Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пандораның қорапшасы (Die Büchse der Pandora) - неміс драматургы Франк Ведекиндтің 1904 жылы жазған пьесасы. Бұл Лулу пьесаларының екінші бөлігін құрайды, біріншісі Жер рухы (немісше: Erdgeist, алғаш рет 1895 жылы басылған), екеуі де "құмарлық пен ашкөздіктің талаптарымен қозғалатын" қоғамды бейнелейді. Г. В. Пабст пьесаға негізделген "Пандораның жәшігі" (1929) деген үнсіз фильм нұсқасын түсірді. Екі пьеса да 1935 жылы Альбан Бергтің "Люлу" операсының негізін қалады (өмірден кейін 1937 жылы премьерасы). 1894 жылы жазылған түпнұсқада "Лулу" драмасы бес актіде жазылған және "Жаратылыс трагедиясы" деген атпен берілген. Кейіннен Ведкинд бұл шығарманы екі пьесаға бөліп шығарды: Жер рухы және Пандора қорапшасы (немісше: Die Büchse der Pandora). Қазір театр қойылымдарында екі пьесаны бірге, қысқартылған түрде, Лулу деген атпен орындау әдеттегі нәрсе. Ведекинд өзінің рухын кем дегенде екі көзден алғандығы белгілі: 1890 жылдардың басында Парижде көрген Фелисьен Шампсардың "Лулу" пантомимі және 1888 жылы Лондондағы Жек-Жарқаудың жыныстық қылмыстары. Пандораның қорапшасының премьерасы цензормен болған қиындықтарға байланысты шектеулі қойылым болып, 1904 жылы 1 ақпанда Нюрнбергте өтті. 1905 жылы Венада премьерасы, тағы да шектеулер қойылды, сатирик Карл Краустың бастамасымен. Венада Лулу рөлін Тилли Ньюс ойнады, кейін ол Уэдекиндтің әйелі болды, ал Джек-Жарқау рөлін Уэдекиндтің өзі ойнады.
Pandora's Box (Die Büchse der Pandora) is a 1904 play by the German dramatist Frank Wedekind. It forms the second part of his pairing of Lulu plays, the first being Earth Spirit (German: Erdgeist, first printed in 1895), both of which depict a society "driven by the demands of lust and greed". G. W. Pabst directed a silent film version Pandora's Box (1929), which was loosely based on the play. Both plays together also formed the basis for the opera Lulu by Alban Berg in 1935 (premiered posthumously in 1937). In the original manuscript, dating from 1894, the 'Lulu' drama was in five acts and subtitled 'A Monster Tragedy'. Wedekind subsequently divided the work into two plays: Earth Spirit and Pandora's Box (German: Die Büchse der Pandora). It is now customary in theatre performances to run the two plays together, in abridged form, under the title Lulu. Wedekind is known to have taken his inspiration from at least two sources: the pantomime Lulu by Félicien Champsaur, which he saw in Paris in the early 1890s, and the sex murders of Jack the Ripper in London in 1888. The premiere of Pandora's Box, a restricted performance due to difficulties with the censor, took place in Nuremberg on 1 February 1904. The 1905 Viennese premiere, again restricted, was instigated by the satirist Karl Kraus. In Vienna Lulu was played by Tilly Newes, later to become Wedekind's wife, with the part of Jack the Ripper played by Wedekind himself.
Сюжет
Бірінші акт (Германия). "Ер рухының" соңында Лулу үшінші күйеуін, доктор Шонды өлтіргені үшін түрмеге қамалады. Пандораның қорапшасы ашылады, оның одақтастары оның келуін күтеді, ол күрделі сюжет бойынша түрмеден шыққаннан кейін. Лесбиянка графиня Гешвиц Лулуға ғашық болып қала береді, ол онымен жеке басын ауыстырып, Лулуның орнын түрмеде алады, Лулу оны жақсы көреді деп үміттенеді. Акробат Родриго Куаст Лулуны цирк артисі ретінде алып кетуге жоспарлайды, бірақ ол түрме режимінен әлсіреп келген кезде, ол оны өзінің мақсаттарына жарамсыз деп жариялайды. Алва Шон, жазушы, оның әкесін өлтіргеніне қарамастан, оның әсемдігіне бой алдырады. Олар бірге кетеді. Екінші акт (Париж). Қазір үйленген Лулу мен Алуа сәнді үйлерінде қонақ күтіп отыр. Олардың барлығы Jungfrau канат көлігі компаниясына салынған инвестициялардан пайда табады. Екі кейіпкер оны шантаж жасауға тырысады, өйткені ол әлі де неміс полициясына іздестірілуде: акробат Родриго және Касти Пиани, ақ құл саудагері, оны Каирдегі жезөкшеханаға орналастыруды ұсынады. Лулуның алғашқы қамқоршысы және оның әкесі болуы мүмкін, сұмдық Шигольх қайта пайда болады және Родриго мен Гешвицті өзінің үйіне шақыруды ұсынып, қауіп төндіретін Родригоны "қамтамасыз етуге" уәде береді. Полиция оны тұтқындауға келгенде, Лулу күйеу жігітпен киім алмасып, қашып кетеді. Сол арада "Джунгфрау" акцияларының бағасы құлап, ол бір тиынға да жетпей қалды. Үшінші акт (Лондон). Лулу қазір Альва мен Шигольхпен бірге бір шатырда тұрып, жезөкше болып жұмыс істейді. Гешвиц Лулуның бейкүнә Пьеро ретінде оралған портретімен келеді, ол Лулумен осы пьесаның және оның алдыңғысының іс-әрекеті бойына бірге жүрді. Лулуның алғашқы клиенті - мылқау мистер Хопкинс. Алуаны келесі қонағы, африкалық ханзада Кунгу Поти өлтіреді. Тағы бір клиент, ұялшақ доктор Хилти қорқып қашады, ал Гешвиц өзін-өзі асып өлтіруге тырысады. 'Джек' (бұрынғы Джек-Жарқау), оның соңғы клиенті, оның ақысы туралы онымен айтысады. Гешвиц Германияға қайтып, оқуға түсуге және әйелдер құқықтары үшін күресуге уәде береді. Джек Лулу мен Гешвицті өлтіреді; соңғысы Лулуға мәңгілік махаббатын жариялап өлді.
