Кіріспе

Northrop N 3PB Nomad – 1940 жылдардың бір қозғалтқышты американдық гидроұшағы. Northrop компаниясы N 3PB-ді бұрынғы Northrop A 17 ұшағының негізінде экспорттық модель ретінде әзірледі. Норвегия барлығы 24 данасын сатып алды, бірақ олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегияның жаулануынан кейін ғана жеткізілді. Норвегиялық күштер 1941 жылдан бастап Исландиядан конвойлерді сүйемелдеу, суасты қайықтарына қарсы патрульдеу және Канададағы "Кіші Норвегия" базасынан оқу мақсатында пайдаланды. Жеткізілген екі жыл ішінде бұл модель алдыңғы қатардағы қызметке толыққандай ескірді және 1943 жылы қалған N 3PB ұшақтары ірі ұшақтармен ауыстырылды.

Жобалау және әзірлеу

1938 жылы Германияның Судет аймағын аннексиялауына байланысты халықаралық жағдайдың шиеленісуінен кейін, Норвегия парламенті Норвегия қарулы күштерін жаңғырту үшін қосымша қаражат бөлді. Норвегия корольдік әскери-әуе күштері (RNNAS) және Норвегия армиясының әскери-әуе күштері Норвегияның бейтараптық қорынан қаржыландыруға басымдық берді. RNNAS-тың қаражат үлесі 12 Heinkel He 115 торпедолық бомбалаушы және 24 барлау ұшағын, сондай-ақ бірнеше жаңа теңіз әуе базаларын сатып алуға бағытталды. Dornier Do 22, Northrop 8 A, Northrop 2GP және Vultee V 11 GB ұшақтары қарастырылды және ұсыныстар алынды. Комиссия Vultee V 11 GB екі әуе қызметінің де қажеттіліктерін қанағаттандыруға ең қолайлы ұшақ деп шешті. Норвегия корольдік әскери-әуе күштерінің талаптарына сәйкес, ұшақтың ұшу қашықтығы , ең жоғары жылдамдығы кемінде және торпеда немесе оған теңдей бомба тасымалдау қабілеті болу керек еді. Комиссияның мақсаты екі әуе қызметі үшін жаңа ортақ барлау-бомбалаушы ұшағы болар Vultee V 11 ұшағын тексеру болды. АҚШ-қа келгеннен кейін комиссия Vultee компаниясының V 11 ұшағын уақтылы жеткізе алмайтынын анықтады, сондықтан басқа ұшақ іздеуге кірісті. Northrop Attack Bomber сериясының экспорттық үлгісі 8 A Норвегияның тапсырыс талаптарына сәйкес қайта жобалануы керек болды. Жаңа N 3PB – 1939 жылы қайта құрылған Northrop Aircraft компаниясының алғашқы өнімі. Бұл төмен қанатты, консольді моноплан болды. Алғашында аз қуатты қозғалтқышпен жабдықталуы жоспарланған N 3PB ақырында Норвегия тапсырысы бойынша Douglas 8A 5N және Curtiss Hawk 75A 8 бомбалаушыларына орнатылған Wright Cyclone радиалды қозғалтқышымен жабдықталды, бұл Норвегия әскери ұшақ паркінің техникалық қызмет көрсету және пайдалану талаптарын жеңілдетті. Норвегияның операциялық талаптары жағалауды барлауға арналған гидроұшаққа бағышталғандықтан, бастапқы жобаға бірқатар өзгерістер енгізу қажет болды. Бұл өзгерістерге орталық фюзеляж астында торпеда немесе бомба тасымалдауға мүмкіндік беру үшін қанат астындағы бес бомба тірегін кеңейту кірді. Қосымша қарулану өзгерістері нәтижесінде төрт пулеметті (екі алдыңғы, екеуі 7,9 мм артқы) / бір 20 мм пулеметтен (алдыңғы, бекітілген) тұратын бастапқы конфигурацияның орнына алты пулеметтен тұратын комбинация пайда болды. Сондай-ақ, фюзеляж астындағы артқы пулемет орнатуға мүмкіндік жасалды. Қосымша жабдық талаптарына артқы фюзеляжға орнатылған камераны орнату, сондай-ақ аспаптар мен радио жабдықтарын өзгерту кірді. Нортроп ұшақтарды аяқтамас бұрын Германия Норвегияны басып алды. Норвегияға жасалған шабуыл және оның оккупациясы N 3PB қарулануын, бастапқыда Норвегияда орнатылатын, өзгертуді талап етті. Бастапқы нұсқада әр қанатта бір Oerlikon 20 мм пулемет және фюзеляж мен артқы пулемет позицияларында екі 7,9 мм Fabrique Nationale пулеметтері қарастырылған. Бастапқыда жоспарланған қару-жарақ жетіспеуіне байланысты, Норвегияда өндірілген Colt ауыр пулеметтерімен төрт Colt MG53A .50 калибрлі пулеметтері (қанаттарда) және екі .30 калибрлі Colt MG40 пулеметтері (пулеметшінің артқы кабинасында жоғарғы және төменгі жағында) ауыстырылды.

