Кіріспе
Эпистемологияны жіктеу әдісі Диарезис (διαίρεσις, "бөлу") - бұл ұғымдарды жүйелеуге және анықтамалар беруге қызмет ететін ежелгі (әсіресе Платондық) логикада қолданылатын жіктеу түрі. Диарезис арқылы ұғымды анықтағанда, кең ұғымнан басталады, содан кейін оны екі немесе одан да көп нақты кіші ұғымға бөледі, ал бұл процедура қажетті ұғымның анықтамасы жеткенше қайталанады. Аристотель диарезаны жіктелуде сылтауға негіздеу ретінде кеңінен қолданады. Алайда ол диареза арқылы анықтаманың өзі ештеңе дәлелденбейді деп түсіндіреді. Бұл анықтамадан басқа, процедура жалпы-ерекше қатынас бойынша реттелген басқа ұғымдардың таксономиясына да әкеледі. Диарезистің негізін қалаушы - Платон. Кейінгі көне логиктер (аристотельді қоса алғанда) және басқа да көне ғылымдарды меңгергендер классификацияның диаэретикалық тәсілдерін қолданды, мысалы, өсімдіктерді ежелгі биологияда жіктеуге.
Diairesis (διαίρεσις, "division") is a form of classification used in ancient (especially Platonic) logic that serves to systematize concepts and come to definitions. When defining a concept using diairesis, one starts with a broad concept, then divides this into two or more specific sub concepts, and this procedure is repeated until a definition of the desired concept is reached. Aristotle makes extensive use of diaresis in categorization as basis for syllogizing. He makes clear, however, that definition by diaresis does not in itself prove anything. Apart from this definition, the procedure also results in a taxonomy of other concepts, ordered according to a general–specific relation. The founder of diairesis as a method was Plato. Later ancient logicians (including Aristotle) and practitioners of other ancient sciences have employed diairetic modes of classification, e. g., to classify plants in ancient biology.
Платонның анықтама әдісі
Диарезис - Платонның кейіннен пайда болған, бөлінуге негізделген, Платонның "Федр, Софист, Мемлекет қайраткері және Филебус" диалогтарында дамыған анықтама әдісі. Қосымша қолданулар Заңдар мен Тимейде кездеседі. Бұл талапкерлер жиынтығын бірнеше рет екіге бөліп, бір бөлігін жоя отырып, қолайлы анықтама табылғанға дейін анықтауға тырысудың құралы. Қосымша термин - меризмос (сағ. Ағылшынша merism: бөлініп шығу немесе бөліктерді ажырату, диарезиске қарсы, ол бір тұқымның бөліктеріне бөліну). Мысалы, Софист (§235B) шығармасында Элеаттық бейтаныс сөз бен "көрнекі заттардан" тұратын иллюзияларды зерттейді. Диарезис арқылы ол көрнекі заттарды екі санатқа бөледі: eikastikē technē, ұқсастықтар немесе eikones жасау өнері; және phantastikē technē, иллюзорлық көріністер жасау өнері. Шетелдік бұрынғы әлдеқайда ұнайды; соңғы тек сұлулық көрінісі шығару үшін құрылған.
Платонның негізін қалаушылар
Платондық диарезистің мүмкін салдары туралы пікірлер әртүрлі; олар тіпті Гомерге дейін барады. Сонымен қатар математика салаларынан қабылдануы қарастырылды, мысалы музыкологиядан, ғылыми-зерттеуге дейінгі және күнделікті бөлімдерден және медицинадан. Философияның жоғарғы сатысында өмір сүрген адамдар туралы да әр түрлі пікірлер бар. Бұл мақалада Продик, Демокрит, Левкип және софистер туралы сөз қозғалады. Платонның жаңа әдісті өзі тапқан дейді деген тұжырым да айтылды, бұл Платонның ешқандай алдыңғылары болмаған болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Диарезис әдісінің кейінгі үлгілері
Платондық бөлу әдісі биологияны жіктеудің алғашқы сатыларында, атап айтқанда Аристотельдің зоологиясында және Теофрасттың ботаникасында қолданылған. Диарезис Галеннің терапиясының орталығы болып табылады; мысалы, "Глауконға терапия" 1 (XI, 4 K), онда Гален бұл әдісті Платонға жатқызған кезде, "медициналық секталардың қателіктері және дәрігерлердің көпшілігі ауруларды күтіп-ұстауда қандай қателік жасаса да, олардың негізгі және негізгі себебі болып құзыретті емес бөліну" (т. Диксон.) Диарезис әдісі туралы философиялық маңызды әдістемелік бөлімдер немесе мәлімдемелер Платон академиясының мүшелерінде (әсіресе Спеусипп пен Ксенократ), перипатетикалық мектепте (әсіресе Аристотель, Аристоксен, Теофраст), стоицизмде (әсіресе Крисип), орта платонизмде (әсіресе Алкино, Максим Тир, Филон) және неоплатонизмде (әсіресе Плотин, Порфирий) кездеседі. Орта ғасырларда дивизио әдісі деп аталатын әдіс кең тараған болатын.