Act One (Germany). At the end of Earth Spirit, Lulu was imprisoned for the murder of her third husband, Dr Schön. Pandora's Box opens with her confederates awaiting her arrival after she has been sprung from prison in an elaborate plot. The lesbian Countess Geschwitz, who remains in love with Lulu, has swapped identities with her and takes Lulu's place in prison, hoping that Lulu will love her in return. Rodrigo Quast, the acrobat, plans to take Lulu away with him as a circus performer but when she arrives, emaciated from the prison regime, he declares her unfit for his purposes. Alwa Schön, the writer, succumbs to her charms, despite her having murdered his father. They leave together. Act Two (Paris). Lulu and Alwa, now married, are entertaining in their lavish home. All are profiting from investments in the Jungfrau cable car company. Two characters attempt to blackmail her, since she is still wanted by the German police: Rodrigo the acrobat and Casti Piani, a white slave trader who offers to set her up in a brothel in Cairo. The sinister Schigolch, who was Lulu's first patron and may be her father, reappears, and by offering to lure Rodrigo and Geschwitz to his lodgings, promises to "take care of" the threatening Rodrigo. As the police arrive to arrest her, Lulu swaps clothes with a groom and escapes. The Jungfrau share price has meanwhile collapsed, leaving her penniless. Act Three (London). Lulu is now living in a garret with Alwa and Schigolch and working as a prostitute. Geschwitz arrives with the rolled up portrait of Lulu as an innocent Pierrot which has accompanied Lulu throughout the action of this play and its predecessor. Lulu's first client is the pious mute Mr Hopkins. Alwa is killed by her next visitor, the African prince Kungu Poti. Another client, the bashful Dr Hilti, flees in horror and Geschwitz tries unsuccessfully to hang herself. 'Jack' (putatively Jack the Ripper), her final client, argues with her about her fee. Geschwitz vows to return to Germany to matriculate and fight for women's rights. Jack murders Lulu and Geschwitz; the latter dies declaring eternal love for Lulu.
Қабылдау
Бұл пьесаны әйелдерді жек көретіндерден бастап, Wedekind әйелдерді азат етудің белгісі деп санайтындарға дейін көптеген түсіндірулер болды. Бұл әртүрлі оқулардың басты себебі - Лулуның өзі туралы екіжақты пішін. Оның өміріндегі әрбір ер адам, ол әлеуетті қорлық болып табылатын патриархалды қоғамда қауіпсіз, ол өзінде көргісі келетін нәрсені табады. Ал оның қажеттіліктері әлі күнге дейін белгісіз. Ал әр еркек "оның шын мәнінде өзін ескермейтінін, өзін-өзі қарастырмайтындығын, өзін-өзі қарастырмайтындығын, өзін-өзі қарастырмайтындығын, өзін-өзі қызықтыратындығын, өзін-өзі қарастырмайтындығын, өзін-өзі қарастырмайтындығын, өзін-өзі қарастырмайтындығын, өзін-өзі қарастырмайтындығын, өзін-өзі қарастырмайтындығын" біледі. Лулу құрбан ба, әлде фаталь әйел бе, екінші пьесадағы ауырлық орталығы Гешвицке қарай ауысады, оны Ведэкинд 1906 жылғы басылымның алғы сөзінде "пьесаның қайғылы орталық тұлғасы" деп сипаттап, "адамнан жоғары өзін-өзі құрбан етудің" және "адамның ауыр тиетін аномалияның" алдында рухани күштің үлгісі ретінде ұстайды.
The play has attracted a wide range of interpretations, from those who see it as misogynist to those who claim Wedekind as a harbinger of women's liberation. Central to these divergent readings is the ambiguous figure of Lulu herself. Each man in her life, secure in the patriarchal society to which she is a potential affront, finds in her what he wants to see. Her own needs, meanwhile, remain obscured. And each man "lets her down because he is flawed by a blind disregard for her true self, an indifference that stems from that blend of self centredness and self interest which Wedekind saw as typically male". Whether Lulu is victim or femme fatale, the centre of gravity in this second play shifts in the direction of Geschwitz, whom Wedekind describes, in his preface to the 1906 edition, as the "tragic central figure of the play", and holds up as an example of both "superhuman self sacrifice" and spiritual strength in the face of the "terrible destiny of abnormality with which she is burdened".