Оқыту

1941 жылдың ақпан айының соңында алты N 3PB өндірістік ұшағы Канаданың Ванкувер аралындағы Патрисия шығанағына (Канада Корольдік әуе күштері) жеткізілді. Бұл "Кішкентай Норвегия" деп аталған Flyvåpnenes Treningsleir (FTL) норвегиялық оқу базаларының қысқы базаларының бірі болды. N 3PB Канададағы "Кішкентай Норвегия" жазғы базасында, Торонтодағы Айленд Харборда және Канаданың батыс жағалауындағы қысқы базалардағы озық оқу ұшағы ретінде қызмет етті, бірақ бұл қызмет салыстырмалы түрде қысқа болды. Ұшқыштар мен әуе экипажы бітірген соң RAF эскадрильяларына қосылуға шешім қабылданды. 1941 жылдың соңында норвегиялық ұшқыштардың озық ұшқыштық дайындығы RAF және RCAF мектептерінде, жауыгерлік ұшуға көшуге жақсырақ сәйкес келетін ұшақ түрлерінде жүргізілуі үшін шаралар қабылданды. Қалған үш N 3PB 1942 жылдың наурыз айында кемемен Исландияға жіберілгенге дейін сақтауға алынды.

Жауынгерлік қолдану

Қалған 18 N 3PB No. 330 (Норвегиялық) RAF эскадрильясын жабдықтау үшін пайдаланылды, ол Рейкьявик, Исландияда орналасқан. Норвегиялық әскери билік бастапқыда эскадрильяны Ұлыбританияда орналастыруды қалаған, осылайша неміс басқан Норвегияға қарай ұшуға мүмкіндік болған. No. 330 (N) эскадрильясы 1941 жылдың 25 сәуірінде жедел әрекет ете бастады; N 3PB ұшақтары Рейкьявиктегі гидроұшақ ангарында құрастырылды, ал бірінші ұшақ 1941 жылдың 2 маусымында ұшты. Эскадрилья 1941 жылдың 23 маусымынан бастап суасты қайықтарына қарсы және конвойлерді күзетуге қатысты, рейстер Рейкьявик, Акурейри және Бударейриден жасалды. Эскадрильяның N 3PB ұшақтары неміс U- қайықтарына сегіз шабуыл жасады, соның ішінде U 570-ке британдықтарға берілгеннен кейін жасалған шабуыл да бар, бірақ ешқандай U- қайық батырылмады. 1942 жылы бірнеше рет N 3PB ұшақтары Focke Wulf Fw 200 ұзақ қашықтыққа барлайтын бомбалаушы ұшақтарымен және Blohm & Voss BV 138 гидроұшақтарымен қақтығысты, кем дегенде біреуі зақымдалды. 1942 жылдың 10 қазанында Бударейриден ұшқан "Нортроп" британдық Lockheed Hudson ұшағына шабуыл жасап, өзіне-өзі оқ атып алу оқиғасына қатысты. Оқиға ешқандай ұшаққа зақым келмей аяқталды. No. 330 (N) эскадрильясының ұшқыштары мен экипаждары өз ұшақтарын "Northrops" деп атады. No. 330 (N) 1941 жылдың 25 сәуірінде құрылды және 18 N 3PB-нің біріншісін 19 мамырда, Бисмаркқа шабуыл жасалғаннан екі күн бұрын алды, бірақ 1941 жылдың 2 маусымына дейін ұшпады, ал олардың алғашқы ресми операциялық ұшуы 1941 жылдың 23 маусымында болды. No. 330 (N) эскадрильясы 1942 жылы N 3PB ұшақтарын Consolidated Catalina гидроұшақтарымен толықтыруды бастады, ал 1943 жылдың ақпанында Catalina және N 3PB ұшақтары Short Sunderland ұшақтарының келуімен ығыстырыла бастады. Гидроұшақтар ұзақ патрульдерді жүргізуге мүмкіндік берді және N 3PB-ге қарағанда теңізде жақсырақ сақтау қабілетіне ие болды. Басқа типтерге ауысу кезінде эскадрильяның C тобы "толығымен Northrop" бірлігін сақтап, көбінесе армиямен ынтымақтастық, көлік, әуе-теңіз құтқару, мұзды барлау және жедел жәрдем сияқты екінші деңгейдегі міндеттермен айналысты. 1943 жылдың басында 330 (N) экипаждары әскер тасымалдау кемесімен Шотландияның Обан қаласына көшті, ал қалған екі N 3PB ұшағы Обанға ұшты. Исландияда қалған сегіз ұшақ 1942 жылдың желтоқсаны мен 1943 жылдың сәуірі аралығында Рейкьявикте жартылай қиратылды.

