Кіріспе

2000 жылдардағы Британдық Колумбиядағы саяси жанжал. Британдық Колумбия заң шығарушы жиналысының рейдтері (Ватергейттен кейін «Рейлгейт» деп те аталады) 2003 жылы Британдық Колумбия Парламент ғимаратында – Британдық Колумбия заң шығарушы жиналысының және Канаданың Британдық Колумбия провинциясы үкіметі орналасқан жерде – жүргізілген іздестіру ордерлері нәтижесінде туындады. Бұл термин осыған байланысты қылмыстық іс жүргізулер мен одан кейін туындаған дау-дамайларды білдіретін ұжымдық атауға айналды. Рейдтерден туындаған сот отырыстары 2007 жылдың сәуір айында Британдық Колумбияның Жоғарғы сотында басталды. Сот процесінде BC Rail теміржол компаниясын сатудың заңдылығына қатысты мәселелер көтерілді. 2010 жылдың қазан айында министрлердің көмекшілері Дейв Баси мен Боб Вирк сенімді сақтамағаны және BC Rail тендерлік процесі туралы ақпаратты жариялағаны үшін кінәлі деп танылды.

"Еverywhichway" наркологиялық операциясы үкіметтік көмекшілерге әкеледі

RCMP мәліметінше, рейдтер есірткі операциясы барысында алынған ақпараттың нәтижесінде туындады. 2003 жылы RCMP Дейв Басидің үйіндегі, мемлекеттік және ұялы телефондардағы әңгімелерін, сондай-ақ электрондық поштасын бақылап отырды. Сол кезде полиция оның туысы Джисс Сингх Баси басқаратын Британдық Колумбия мен Онтарио арасындағы марихуана мен кокаин контрабандалық желісін жоюға күш салып жатқан. Басидің қызметін терген кезде тергеушілер оның сол кездегі қаржы министрі Гэри Фаррелл Коллинстің министрлік көмекшісі ретіндегі іс-әрекеттеріне қызығушылық танытты. Екінші тергеу есірткіге қатысты емес, BC Rail компаниясын сату бойынша тендер процесінде жеңілдіктерді сатумен байланысты болды. 2003 жылдың 28 желтоқсанында Төменгі материкте және Викторияда бірнеше іздестіру ордері орындалды. 2004 жылы RCMP ордер алу үшін төрт жеке өтініш білдірді, ал CBC мәліметінше, олар Викториядағы Парламент ғимаратының ішіндегі тоғыз бөлек нысанда орындалды. Осының нәтижесінде пара алу туралы айыптаулар (ақша және құпия үкімет ақпаратына алмасу үшін жұмысқа орналасу ұсынысы) жасалды. BC Rail компаниясын сату салықтық кепілдемені қамтыды. Бұл келісім бойынша, егер CN федералды үкіметтен 415 миллион доллар қайтармаса, провинция CN-ге осы соманы қайтаруға міндетті болды. Бұл BC Rail-дің сату бағасын 1,05 миллиард доллардан 500 миллион долларға дейін төмендетіп, нәтижесінде салық төлеушілерге 550 миллион доллардан астам зиян келтірді. (Бұл Патрик Кинселла туралы бөлімде көрсетілгендей, 750 миллион доллар ақшалай төлемдерге және 250 миллион доллар тікелей салық жеңілдіктеріне қосымша.) BC Rail салықтық кепілдемесі 2005 жылдың қаңтарында Мемлекеттік есептерден алынып тасталды, ал 2005 жылдың мамырындағы сайлаудан бұрын шартты міндеттеме ретінде қайта жіктелді.

BC Темір жол байланысы

2006 жылғы 3 сәуірде Британ Колумбиясы Жоғарғы сотының судьясы полицияның рейдке қатысты адамдарға іздестіру ордерлерін алу үшін пайдаланған түрлі құжаттарды тағы да жариялауға бұйрық берді. Виктория аймағындағы екі дамытушыға қосымша айыптар қойылды.

Ауыл шаруашылығы жері комиссиясымен байланыс

Басиге Ауыл шаруашылығы жері комиссиясымен байланысты 50 мың доллар алғаны үшін де айып тағылды.

