Тауар айналымының көрсеткіші

Кіріспе

Бір уақыт аралығында тауардың сатылған немесе қолданылған санының өлшенуі.

Есептеуде тауар айналымы – бір жыл сияқты белгілі бір кезеңде тауардың сатылған немесе қолданылған санының көрсеткіші. Ол кәсіпорның сату деңгейімен салыстырғанда артық тауар қоры бар-жоғын анықтау үшін есептеледі. Тауар айналымын есептеу үшін сатылған тауарлардың өзіндік құны орташа тауар қорына бөлінеді. Тауар айналымы сондай-ақ тауардың айналымы, қордың айналымы, қордың толануы, айналым және тауардың толануы деп те аталады.

Бизнестегі қолдану

Айналымның төмендеуі өнімнің артық болуын, ескіруін немесе өнім желісіндегі немесе маркетингтік жұмыстағы кемшіліктерді көрсетеді. Дегенмен, кейбір жағдайларда төмен көрсеткіш орынды болуы мүмкін, мысалы, бағаның күрт өсуін күту кезінде немесе нарықта тапшылық пайда болады деген болжам болғанда қордың жоғары деңгейі сақталады. Қор айналым коэффициенті тағы бір маңызды мәлімет береді: егер қор баяу айналса, әрбір бірлікке тиесілі қойма шығындары жоғары болады. Керісінше, жоғары айналым деңгейі жеткілікті емес қор көлемін көрсетеді, бұл қор жетіспеуіне байланысты бизнес мүмкіндіктерін жоғалтуға әкелуі мүмкін. Мұндай жағдай көбінесе қор тапшылығына соқтырады. Сауда деректерін жинаушылардың кейбіреулері (мысалы, Dun & Bradstreet) сату құнының орнына сату көлемін номинатор ретінде пайдаланады. Сату құны айналымның шынайы көрсеткіші болып табылады, бірақ салыстыру мақсатында сату көлемін пайдалану жиі қажет болады. Сату құны сату және сату құнының есептелу әдісіндегі айырмашылықтарға байланысты шынайырақ деп есептеледі. Сату көбінесе нарықтық құн бойынша тіркеледі, яғни фирма ұсынған тауар немесе қызмет үшін нарық төлеген құн. Егер фирма өте табысты жылды өткізсе және нарық фирманың тауарлары мен қызметтері үшін қосымша төлесе, онда номинатордың дұрыс емеуі мүмкін. Алайда, сату құны фирма сатуға қол жетімді материалдар үшін нақты төлеген құн бойынша тіркеледі. Сонымен қатар, фирмалар қорды жылдам айналымға түсіру үшін сатылымды ынталандыру мақсатында бағаны төмендетуі мүмкін. Осы мақалада «сату құны» және «сатылған тауардың құны» терминдері бір-бірімен мағыны бірдей қолданылады. Жыл ішінде бір рет сатылатын тауардың сақтау құны сол уақыт ішінде екі, үш немесе одан да көп рет сатылатын тауардың сақтау құнынан жоғары болады. Қор айналымы бизнестің қарқындылығын да көрсетеді. Қор айналымын арттырудың мақсаты үш себеппен қор көлемін азайту болып табылады. Қор айналымын арттыру сақтау құнын төмендетеді. Ұйым жалдауға, коммуналдық төлемдерге, сақтандыруға, ұрлыққа және сатуға арналған тауарлар қорын сақтауға байланысты басқа да шығындарға азырақ қаржы жұмсайды. Сақтау құнын төмендету, егер тауарды сатудан түсетін кіріс тұрақты болса, таза кіріс пен пайдалылықты арттырады. Жылдам айналымға түсетін тауарлар тұтынушылардың қажеттіліктеріне жауап беруге мүмкіндік береді және ескірген тауарларды ауыстыруға көмектеседі. Бұл сән индустриясындағы маңызды мәселе. Фирмалар арасында салыстыру жасағанда, салаға назар аудару қажет, әйтпесе салыстыру бұрмаланады. Супермаркет пен автосаудагерді салыстыру орынсыз, өйткені супермаркеттер тез айналымға түсетін тауарларды, мысалы, тәттілерді, шоколадты, сусындарды сатады, сондықтан қор айналымы жоғары болады. Ал автосаудагерде айналым төмен болады, себебі автомобильдер баяу айналымға түсетін тауар болып табылады. Сондықтан, тек сала ішіндегі салыстыру ғана орынды. Тіпті бір сала ішінде де қор айналымы әртүрлі себептерге байланысты фирмалар арасында өзгеруі мүмкін, мысалы, өнімнің әртүрлілігі, ұсынылатын баға жеңілдіктерінің мөлшері және жеткізу тізбегінің құрылымы.

A low turnover rate may point to overstocking, obsolescence, or deficiencies in the product line or marketing effort. However, in some instances a low rate may be appropriate, such as where higher inventory levels occur in anticipation of rapidly rising prices or expected market shortages. Another insight provided by the inventory turnover ratio is that if inventory is turning over slowly, then the warehousing cost attributable to each unit will be higher. Conversely a high turnover rate may indicate inadequate inventory levels, which may lead to a loss in business as the inventory is too low. This often can result in stock shortages. Some compilers of industry data (e. g., Dun & Bradstreet) use sales as the numerator instead of cost of sales. Cost of sales yields a more realistic turnover ratio, but it is often necessary to use sales for purposes of comparative analysis. Cost of sales is considered to be more realistic because of the difference in which sales and the cost of sales are recorded. Sales are generally recorded at market value, i. e. the value at which the marketplace paid for the good or service provided by the firm. In the event that the firm had an exceptional year and the market paid a premium for the firm's goods and services then the numerator may be an inaccurate measure. However, cost of sales is recorded by the firm at what the firm actually paid for the materials available for sale. Additionally, firms may reduce prices to generate sales in an effort to cycle inventory. In this article, the terms "cost of sales" and "cost of goods sold" are synonymous. An item whose inventory is sold (turns over) once a year has higher holding cost than one that turns over twice, or three times, or more in that time. Stock turnover also indicates the briskness of the business. The purpose of increasing inventory turns is to reduce inventory for three reasons. Increasing inventory turns reduces holding cost. The organization spends less money on rent, utilities, insurance, theft and other costs of maintaining a stock of good to be sold. Reducing holding cost increases net income and profitability as long as the revenue from selling the item remains constant. Items that turn over more quickly increase responsiveness to changes in customer requirements while allowing the replacement of obsolete items. This is a major concern in fashion industries. When making comparison between firms, it's important to take note of the industry, or the comparison will be distorted. Making comparison between a supermarket and a car dealer, will not be appropriate, as supermarket sells fast moving goods such as sweets, chocolates, soft drinks so the stock turnover will be higher. However, a car dealer will have a low turnover due to the item being a slow moving item. As such only intra industry comparison will be appropriate. Even within industry, inventory turns can vary across firms for various reasons, such as the amount of product variety, the extent of price discounts offered, and the structure of the supply chain.

Ескерту

Кейбір компьютерлік бағдарламалар тауардың нақты сатылған санын пайдаланып, оның айналымын есептейді. Ең маңыздысы – кез келген ұйым қолданатын формуласы бойынша бірқалыпты болуы керек.