемдерін қосады, алдыңғы тасымалдаушыға ақша аударады, жүкті тасымалдайды және келесі тасымалдаушыға тапсырады. Соңғы тасымалдаушы, яғни жүкті соңғы пунктке жеткізетін компания, жеткізілгенге дейін алушыдан ақшаны алуға жауапты. Алдын ала төленген жағдайда да осыған ұқсас жағдай орын алады, бірақ әрбір тасымалдаушы жүк тасымалын жүзеге асырған кезде жүк құнының өз үлесін алып отырады. Сондай-ақ, соңғы тасымалдаушы ақша жинауға қатыспайды, бірақ өзінің үлесін алады. Нақты жүкті тасымалдайтын тасымалдаушылар тізбегіндегі әрбір компания интермодальды компания деп аталады. Көбінесе әрбір компания жүк тасымалын басқа компанияға қашан тапсыру керектігін өз қалауынша шешеді. Желіаралық тасымалдау кезінде тасымалды үйлестіруге көмектесетін делдалдық ұйымдар бар, оларға кедендік брокерлер мен логистикалық фирмалар жатады. Кейде екі тасымалдаушының арасында агент ретінде жүк экспедиторы (фрейтинг агенті) болады. Сондай-ақ, жүк кедендік рәсімдеуден өтеді және валюта айырбасталады. Ұзақ желіаралық жүйе көптеген компанияларды қамтуы мүмкін. Мысалы, шағын әуе тасымалдаушысы жүкті клиенттен қабылдап, оны теміржол компаниясына тапсырады, ол оны жүк көлігіне тиеп, халықаралық әуежайға жеткізеді, онда ірі әуе тасымалдаушысы жүкті шетелге ұшырып жібереді. Басқа халықаралық әуежайда жүк тағы бір теміржол компаниясына ауыстырылуы мүмкін, ол жүкті алушыға жақын хабқа тасымалдайды. Содан кейін жүк тасымалдаушы компания жүкті алып, тікелей алушыға жеткізеді.