Либералдық "ішкілер"

Интернеттегі пікір білдірушілер немесе кейбір журналистердің рейд туралы хабарлауларында аталған адамдардың көпшілігі Басимен байланысқа түскен саяси белсенділер еді. Мысалы, провинциялық министрлер, Канада Либералдық партиясының қызметкерлері немесе лауазымды тұлғалары, немесе Пол Мартиннің көшбасшылық үміткерлігіне қолдау көрсету науқанының өкілдері. Тінту ордерлері Британдық Колумбия заң шығарушы жиналысынан өзге бірнеше мекенжайда орындалды. Эрик Борнманның Ванкувердегі үй кеңсесинде, Брюс Кларктың Ванкувердегі үйінде (Кристи Кларктың інісі, CKNW 980 радио бағдарламасының жүргізушісі), сондай-ақ 2003 жылдың желтоқсанында Викториядағы Pilothouse қоғамдық байланыс агенттігінің кеңсесінде. Эрик Борнман, Брайан Киран және Джейми Элмхирсттың сотта куәлік беруі күтілуде. RCMP сонымен қатар Кларк мырзаның бұрынғы күйеуі Марк Марисенмен бірге тұрған үйіне барды. RCMP тергеу барысында сайланған лауазымды тұлғалардың ешқандай қатысы жоқ екенін нақты айтты және Марисенге (Пол Мартиннің BC кампаниясының төрағасы) ешқандай қатысы жоқ екенін растайтын хат жолдады. Олар оның үйіне іздеу ордерісіз келіп, оның көмегін сұрады, себебі олар оның Вирк пен Басидің өтінішхаттарына қатысты электрондық хаттарды алушы болуы мүмкін деп ойлады, өйткені олар Оттавадағы федералдық саяси қызметке жұмысқа орналасу үшін ұсыныстар іздеген деген күдік болды. Баси Британдық Колумбиядағы Пол Мартиннің үміткерлігін қолдау науқанының белсенді еріктісі болды және либералдық партияға көптеген индо-канадтықтарды лидерлік процеске қатысу үшін шақырды. Бұл жағдай үкіметті сынаушылардың Басидің қызметін федералды және провинциялық саясаткерлер мен жетекшілерге байланыстырып, «әрекеттері арқылы кінәлау» әдісін таратуға тырысуына алып келді. Бұл болжамдарға рейд кезінде бас офицердің бұқаралық ақпарат құралдарына жасаған мәлімдемелері де ықпал етті, онда ұйымдасқан қылмыс пен жемқорлықтың «үкіметтің жоғарғы эшелондарында» бар екені айтылды.

Уорттардың заңдылығы

Істің күрделілігі полицияның тергеу ордерлерін алу кезінде судьяны жаңылыстыру мүмкіндігіне байланысты дауды қамтиды, бұл тергеу премьер-министр мен қаржы министрі арасындағы әңгімелерді тыңдауды қамтыды. Ордерлер екі рет құпиялылық негіздемесімен қабылданбады, ал үшінші ордер заң шығарушы ғимараттарды атамай-ақ шығарылды.

Ақпараттық еркіндік туралы заң бойынша ашылған құжаттар

Кеңесшілер тарапынан жасалған сұраныстармен қатар, 2008 жылдың күзінде төраға судья Элизабет Беннетт бұл іс бойынша сот шешімінен бас тартып, алдын ала сот отырыстарын жасырын ұстады. Судья Беннетт ашық соттың маңыздылығын, сондай-ақ осы істің қоғамдық мүддеге қатыстылығын негілдеп, үкімет тағайындаған арнайы прокурордың қарсылығына қарамастан, сотқа тыйым салуды жойды. 2009 жылдың 25 ақпанында судья Беннетт заң шығарушы органдарға жасалған шабуылдарға қатысты 8000 беттік құжаттарды «Жаңа демократтар» ресми оппозициясына тапсырды. Құжаттар бірден назар аударды, ең алдымен Қаржы министрінің кеңсесінен бастау алған BC Либералдық партиясының қаражат жинау әрекеттеріне, содан кейін BC Либералдық үкіметінің БАҚ кеңістігінде басымдық құру және сұрақ-жауап сессиясын бейтараптандыру стратегиясына. 2009 жылдың 6 наурызында осы екі мәселені көтергеннен кейін BC Жаңа демократиялық партиясы құжаттарды өз веб-сайты арқылы жұртшылыққа жариялады.

