Кіріспе

Аргентинадағы өзен Неукен өзені (Lang es) – Лимай өзенінен кейін Аргентина Патагониясының Неукен провинциясындағы екінші ең маңызды өзен. Неукен алабының тау жыныстары қазбаларға толы, және алап мұнай мен газдың маңызды қорына айналуы мүмкін.

Шолу

Өзен провинцияның солтүстік-батысында басталады, биіктігі - м. Төменгі Анд тауларының аңғарлары арқылы көптеген арналармен суға толып, оңтүстік-шығысқа қарай диагональ бағытта ағады. Осы арналардың ішінде Трокоман, Рени Леуву, Агрио және Науеве өзендері бар, олардың кейбіреулері шағын көлдерден бастау алады. Төмен қарай, оның негізгі салалары Варварко және Агрио өзендері болып табылады, Агрио өзені Ньюкеннің су ағынының шамамен үштен бірін құрайды. Өзен саяхаты барысында Копауэ және Домуйо жанартауларынан шөгінділер жинап алады, бұл әдетте таза судың мөлдірлігіне әсер етуі мүмкін. Агриомен қосылғаннан кейін, Ньюкен өзенінде ағынын реттейтін табиғи көлдер жоқ, сондықтан еріген және жаңбырлы кезеңдерде су деңгейі күрт өседі. Ағындағы кенеттен болатын өзгерістерді теңдестіру үшін Рио-Негро провинциясындағы Пелегрини көліне бағытталған қосымша арна, сондай-ақ гидроэлектр энергиясын өндіруге пайдаланылатын Серрос Колорадос кешені салынды. Өзеннің орташа су ағыны (Пасо-де-Индиос қаласында өлшенген) құрайды, ал оның су жиналатын алабы шамамен км²-ды құрайды. Ньюкен өзені аузында, қаласының жанында Лимай өзенімен қосылып, Рио-Негро өзенін құрайды, ол Атлант мұхитына қарай шығысқа қарай ағып жатады. Патагониядағы басқа балық аулау өзендері сияқты танымал болмаса да, өзенге балық аулау және спиннингпен айналысатын әуесқойлар келеді, сондай-ақ Рио-Негро провинциясымен шекараға жақын орналасқан Лос-Барреалес және Мари-Менуко деп аталатын екі жасанды көлге де тоқтап өтеді. Негізгі аулауға алабұға және Патагониялық пежерри кіреді.

Неукен алабының геологиясы

Спутниктік суретте Канделерос формациясының терең қызыл түстері, шамамен 90-100 миллион жыл бұрын тоқыма өзендер жүйесінде қалыптасқан құмтастардың тізбегі, ландшафтқа басымдық береді. Бұл тау жыныстары кейбір аймақтарда, әсіресе өзенге жақын жерлерде, құрғақ кезеңде пайда болған жас Хуникал формациясының бір бөлігі – жасыл-сары тау жыныстарының тізбегімен шектеседі. Палеонтологтар Канделерос тау жыныстарынан ежелгі балықтардың, бақалардың, жыландардың, тасбақалардың, ұсақ сүтқоректілердің және динозаврлардың бірнеше түрлерін, соның ішінде көптеген қазбаларды тапты. Мұнда ең жақсы танымал динозавр – Giganotosaurus carolinii, ол Tyrannosaurus rex-тен ірі және жылдам болған деп саналатын ет жейтін теропод. Вака Муэрта формациясының терең қабаттарында шиыршықты газ бен мұнайдың ірі кен орындарының жақындағы табылуы Ньюкен бассейнін АҚШ-тан басқа, компаниялардың көлденең бұрғылау және гидравликалық жаруды жүргізіп жатқан сирек аймақтардың біріне айналдырды.