Кіріспе

Галактикаға жолдамашының нұсқаулығындағы ойдан шығарылған кейіпкер Зафод Библброкс (/z/ /eɪ/ /f/ /ɒ/ /d/ /'/b/ /iː/ /b/ /əl/ /b/ /r/ /ɒ/ /k/ /s/) – Дуглас Адамстың «Галактикаға жолдамашының нұсқаулығы» комикс-фантастикалық сериясының әртүрлі нұсқаларындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Ол Бетельгейзеге жақын жердегі планетадан шыққан және Форд Префекттің «жартылай туысы», олар «үш анасын ортақ бөліседі». «Контрацептив және уақыт машинасымен болған жағдайдың» салдарынан оның әкесі, әкесінің әкесі және әкесінің әкесінің әкесі – оның тікелей ұрпақтары болып табылады (Zaphod Beeblebrox IV қараңыз).

Сыртқы келбеті

Бұл кейіпкер барлық нұсқаларда екі басы мен үш қолы бар деп сипатталады, бірақ қосымша мүшелерді қалай алғаны туралы түсіндірулер нұсқалар арасында әртүрлі. Алғашқы радио нұсқасы екінші бас туралы түсіндірмеген, бірақ Зафодтың Жерде Триллианмен кездескеннен бастап, серияның басынан алты ай аралығында үшінші қолын "өсіргенін" түсіндірді. Үшінші радио сериясы ол өскенде үшінші қолы болғанын айтады. Бесінші серияда ол Триллианға "Мен үшін үшінші қолымды қайта өсіріп беремін, жаным", – дейді, алғаш кездескенде. Романда ол үшінші қолын "жақында оң қолынан төмен орналастырғанын, бұл шаңғымен күресуін жақсартуға көмектеседі" деді. "Галактикалық саяхатшының" алғашқы радио сериясының сценарий кітабында Марк Уинг Дэвидің сегізінші радио эпизодындағы импровизациялық сөзі ("Оны осы жерге, осы жерге, осы жерге, осы жерге қойыңыз! Вау!") Зафодтың төртінші қолының өскенін көрсетеді. Телевизиялық серияда Форд Префект Зафодқа "қосымша қол саған жарасады" деп ескертеді. Эон Колфер "Галактикалық саяхатшы" сериясының ресми 6-шы кітабын жазды және жариялады, онда Зафодтың үшінші қолы бастапқыда Эссентрика Галумбитстің әр кеудесіне бір қолды беру үшін өсірілген болуы мүмкін деп айтылған. Infocom-ның оқиғаның мәтіндік ойын нұсқасында Зафод екінші басын құс клеткасында жасырып, Жерде араласады (басқа Триллиан да "Көбінесе зиянсыз" романында осыған сілтеме жасайды). "Ғайманамның соңындағы мейрамхана" романында Зафодтың арғы атасының да екі басы бар. Бұл және повестьтегі басқа да ақпараттар екі басқа ие болу Зафодтың түрінің жалпы, тіпті әмбебап қасиеті екенін көрсетеді. 2005 жылғы фильмде Зафод өзінің санасының "президенттік емес" бөліктерін өшіріп, екінші басын өзі "жасаған" деп айтылады, бірақ ол осы қасиеттерін сақтағысы келді, сондықтан екінші басын мойнының астына жасырып, оны жасыру үшін үлкен жаға немесе шарф киеді. Осылайша, фильм екінші бас туралы түсіндіретін жалғыз нұсқа. Фильмдегі нұсқада екінші бас біріншісінің астында, иек пен кеудесінің жоғарғы бөлігі арасында пайда болады, бірінші бас артқа бұрылғанда көрінеді. Үшінші қол Зафодтың киімінің астында жасырылған, оны екінші бас басқарады және тек бірнеше рет пайда болады, мысалы, Артур Дентті мазақтау, "Алтын жүрек" ғарыш кемесін жүргізу немесе Пангалактикалық гаргл бластерін дайындау үшін. Фильмде Хумма Кавула екінші басын кесіп тастайды. Колфердің кітап сериясына қосқан "Және бір нәрсе" кітабында Зафодтың екінші басын әйелдің басымен ауыстырған фотосурет көрсетілген. Зафод бұл әйелдің басын хирургиялық жолмен өзіне жалғаған болуы мүмкін, ол екінші бас идеясын одан да жақсы ұнатқанын түсінгеннен кейін, оны өзінің бастапқы басын қайта жасаумен ауыстырған. "Және бір нәрсе" сериядағы Зафодтың тек бір басы бар жалғыз кітап. Оның сол басы алынып тасталған, сондықтан "Сол ми" ("LB") "Алтын жүрек" компьютері ретінде жұмыс істей алады. Зафод қайда барса да, оны ерекшелендіретін және назар аудару орталығына айналдыратын жарқын және қарама-қарсы түстердің қоспасын қамтитын ерекше киім киеді. Телевизиялық серияда ол әр эпизодта бірдей киім киеді, бірақ фильмде оның киімдері, стилі және түстер схемасы бірнеше рет өзгереді.

