Кіріспе
Үй шаруасындағы жұмыскер, әдетте қысқа мерзімді келіп үйді тазалайтын адам.
Шаруашылық жұмыскері (сондай-ақ, қызметші қыз, шаруашылық әйел немесе шаруашы) – бұл кәсіби термин, ол үйге немесе басқа ғимаратқа күніне немесе аптасына бірнеше сағатқа үйді тазалау үшін келетін жалақы төленетін жартылай штатты қызметкерді білдіреді. Үй қызметшісінен айырмашылығы, ол әдетте үй шаруашылығының құрамында тұрады. Шаруашылық жұмыскері тәуелсіз жұмыс істеуі мүмкін, көбінесе қолма-қол ақшаға, немесе жұмысқа орналастыру агенттігі арқылы жұмыс істеуі мүмкін. 1960 жылға дейін "шаруашылық жұмыскері" термині АҚШ-тағы мемлекеттік органдар, оның ішінде қалалық және штаттық үкіметтер, сондай-ақ Сауда және еңбек департаменті, Халық санағы бюросы және Иммиграция бюросы сияқты федералды агенттіктерде ресми лауазымдық атау ретінде қолданылған. Шаруашылық жұмыскерлерін кейде "сүрткіш әйелдер" деп те атаған. Бұл сөздің түбірі "шаруашылық жұмысын істейтін әйел" деген сөзбен бірдей, ол үй шаруашылығын істеу үшін жалданып алынған. Британ тілінде "тазалаушы" термині қазір жиі қолданылады. Америка тілінде "қызметші" термині үйді немесе қонақүйді тазалайтын кез келген әйелге, ол онда тұрса да, тұрмаса да қолданылады.
Этимология
Чар немесе чар – 16 ғасырда қолданылған жұмыс атауы, осы сөз үй шаруасында қызмет ететін адамдарды білдіру үшін префикс ретінде пайда болды. "Сарманшыл әйел" деген сөз 19 ғасырдың ортасында жиі қолданылды, көбінесе 1841 жылғы Ұлыбритания халық санағында кәсіп ретінде кездесетін. 20 ғасырдың соңғы онжылдықтарында бұл атау қолданыстан шығып, көбінесе "күнделікті жұмысшы (әйел)" деген сөзбен алмастырылды. Қызметші немесе үй шаруашылығын жүргізушілерден (әдетте тұрақты жұмыс орнымен) ерекшеліктері, сарманшыл әйел әдетте сағаттық төлеммен, көбінесе жартылай штат бойынша жұмыс істеді және бірнеше жұмыс берушіде жұмыс істеуі мүмкін.
Көркем шығармаларда
Бұл рөл көркем әдебиетте жиі кездесетін кейіпкер болып табылады.
Актерлік өнер
Тазалаушы әйелдер сахнада, радиода, кинода және теледидарда жиі кездесетін. Музыкалық зал комедиясынан танымал Артур Лукан өзінің мансабы бойында әйелі Китти МакШейннің сомдаған Райлидің қызына қарсы тұрып, ержүрек ирландтық тазалаушы әйел, миссис Райли рөлін ойнады. Көрермендердің осы сахналық кейіпкерлерге деген ықыласы олардың репертуарына осы рөлдерді қосуға себеп болды, нәтижесінде 1937 жылдан 1952 жылға дейін "Ескі Ана Райли" атты он алты фильм түсірілді. "It's That Man Again" (1939–1949) радио комедиялық сериясында Дороти Саммерс кеңседе тазалаған миссис Мопп рөлін ойнады, оның айтулы сөзі: "Сізге қазір көмектесе аламын ба, мырза?" (яғни, "Сіздің кабинетіңізді тазаласам болады ма, мырза?" бірақ бұл сөз екі мағыналы). "Coronation Street" телесериалының кейіпкері Хилда Огден (Жан Александр) Ұлыбританияда үлкен танымалдылыққа ие болды және шоудағы Уэзерфилд ауданындағы бизнестер мен көршілерді тазалау жұмыстарын атқарғандықтан, "тазалаушы әйел" сөзімен теңестірілді. 1963 жылы Пегги Маунт "Ladies Who Do" фильмінде ойнады, онда эксцентрикті полковник Уитфорттың (Роберт Морли) жетекшілігімен тазалаушы әйелдер тобы ескі ауданын Гарри Х. Корбет басқаратын қатігез құрылысшылардан құтқару үшін жоғары қаржы саласына қадам басады. 1966–67 жылдары Кэтлин Харрисон "Миссис Бейсенбі" телесериалында жұмыс берушісінен 10 миллион фунт стерлинг мұраға алған тазалаушы әйел рөлінде ойнады. Мейбл (Барбара Нью сомдады) 1990 жылдарғы "You Rang, M'Lord?" британдық ситкомының маңызды кейіпкері, төмен дәрежелі тазалаушы әйел, оқиға 1920 жылдарда өрбітеді. Американдық комедияшы Кэрол Бернетт теледидардағы мансабында Гарри Мурмен бірге және кейіннен өзінің ұзақ жылдарға созылған шоусында тазалаушы әйел кейіпкерін өзінің визиттік карточкасына айналдырды.