Тірі қалған әуе кемелері

Соғыстан кейін аман қалған екі N 3PB (c/n 306, 322) ұшағы Норвегияға ұшырылып, металл тескісіне сатылды, c/n 306 1949 жылы, ал c/n 322 1956 жылы жаратылды. 1979 жылы Исландиядағы Þjórsá өзенінен N 3PB ұшағының қираған қалдықтары табылды. Исландияның шығыс жағалауындағы нашар ауа райы салдарынан, Бюдарейриден Рейкьявикке бағыт алған лейтенант В.В. Булукин басқарған N 3PB 1943 жылдың 21 сәуірінде мәжбүрлі түрде қонуға мәжбүр болды. Ұшақ лайға батып, бірте-бірте өзеннің түбіне шөкті. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің суға түсушілері алғашқы құтқару жұмыстарын бастады, кейін Ұлыбритания, Исландия, Норвегия және АҚШ еріктілерінен құралған топ көмектесті. Олар ұшақтың қалдықтарын Калифорния штатындағы Хоторн қаласындағы Northrop Aircraft Corporation компаниясына жеткізді. 300 еріктінің қатысуымен қайта жаңарту жұмыстары аяқталды, олардың ішінде бастапқы N 3PB өндіріс желісіне қатысқан 14 зейнеткер Northrop қызметкері болды. Құрделі жөндеу жұмыстары үшін, көптеген зақымдалған немесе тот басқан ұшақ бөліктерін үлгі етіп, жаңадан жасалған бөлшектерді орнату қажет болды, осылайша толық ұшақ құрастырылды. Қазіргі таңдағы жалғыз сақталған ұшақ Норвегияның Гардермоен қаласындағы Норвегия Қарулы Күштерінің Ұшақтар Жиынтығының бөлігі ретінде көрмеге қойылған. 2002 жылдың 27 тамызында ICGV Baldur гидрографиялық зерттеу миссиясы жүргізіп жатқанда, Рейкьявикке жақын Скерьяфьёрдрда шамамен 11 метр тереңдікте Northrop N 3PB ұшағының қираған қалдықтарын тапты. Ұшақ апат орнының 20 метрлік радиусында суға түсуге тыйым салынды, себебі ұшақта бомбалар болуы мүмкін екені және кабинасы жабық болғандықтан, ол су астындағы қабір болуы ықтимал еді. Кейінірек алынған мәліметтер бұл 1942 жылдың 22 қазанында қону кезінде апатқа ұшыраған N 3PB ұшағы екенін көрсетті. 2003 жылы Исландияның Ұлттық археология департаменті ұшақтың қираған қалдықтарын қорғауға алғандығын жариялаған құжат шығарды.