Кіріспе
Үнді жазушысы Хари Нараян Апте, маратхи жазушысы Хари Нараян Апте (деванагари: हरि नारायण आपटे) (8 наурыз 1864 – 3 наурыз 1919) – Махараштрадан шыққан маратхи жазушысы. Ол өзінің шығармалары арқылы болашақ маратхи жазушыларына қазіргі қоғамның әртүрлі жақтарын адал бейнелейтін, тиімді роман мен әңгіме жазуда үлгі көрсетті. Одан бұрынғы жазушылар, мысалы, «Гүлбақавали» (गुलबकावली) авторы сияқты, фантастикалық, шын өмірдегі әлеуметтік жағдайлармен байланысы жоқ тақырыптарда роман жазған. 1912 жылы Акола қаласында өткен Маратхи әдебиеті конференциясына төрағалық етті.
Hari Narayan Apte, the Marathi writer
Hari Narayan Apte (Devanagari: हरि नारायण आपटे) (8 March 1864 – 3 March 1919) was a Marathi writer from Maharashtra, India. Through his writings, he provided an eminent example to future Marathi fiction writers in respect of writing effective novels and short stories which faithfully reflect different aspects of contemporary society. Before him, novelists wrote novels like Gulabakawali (गुलबकावली) with fantastic themes unrelated to realistic social situations. Apte presided over Marathi Sahitya Sammelan in Akola in 1912.
Ерте өмір
Апта 1864 жылы Махараштраның Хандеш аймағындағы Парола қаласында дүниеге келген. Көп ұзамай оның отбасы бірнеше жыл Бомбейге (қазіргі Мумбай) көшіп, содан кейін 1878 жылы Пунаға (қазіргі Пуна) көшіп келді. Сол кездегі әлеуметтік әдет-ғұрыптарға сәйкес, оның отбасы келесі жылы, 15 жасында оны үйлендірді. (Оның әйелі 27 жасында қайтыс болды. Келесі жылы ол қайтадан үйленді.) Апта 1919 жылы қайтыс болғанға дейін өмірінің қалған бөлігін Пунада өткізді. Аптаның өмірінде Үндістанды Британдық Радж биледі. Махараштрадағы жоғары білімді және көрнекті әлеуметтік-саяси қайраткерлер Вишнушастри Чипалункар, Васудевшастри Харре, Ваман Шиврам Апте, Бал Гангадар Тилак және Гопал Ганеш Агаркар 1880 жылы Пунада ұлттық рухта Жаңа ағылшын мектебін ашты. 1880–1883 жылдары Апта осы мектепте оқыды. 1883 жылы Апта Деккан колледжіне қабылданды. 1885 жылы Бал Гангадар Тилак пен Гопал Ганеш Агаркар Фергюсон колледжін жаңадан ашқанда, Апта дереу сол колледжге ауысты. Ол математикадан басқа барлық пәндерде дарынды студент болды. Үш жыл қатарынан математика емтихандарын тапсыра алмағандықтан, 1886 жылы көңілі толмады және жоғары білімінен бас тартты. Апта орта мектепте және колледжде оқыған кезінде маратхи, санскрит және ағылшын әдебиетін қызығушылықпен оқыды, соңғысы Шекспир мен Мольердің пьесаларын, Уолтер Скотт пен Джордж В. М. Рейнольдстың романдарын және Джон Китс пен Перси Шеллидің поэзиясын қамтыды. Ол сондай-ақ Джон Стюарт Милл, Герберт Спенсер, Эдмунд Берк, Фрэнсис Бэкон, Томас Маколей және Сэмюэл Джонсонның еңбектерін оқыды.
Мансап
Апте орта мектепте оқып жүрген кезде, 1882 жылы оның мұғалімі Гопал Ганеш Агаркар Шекспирдің "Гамлет" пьесасын маратхи тіліне аударған, оған "Викар Виласита" (विकारविलसित) деген ат қойған. Апте аудармаға 72 беттік сын жазды, бұл сын сол кездегі беделді әдеби журнал "Нибандх Чандрика" (निबंध चंद्रिका) газетінде жарияланды. Агаркар Аптені оның ғылыми сыны үшін шын жүректен құттықтады. Колледжде оқып жүрген кезінде Апте Махараштрадағы сол кездегі әлеуметтік өмірді көрсете отырып, "Мадхали Стхити" (मधली स्थिति) атты алғашқы романын жазды, ол маратхи оқырмандары тарапынан жоғары бағаланды. (Бұл роман Джордж В. М. Рейнольдстің "Лондонның құпиялары" романының бейімделуі болды.) "Мхайсурача Вагх" (म्हैसूरचा वाघ) – Аптедің алғашқы тарихи романы. (Ол Медоуз Тейлордың Типу Сұлтан туралы ағылшын романына негізделген.) Апте қазіргі қоғам туралы 8 роман және 10 тарихи роман жазды. Оның әлеуметтік романдарының ерекшелігі – әдемі, күнделікті тілдің шебер қолданылуы және сырттай қарағанда "қарапайым" әлеуметтік оқиғаларды тартымды бейнелеуі.
Журнал
1890 жылы 26 жасында Апта "Караманук" (करमणूक) апталығын құрды. Оның "Пан Лакшиат Кон Гето" (पण लक्षात कोण घेतो?) атты сериалдық романының бірінші тарауы апталықтың тұңғыш санында жарияланды. Ол 27 жыл бойы апталықты басқарды, маратхи тіліндегі оқырмандарына роман, әңгіме, өлең, ой қозғайтын мақалалар, өмірбаяндық очерктер, аудармалар және бейімдеулерді қамтитын мол әдебиеттерді ұсынды.
Әлеуметтік қызмет
Алғашқы мақаласында Апте Маратхи оқырмандарына ойын-сауық сыйлаумен қатар, Махараштрадағы әлеуметтік реформаны ілгерілетуді өзінің жазбаларының маңызды мақсаты ретінде жариялады. Ол өз заманында консервативті қоғам қарсы болған кезде әйелдердің біліміне құштарлықпен қолдау көрсетті. Ол бірде: "Менің әлеуметтік романдарымдағы бірде-бір кейіпкерді қоғамда өз көзіммен көрмегенім жоқ" деген еді. 1897-1907 жылдары Үндістанда оба эпидемиясы болғанда, Апте Махараштрадағы қиын жағдайдағы халыққа көмектесу үшін ерікті түрде қызмет етті. Британ үкіметі оның еңбегін "Кайзер-и-Хинд" медалімен құрметтеді. 1918 жылы ол Пуна қалалық әкімшілігінің мэрі болып жұмыс істеген кезде Махараштрада грипп эпидемиясы болды. Апте тағы да қала халқына адал қызмет етті.
During 1897–1907, there was a plague epidemic in India, and Apte selflessly volunteered for the welfare of suffering public in Maharashtra. The ruling British government honoured his services with a Kaiser i Hind medal. In 1918, while he was working as a mayor of Pune municipality, there was an influenza epidemic in Maharashtra. Once again, Apte served the city's public with dedication.