Жетістіктер

Зафод Пангалактикалық Гаргл Бластерді ойлап тапты. Ол жеті рет қатарынан "Білген әлемдегі ең нашар киінген саналы тіршілік иесі" деп танылды. Экцентрика Галлумбитс оны "Ұлы Жарылыстан бергі ең керемет жаңалық" деп сипаттады, ал басқалары "бір шашақ фрод" деп атады. Бастапқы радио сериясының жетінші бөлімінде баяндаушы Библброксты "әлемдегі ең сәнді орынның иесі" (өзінің сол жақ бас сүйегі) деп сипаттайды, бұл Playbeing журналының оқырмандары жүргізген дауыс беру нәтижесінде анықталды. Ол қысқа ғана уақытқа Галактика Президенті болды (бұл қызметте ешқандай билік жоқ, тек қана президенттің көзге түсуі керек, сонда ғана кімнің шын мәнінде басшылық ететінін ешкім ойламайды, ал мұндай рөлге Зафод өте жақсы сай келеді). Ол Тотальды Перспективалық Тұйықтан аман қалған жалғыз адам, бірақ кітаптарда және алғашқы екі радио сериясында ол тек өзіне арнайы жасалған Электрондық Синтезделген Әлемде болғандықтан ғана аман қалғаны айтылды, осылайша ол сол әлемдегі ең маңызды тіршілік иесі болып, сол тұйықтың нұсқасынан аман қалуға ерекше дайындықпен жабдықталды. Оның ми күтімімен айналысатын маман, Гаг Халфрант: "Шіркін, Зафод - жай ғана жігіт қой, түсінесің бе?" деді. Ол Галактика Президенті лауазымын пайдаланып, шексіз ықтималдық қозғалтқышымен жұмыс істейтін "Алтын Жүрек" ғарыш кемесін ашылу кезінде ұрлады. Зафодтың мансабының басында (Библброкс Құтқару және Шын мәнінде Жабайы Заттар Корпорациясын басқарған кезде) ол Қауіпсіздік және Азаматтық Сенімділік Басқармасымен бірлесіп, миллиард жылдық Бункер ғарыш кемесінің жоғалуын тергеді, онда бір шай қасықпен бүкіл планетаны жарылуға/жұқтыруға/сәулелендіруге болатын өте күшті заттар және Сириус Кибернетика Корпорациясының синтетикалық тұлғалар бағдарламасының қосалқы өнімдері сақталған еді.

