Кіріспе

Австриялық банктік отбасы – Австриядағы Ротшильд банктік отбасы, Ротшильд отбасының австриялық тармағы. Ол 1820 жылы Соломон Майер фон Ротшильдпен Венада құрылған, сол кезде Вена Австрия империясының құрамында болған.

Тарих

Саломон Майерді Франкфурттағы үйінен Австрияға әкесі Майер Амшель Ротшильд (1744–1812) жіберген еді. Ұлдарының өздері табысқа жетуін және отбасы бизнесін Еуропа бойынша кеңейтуін қалаған Майер Амшель Ротшильд үлкен ұлын Франкфуртта қалдырды, ал қалған төрт ұлын Еуропаның әртүрлі қалаларына, бизнеске инвестиция жасау және банк қызметтерін ұсыну үшін қаржы институтын құру міндетімен жіберді. Отбасы ішіндегі эндoгамия – Ротшильдтердің байлығын отбасының қолында ұстап тұру стратегиясының маңызды бөлігі болды. Бірлескен күштерінің арқасында Ротшильдтер несиелер, мемлекеттік облигациялар және алтынмен сауда-саттық сияқты банк ісінің түрлі салаларында танымал болды. Олардың қаржыландыруы инвестициялық мүмкіндіктерді ашты, ал 19 ғасырда Еуропаның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасы үшін маңызды болған ірі кен өндіру және теміржол көлігі жобаларына негізгі инвесторлар айналды. Salomon von Rothschild S M von Rothschild банктік және инвестициялық мекемесін құрды, ол Австрия экономикасының дамуында маңызды рөл атқарып, үлкен табысқа жетті. 1836 жылы банк Австрияның алғашқы бу машинасымен жүретін теміржолы – Нордбан желісін салуға қаржы бөлді. Сонымен қатар, ол ірі капиталды қажет ететін түрлі мемлекеттік жобаларды қаржыландырды. 1822 жылы Еуропаның әртүрлі аймандарындағы отбасылық банктердің басшылары болған бес Ротшильд бауырласына Австрия императоры Франциск I Австрия ақсүйектері ішінде Freiherr (барон) мұрагерлік атағын берді. 1929 жылы отбасының Creditanstalt банкі Ұлы депрессияны бастаған банктердің құлдырауынан зардап шекті. Австриядағы Ротшильдтердің бизнес империясы 1938 жылдың 13 наурызында Австрияның нацистік Германияға қосылуына дейін ұрпақтан ұрпаққа беріліп келді, сол кезде отбасы банк операцияларын нақты құнынан әлдеқайда арзанға сатуға мәжбүр болды. Басқа Ротшильдтер нацистерден қашып үлкергенімен, барон Луи бір жылға түрмеге қамалып, отбасысы үлкен сомада құн төлегеннен кейін ғана босатылды. Бұл ақша кейін Ротшильдтерден "төмен" саналатын еврейлерді өлтіруге қаржыландырылды. 1939 жылдың наурыз айында Луиге елден кетуге рұқсат берілгеннен кейін нацистер S M von Rothschild фирмасын міндетті басқаруға алды. Нацистердің офицерлері мен австриялық мұражайлардың қызметкерлері Ротшильдтер отбасының мүлкін құнды заттарынан толықтай тазартты. Соғыстан кейін отбасы мүлкінің бір бөлігі аман қалғандарға қайтарылды, бірақ қалғаны қайтарылмады. 1999 жылы халықаралық еврей ұйымдарының қысымы мен Беттина фон Ротшильдтің жеке күш-жігерінің нәтижесінде Австрия үкіметі 100 миллион доллардан астам құны бар 250-ге жуық Ротшильд өнер туындыларын қайтарды. Нацистер тонаған және екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Kunsthistorisches, Albertina, Леопольд мұражайлары мен басқа да мемлекеттік мұражайларға қойылған өнер туындылары Венадағы екі Ротшильд бауырласының ең үлкен мұрагеріне қайтарылды. Сонымен қатар, 2001 жылы Ресей үкіметі Ресейдің Мәскеудегі мемлекеттік әскери архивінен Ротшильдтер отбасынан Венада алынған 40 мыңнан астам құжатты ерікті түрде қайтарды. Ресей үкіметі бұл құжаттарды Кеңес Одағынан мұра еткен, ал Кеңес Одағы оларды екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Берлиннің құлауы кезінде алған. Қазір бұл құжаттар Лондондағы Ротшильд мұрағатының құрамында. 2012 жылы Альфонс Майер де Ротшильдтің екінші баласы Беттина Джемима Лурам де Ротшильдтің (1924–2012) қайтысымен Австрия тармағы еркек желісінде тоқтатылды, бірақ әйел желісі арқылы көптеген ұрпақтары бар. Тарихшы Роман Сандгрюбер 2018 жылы былай бағалады: "Отбасының австриялық тармағы ерекше орынға ие. Бұл – Габсбург монархиясының ең ірі банкіне қалай көтерілгені және соғыстар аралық кезеңдегі экономикалық қиындықтар мен нацистердің тонауының трагедиялық құлдырауы туралы әңгіме".

Қайырымдылық

Австриялық Ротшильдтер мен Еуропадағы басқа тармақтарының мүшелері еврей халқына көмек көрсету ісіне зор үлес қосты. Дегенмен, олардың көптеген қайырымдылық әрекеттері еврей этникалық немесе діни қауымдастықтарынан асып түсті. Олар мұқтаждар үшін ауруханалар мен паналар салды, мәдени ошақтарды қолдады және жеке суретшілердің демеушілері болды. Олардың түрлі галереяларға сыйға берген өнер туындылары тарих бойында кез келген отбасыдан берілген ең ірі сыйлықтардың бірі болып табылады. Қазіргі таңда Лондондағы Ротшильд мұрағаты отбасының қайырымдылық қызметін құжаттау мақсатындағы зерттеу жобасын жүзеге асыруда. Австриялық Ротшильдтердің бизнестегі жетістіктері оларға өнерге үлкен демеушілік көрсетуге және 1844 жылы Брно қаласында политехникалық институт құруға көмектесу үшін жасалған ірі қайырымдылық сияқты, 1869 жылы Ансельм фон Ротшильд салған Ротшильд ауруханасы, 1892 жылы Венадағы әйелдер ауруханасының салынуы және 1898 жылы Натаниел Ансельм фон Ротшильд құрған психиатриялық мекемелерді қамтитын қайырымдылық істеріне маңызды үлес қосуға мүмкіндік берді.