Кинселла байланысы

Көп ұзамай BC Жаңа демократиялық коалициясы BC теміржол құжаттарының 8000 бетіне қол жеткізгеннен кейін, олардың зерттеушілері заң шығарушы кітапханасында қолжетімді қоғамдық құжаттарды қарап, BC Либералдық партиясының көп жылдық ішкі адамы Патрик Кинселла мен BC Rail арасындағы байланысты анықтады. Құжаттар 2002-2004 жылдар аралығында BC Rail компаниясының Кинселлаға тиесілі компаниялар тобына 297 000 доллар төлегенін көрсетті. Анықталған құжаттар алғаш рет 2009 жылдың 10 наурызында, сейсенбі күні, сұрақ-жауап сессиясында жарияланды. Жаңа демократиялық партияның әділеттік жөніндегі сыншысы Леонард Крог Кинселлаға BC Rail компаниясы нені істеу үшін төлегені туралы сұрағанда, Бас прокурор Уолли Оппал «BC Rail мәселесі Британдық Колумбия Жоғарғы сотында қаралып жатыр және біз бұл мәселеге қатысты ешқандай түсініктеме бермейміз» деді. Кинселланың компаниясы, «Прогрессивтік топ», Кинселланың BC Rail жұмыскері болып жұмыс істеген кезде Корпорацияға тигізетін ықтимал әсерін түсіну және түсіндіруге көмектесу үшін BC Rail-мен келісім шарт жасасқандығын мәлімдеді. Заң шығарушы органнан тыс жерде сұраққа жауап берген Оппал Кинселланың қызметі BC Rail сотына қатысты ма, жоқ па, білмейтінін айтты. Осыдан кейін сот ісіне қатысқан қорғау адвокаты Кинселланың BC Rail-ді CN-ге 1 миллиард долларға сату аяқталғанға дейін CN Rail және BC Rail екеуі үшін де жұмыс істегенін мәлімдеді. Кинселла 2003 және 2005 жылғы сайлаулар үшін BC Либералдық партиясының сайлау бағдарламасын жазды. Кинселланың саяси жемқорлыққа қатысы бар сот ісіне қатысуы сарапшыларды BC Rail дауы мен Гордон Кэмпбелл арасындағы байланысты табуға итермеледі. Қорғау адвокаты Кевин Маккалоу келтірген электрондық хатқа сәйкес, Кинселла премьер-министр Гордон Кэмпбеллдің бас кеңесшісімен келісіп, BC Rail-ді CN компаниясына сатудың «жолдан шығуына» жол бермеуі мүмкін. Кинселланың BC Rail салықтық өтемақысын (қайтару) 505 миллион доллар көлемінде 255 миллион долларға енгізуге қатысқандығы айтылуда. BC Rail-ді сату кезінде 750 миллион доллар қолма-қол ақшамен және 250 миллион доллар тікелей салық жеңілдіктерімен қатар 505 миллион доллар салықтық өтемақы қарастырылған. Өтемақы шарттарына сәйкес, егер CN федералды үкіметтен өтемақы сомасын қайтарып алмаса, онда провинция осы соманы қайтаруға міндетті болады. Бұл BC Rail-ді сату бағасын 1,05 миллиард доллардан шамамен 500 миллион долларға дейін төмендетті, осылайша CN-нің жеке акционерлеріне пайда әкелді, бірақ жалпы халықтың есебінен. BC Rail салықтық өтемақысы 2005 жылдың мамыр айындағы сайлау алдында, ол шартты міндеттемелер ретінде қайта жіктелген кезде, 2005 жылдың қаңтарында Мемлекеттік шоттардан алынып тасталды. BC Rail сату туралы жылдық есепте өтемақы көрсетілмеген және бұл салық жеңілдіктері нөлдік есептік құнмен тіркелген.

BC Rail сыбайлас жемқорлық ісі

BC Rail сыбайлас жемқорлық ісі (Ер Маjestісі Король Басиге қарсы), Вирк Баси және әдетте Баси Вирк ісі деп танылатын, 2010 жылдың 17 мамырында басталды. Бұл сот процесін БК Жоғарғы сотының өкілдері бастапқыда шамамен алты аптаға жоспарлаған еді. Канадалық БАҚ бұл істі сотқа жеткізуге кеткен уақыттан наразылық білдірді. Төраға судьяның қаулысымен жариялауға тыйым салынғандықтан, BC Rail ісінің көп бөлігі – басынан бастап 2010 жылдың 6 шілдесіне дейін, сот жазғы демалысқа кеткенге дейін, БАҚ пен жұртшылықтың назарынан тыс қалды.

Бірінші куә: штаб бастығы Мартин Браун

Премьер-министр Гордон Кэмпбеллдің бас кеңесшісі Мартин Браун BC Rail ісі бойынша қазылар алдында бірінші куәгер ретінде сөйледі.

Сот процесінің аяқталуы

2010 жылдың қазанында сотталушылар Дейв Баси мен Боб Вирк айыптама саны қысқартылғандықтан, кінәларын мойындауға келісті. Толық ақпарат алу үшін Британдық Колумбия заң шығарушы жиналысына жасалған шабуылдардың хронологиясын қараңыз#2010.