Кейіпкер ретінде

Зафод кейіпкер ретінде гедонистік және жауапкершіліктен шеттес, өзіне бейілділікті соллипсизм деңгейіне жеткізеді және айналасындағылардың сезімдеріне көбінесе өте бейжай қарады. Кітаптар мен радио сериалдарында ол өте харизматикалық, соның салдарынан көптеген кейіпкерлер оның басқа кемшіліктерін елемеуге бейім. Дуглас Адамс Зафодты Кембридж университетіндегі ескі досы Джонни Симпсонның бейнесінен жасағанын айтты, ол "релакс болып көрінуге тырысатын аса белсенді, жүйкелі мінезге ие болған". (Кем дегенде) кітаптарда ол Heart of Golds медициналық бөлімінде өзіне жасаған тексерулерге сәйкес, "ақылды, қиялдағыш, жауапкершіліктен шеттес, сенімсіз, экстраверт, сіздің болжағаныңыздың бәрі" (Ultimate Hitchhiker's Guide, 98-бет). Бірақ фильмде ол аса зиялы емес, тіпті бұрынғы бейнелерінен де көбірек қабақтап келеді. Ол Калифорниялық серфердің мәнсіз бейнесі ретінде көрсетілген, ал фильмде оны сомдаған актер Сэм Роквелл Билл Клинтон, Элвис Пресли және Джордж Буштан әсер алғанын айтты. Фильмдегі Зафод өте жас (кітаптарда ол жас болғанмен, күшті, ақылды және айлакер болған), барлық нәрсеге қатты құштарлықпен әрекет етеді, қолымен шатастырып жейді, ашуға мініп, себепсіз іс-әрекеттер жасайды, мысалы, үлкен және жылтыр болғандықтан Ықтималдықсыз жетектеу батырмасын басады. Кітап пен радио нұсқаларында Зафод қандай да бір үлкен жоспарды іске асырумен айналысады, оның мәнісін білмейді және өзі үшін жол салғаннан басқа ештеңе істей алмайды. Зафодтың ұлы жоспарларына уақыт өте келе, қолданылған қаламсап сату бизнесі де кірді (бұл Veet Voojagig көмегімен құрылған болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін). Ол жоспарды сақтаған мидың бөліктерін кесуге мәжбүр болды, сондықтан президент болу үшін қажетті оның миының сканерлеуі жоспарын ашпайды, оның ішінде Галактика президенті болу және кейіннен Шексіз Ықтималдық жетектеушісінің прототипін ұрлау кірді. Бірақ, өзгерген санасымен ол жолды тек өте тартымсыздықпен жалғастырады және жоспарды аяқтаудың орнына жағажайда жатуды армандайды. Екінші радио сериалдарында және "Ғаламның соңындағы мейрамхана" кітабында оның жоспарының мақсаты - ғаламды басқаратын адамды табу екенін білеміз. Ол мысығымен бірге лашықта тұратын, сол сәтте көріп, естігенінен басқа ештеңеге сенбейтін адам болып шығады. 1986 жылғы "Жас Зафод қауіпсіз ойнайды" атты алдын-алағы оқиғасында Зафод бюрократиялық ұйымға қараңғы шұңқырға тастауға арналған өте қауіпті материалдарды тасымалдайтын жұлдыз кемесінің суға батқан апатын қайтару үшін жалданып, құтқару кемесінің операторы ретінде жұмыс істейді. Бұл оқиға Галактика президенті лауазымына үміткер болу туралы шешім қабылдамас бұрын болғандықтан, ол өте ерекше мінез-құлық көрсетеді, жүктің өзіне, экипажға және жалпы тірі жандарға төнген қауіптерге алаңдайды.

Баспаға шығарылмайтын құралдарда

Галактикаға жолдама берушілердің радио және теледидар нұсқаларында Зафодты Марк Уинг Дэви ойнады. Зафодтың екі басы мен екіден астам қолы бар екендігі туралы әзілдер түпнұсқа радио нұсқасы үшін жазылды, онда тыңдаушының қиялымен толықтырылуы мүмкін еді. Телевизиялық нұсқасында Уинг Дэви жалған қол киді (қолға қимыл жасау қажет болғанда, ол аниматроникалық бас дизайнері Майк Келттің қолымен ауыстырылды, ол Уинг Дэвидің артында тұрды), сондай-ақ радиомен басқарылатын, көз жапқышы бар екінші бас киді. Айынышты, екінші бас механизмі көбінесе дұрыс жұмыс істемеді, сондықтан ол көбінесе Зафодтың иығында қозғалмай отырды, бірақ бір көріністе ол "ұйықтауға қайт" деген сөз естігенге дейін Уинг Дэвидің нағыз басымен қысқаша әңгімелесе алады. Уинг Дэви телесериалдың костюм дизайнеріне Зафодтың костюмі кейіпкердің екі мүшесі бар екенін көрсететіндей етіп жасалуын ұсынды. Сөйтіп, арнайы жастықтар қойылды, бірақ алғашқы әрекет "тыныш ұзын" деп танылды және соңғы нұсқа үшін "қысқартылды". Бұл фильмдегі нұсқада Артур Дент Триллианға: "Енді, екі бас - қызды қызықтыратын нәрсе ме? Оның тағы екі нәрсесі бар ма?" дейді. 2005 жылдың сәуір айында шыққан фильм нұсқасында Зафодты Сэм Роквелл ойнады. Бұл нұсқада оның екінші басы кейде оның тұлғасының (негізгі бас айтқандай) "президенттік деңгейден төмен" бөліктерін білдіру үшін шығады. Роквелл Зафодты Винс Вон мен Элвис араластырып ойнады, сондай-ақ Джордж Буш пен Билл Клинтоннан да ықпал алды. "Суреттелген Галактикаға жолдама берушілерде" оның кейіпкерін Фрэнсис Джонсон сомдады. Марк Уинг Дэвидің академиялық міндеттемелері оны 2013 жылғы "Галактикаға жолдама берушілер Тікелей Радио Шоуы" турнесі үшін Зафодтың рөлін қайтарудан бас тартқанда, комедияшы, әнші-автор Митч Бенн осы рөлге таңдалды. 2005 жылдың сәуір айында "Галактикаға жолдама берушілер" фильмінің шығуымен бірге, Интернетте "намалымдық музыкалық бейне" жарияланды. "Beeblebrox for President" әнін Джобби Талбот жазды, ол фильмнің саундтрегінен алынған, бірақ фильмде естілмейді.