Александр Гика: Румыниялық математик және функционалдық анализ мектебінің негізін қалаушы
Alexandru Ghika
Александр Гика (1902-1964) – румын математигі, функционалдық анализ мектебінің негізін қалаушы. Өмірбаяны, білімі, және ғылыми еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румын математигі (1902–1964)
Romanian mathematician (1902–1964)
Александру Гхика (22 маусым 1902 – 11 сәуір 1964) – румын математигі, румындық функционалдық талдау мектебінің негізін қалаушы.
Alexandru Ghika (June 22, 1902 – April 11, 1964) was a Romanian mathematician, founder of the Romanian school of functional analysis.
Өмір
Ол Бухарест қаласында Гика отбасында дүниеге келді, Иоан Гиканың (1873–1949) және Елена Метаксаның (1870–1951) ұлы, сондай-ақ Валахия князі Григоре IV Гиканың шөбересі. Орта білімін Бухаресттегі Георге Лазар орта мектебінде бастады. 1917 жылы отбасымен бірге Парижге кетіп, 1920 жылы Луи-ле-Гранд лицейінде орта білімін аяқтады. Содан кейін Париж университетіне (Сорбонна) математика мамандығы бойынша түсіп, 1922 жылы бітірді. 1929 жылы Арно Денжойдың жетекшілігімен жазылған диссертациясымен Париж университетінің Ғылым факультетінде математикадан докторлық дәрежесін алды. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Гика Румынияға оралды. 1932 жылдың қараша айында Бухарест университетінің Математика кафедрасында ассистент-профессор болып жұмыс істеді, Димитрие Помпейу басқаратын Функциялар теориясы бөлімінде еңбек етті. 1935 жылдың 7 ақпанында доцент болып тағайындалды, ал 1945 жылы толық профессор атанды және жаңа құрылған Функционалдық талдау бөлімінің төрағасы болды. 1935 жылы Гика Румыния Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі болып сайланды, ал 1938 жылы толық мүшесі болды. 1955 жылы Румын академиясының корреспондент-мүшесі болды, 1963 жылдың 20 наурызында толық мүшелікке ие болды. 1949 жылы Румын академиясының Математика институты құрылғанда, ол осы институттың Функционалдық талдау бөлімінің төрағасы болды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды. Гика 1934 жылдың 7 маусымында Элизабета Ангелескуға (бір кездегі премьер-министр Константин Ангелескудың қызы) үйленді. Олардың Григоре есімді ұлы болды (1936 жылдың 7 қарашасында туған), ол Магуреледегі Атом физикасы институтында зерттеуші болып жұмыс істеді. 2007 жылдың наурыз айында Гика мен Ангелеску отбасыларының мұрагерлері Бухарест қаласындағы мүліктеріне құқықтарын қайтарып алды.
He was born in Bucharest, into the Ghica family, the son of Ioan Ghika (1873–1949) and Elena Metaxa (1870–1951), and great great grandson of Grigore IV Ghica, Prince of Wallachia. He started his secondary studies at the Gheorghe Lazăr High School in Bucharest. In 1917, he left with his family for Paris, completing his secondary studies at the Lycée Louis le Grand in 1920. He then entered the University of Paris (the Sorbonne) with a major in mathematics, graduating in 1922. In 1929, he obtained a Ph. D. in mathematics from the Faculté des Sciences of the University of Paris, with thesis written under the direction of Arnaud Denjoy. After completing his doctorate, Ghika returned to Romania. In November 1932 he became assistant professor in the Mathematics Department of the University of Bucharest, working in the Function Theory section chaired by Dimitrie Pompeiu. On February 7, 1935, he was promoted to associate professor, and in 1945 he was named Full Professor and chair of the newly founded Functional Analysis section. In 1935, Ghika was elected corresponding member of the Romania Academy of Sciences, being promoted to full member in 1938. In 1955 he became corresponding member of the Romanian Academy, and was promoted to full membership on March 20, 1963. In 1949, at the founding of the Institute of Mathematics of the Romanian Academy, he became the chair of the Functional Analysis section of that Institute, a position he held till his death. Ghika married Elisabeta Angelescu (daughter of one time Prime Minister Constantin Angelescu) on June 7, 1934. They had a son, Grigore (born November 7, 1936), who became a researcher at the Institutul de Fizică Atomică in Măgurele. In March, 2007, the heirs of the Ghika and Angelescu families won back their rights to ro, in Bucharest.
Мұра
Гхика функционалдық талдауды Румынияда математиканың жаңа саласы болған кезде таныстырды. Бухарест университетінің профессоры ретінде, ол математикаға Бурбакидің қатаң тәсілінің белсенді жақтаушысы болды. Оның жинақталған еңбектері 103 жарияланған мақала мен кітап, 10 қолжазба және 25 оқу-әдістемелік материалды құрайды. Оның функционалдық талдау саласындағы зерттеулері F реттелген сақиналар (қазір Гхика сақиналары деп аталады) сияқты жаңа ұғымдарды енгізді, олардың кез келген модулінде осы сақина класында Хан-Банах теоремасының аналогы орындалады. Ол сондай-ақ рефлексивті Банах кеңістіктері үшін бейнелеу теоремасымен де есте қалады, бұл қазір Гхика-Джеймс бейнелеу теоремасы деп белгілі. Оның докторанттарының арасында Сильвиу Телеман және Петру Мокану болды.
Ghika introduced the study of functional analysis in Romania at a time when it was still a new field of mathematics. As a professor at the University of Bucharest, he was an important promoter of the Bourbaki rigorous approach to mathematics. His collected works number 103 published articles and books, 10 manuscripts, and 25 didactic works. His research in functional analysis introduced new concepts, such as F ordered rings (now known as Ghika rings), which have the property that in any module over a ring in this class, the analogue of the Hahn–Banach theorem holds. He is also remembered for a representation theorem for reflexive Banach spaces, now known as the Ghika–James representation theorem. Among his doctoral students were Silviu Teleman and Petru Mocanu.
Шығармалары
Голоморфтық домендерінің контурлары бойынша қосындыланған квадраттық функциялар және олардың шексіз реттік сызықтық дифференциалдық теңдеулерге қолданылуы, Ph.D. диссертациясы, Париж ғылымдар факультеті, 1929. Рефлексивті Банах кеңістіктері, Румыния Халық Республикасы Ғылым академиясының хабарламалары. Ғылым. A. 1 (1949), 639–644. Жартылай нормаланған модульдерде жалпы сызықтық функционалдарды кеңейту, Румыния Халық Республикасы Ғылым академиясының хабарламалары. Ғылым. Математика. Физика. Химия. 2 (1950), 399–405. Функционалдық талдау, Румыния Социалистік Республикасы Академиясының баспасы, Бухарест, 1967. Математикалық еңбектер, Румыния Социалистік Республикасы Академиясының баспасы, Бухарест, 1968.
Sur les fonctions de carré sommable le long des contours de leur domaines d’holomorphisme et leur applications aux équations différentielles linéaires d’ordre infini, Ph. D. thesis, Faculté des Sciences de Paris, 1929. On reflexive Banach spaces, Acad. Repub. Pop. Române. Bul. Ști. A. 1 (1949), 639–644. The extension of general linear functionals in semi normed modules, Acad. Repub. Pop. Române Bul. Ști. Ser. Mat. Fiz. Chim. 2 (1950), 399–405. Analiză funcțională (Functional analysis), Editura Academiei Republicii Socialiste România, Bucharest, 1967. Opera matematică (Mathematical works), Editura Academiei Republicii Socialiste România, Bucharest, 1968.