Кіріспе

Mentzelia involucrata - Солтүстік Американың Мохаве және Сонора шөлдерінде, сондай-ақ Невада, Аризона және Баха-Калифорния (Мексика) жерлерінде өсетін Mentzelia түрінің бір түрі. Оның жалпы атаулары: куʼу, құм жанып тұрған жұлдыз және ақ жанып тұрған жұлдыз.

Сипаттама

Mentzelia involucrata - биіктігі 332 см болатын бір жылдық өсімдік. Жапырақтарының ұзындығы 2-18 см, тісті шеті дұрыс емес. Олар сондай-ақ жапырақтары ланцет тәріздіден эллипстікке дейін созылатын сессильді болып табылады. Гүлдер әдетте жеке түзіледі және 45 брактімен жалғанады; олардың ұзындығы 723 мм бес сепалы және ұзындығы 1362 мм бес сары жапырағы бар. Жемісі 14-22 мм ұзындықта және 5-10 мм енінде, ұзындығы 1-3 см болатын күл ақ түсті ұсақ тұқымдар бар. Бұл түрдің брактылары жасыл жиекпен, толығымен ақ түстес болып ерекшеленеді. Инвульваратаның қызығы, өйткені ол тозаңдаушылар үшін бәсекеге қатысады, нәтижесінде мимикация пайда болады. Ол нектар шығарып, ксераликт тұқымдасына жататын араларды өзіне тартады. Олардың таралу аймағы бір-бірімен жапсарлас жатқан жерлерде нектар өндірмейтін Мохавеа конфертифлора (Ghost Flower) мен менцелия инвукриратына ұқсас морфологияға ие. Соңғы зерттеулер көрсеткендей, M. involucrata-ның имитациясынан басқа, Mohavea confertiflora гүлдерінде аналық Xeralictus-қа ұқсайтын белгілер бар, бұл гүлдерді елемейтін аталық араларды тарту үшін. Mentzelia involucrata тіршілік ортасына креозотты бұталар, жуулар, желдеткіштер және тік беткейлер бар ашық, тас немесе құмды жерлер кіреді. Олар әдетте 50 метрден аса және 900 метрден төмен биіктікте кездеседі.

Этноботаника

Менцелия тұқымы Ұлы бассейннің Америка түпкүллі тайпаларының негізгі азық-түлік көзі ретінде анықталды. Кавайису халқының этноботаникалық зерттеуінде Зигмонд (1981) өзінің хабаршыларына маңызды тағамдарды тізімдеуді сұраған кезде менцелия (ку'у) туралы айтылғанын және оның жиналуы мифологияда жиі пайда болғанын атап өтті. Тұқымдар маусым айында гүлдері жапырақшаларынан айырылғаннан кейін жиналып, бірден пайдаланылады немесе сақталады. Олар ыстық көмірмен қуырылып, кейін метатта ұнтақталады; алынған тағамдың піскендігі арақ сарысы тәрізді. Зигмонд сонымен қатар, отқа жағар алдында саз құмыралар менцелия тұқымымен толтырылғанын мәлімдеді, бірақ басқалар бұл ыдыстарды жылулық соққы арқылы жоймастан мүмкін бола ма деп күмән келтірді.