Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испан зерттеушісі, губернаторы және конкистадоры (шамамен 1475 1519) Васко Нунез де Бальбоа (баск. 1475 жылы 21 қаңтарда) - испандық барлаушы, губернатор және конкистадор. Ол 1513 жылы Панама аралынан Тынық мұхитына дейін өтіп, Жаңа дүниеден Тынық мұхитты көрген немесе оған жеткен алғашқы еуропалық экспедиция жетекшісі болғандығымен танымал. 1500 жылы Жаңа әлемге барып, біраз барлаудан кейін, Испания аралына қоныстанды. Ол 1510 жылы қазіргі Колумбиядағы Санта-Мария-ла-Антигуа-дель-Дариен елді мекенін құрды, бұл Америка құрлығында алғашқы тұрақты еуропалық елді мекен болды (өткен жылы Сан-Себастьян-де-Урабадағы Алонсо де Охеда қонысы тасталып кеткен болатын).
Spanish explorer, governor, and conquistador (c. 1475 – 1519)
Vasco Núñez de Balboa (ˈbasko ˈnuɲeθ ðe βalˈβo. a; c. 1475around January 12–21, 1519) was a Spanish explorer, governor, and conquistador. He is best known for crossing the Isthmus of Panama to the Pacific Ocean in 1513, becoming the first European to lead an expedition to have seen or reached the Pacific from the New World. He traveled to the New World in 1500 and, after some exploration, settled on the island of Hispaniola. He founded the settlement of Santa María la Antigua del Darién in present day Colombia in 1510, which was the first permanent European settlement on the mainland of the Americas (a settlement by Alonso de Ojeda the previous year at San Sebastián de Urabá had already been abandoned).
Ерте өмір
Балбоа Испанияның Херес де лос Кабаллерос қаласында дүниеге келген. Ол Леон мен Галисия шекарасындағы Балбоа қамалының бас масонның ұрпағы болды. Оның анасы Леди де Бадахос, ал әкесі - хидальго (әлеуметтік тұлға), Нуно Ариас де Бальбоа. Васконың балалық шағы туралы біраз мәлімет бар, бірақ оның отбасында төрт ұлдың үшіншісі болған. Жасөспірім кезінде ол Могуердің иесі Дон Педро де Портокаррероның пажасы және лақшысы болды.
Balboa was born in Jerez de los Caballeros, Spain. He was a descendant of the Lord mason of the castle of Balboa, on the borders of León and Galicia. His mother was the Lady de Badajoz, and his father was the hidalgo (nobleman), Nuño Arias de Balboa. Little is known of Vasco's early childhood except that he was the third of four boys in his family. During his adolescence, he served as a page and squire to Don Pedro de Portocarrero, lord of Moguer.
Ерте мансап
1500 жылы Кристофер Колумбтың Жаңа әлемге жасаған сапарлары туралы хабар белгілі болғаннан кейін қожайынынан ынталандырылып, ол Родриго де Бастидастың экспедициясында Хуан де ла Козамен бірге Америкаға алғашқы сапарын бастауға шешім қабылдады. Бастида патша мен патшайымның қазынасын алып келу үшін лицензияға ие болды, ал өзі үшін бестен төртеуін қалдырды, бұл "бишенші нақты" немесе "патшалық бесінші" деп аталатын саясат бойынша. 1501 жылы ол Кариб теңізінің жағалауын кесіп өтіп, Панаманың шығысынан Колумбия жағалауын бойлай, Ураба шығанағы арқылы Кабо-де-ла-Велаға қарай бет алды. Экспедиция Оңтүстік Американың солтүстік-шығысын зерттеуді жалғастырды, олар жеткілікті адамдары жоқ екенін түсінгенше және Испаньолаға жөнелтті. Бұл жорықтан түскен табыстан бөліп алған Балбоа 1505 жылы Испанияға қоныстанды, онда бірнеше жыл бойы егінші және шошқа өсіруші болып жұмыс істеді. Ол бұл істі сәтті аяқтамай, қарызға батып, аралдағы өмірден бас тартуға мәжбүр болды. 1508 жылы Испания патшасы Фердинанд II "Католик" Тьерра-Фирме (Панама арал аралына жуық жер) жерін жаулап алуға аттанды. Ол Эль-Кабо-де-ла-Вела (Колумбияның шығыс шекарасына жақын) және Эль-Кабо-де-Грасиас-а-Диос (Гондурас пен Никарагуа арасындағы шекара) аралығында екі жаңа аумақ құрды. Урабба шығанағы екі аумақтың шекарасына айналды: шығысында Алонсо де Охеда басқаратын Ньюэва Андалусия және батысында Диего де Никуэса басқаратын Верагуа. 1509 жылы Санто-Домингодағы несиегерлерден қашуды қалап, Балбоа өзінен жоғары тұрған Алонсо де Охедаға көмек көрсетуді міндет тұтқан Нуава-Андалусиядан келген Мартин Фернандес де Энсисо есімді иті Леонсикомен бірге баррельдің ішінде жасырынған. Охеда 70 адаммен бірге Ньюэва-Андалусиядағы Сан-Себастьян-де-Ураба қонысын құрды, кейіннен Картахена-де-Индиас қаласы салынған жерде. Отандастары уланған қаруды қолданған жергілікті тұрғындардың қарсылығына тап болды, Охеда аяғынан жарақат алды. Аз уақыттан кейін Охеда Испанияға қарай кемемен жүзіп, колонияны Франсиско Писарроның бақылауында қалдырды, ол сол кезде Энсисо экспедициясының келуін күтіп тұрған сарбаз ғана еді. Охеда Писарродан 50 күн бойы елді мекенде бірнеше адамды қалдыруды және егер сол уақыт аяқталғаннан кейін көмек болмаса, Испанияға қайту үшін барлық мүмкін құралдарды қолдануды сұрады. Экспедиция Сан-Себастьян-де-Урабаға келгенге дейін Фернандес-де-Энсисо Балбоаны кемеде тауып алды және оны кездесетін алғашқы адам тұрмайтын аралда қалдырамын деп қорқытты. Кейін ол бұл туралы қайта ойланып, Балбоаның сегіз жыл бұрын барлаған жерін білуі өте пайдалы болатынын ұқты. Бұл, экипаждың оның өмірі үшін жалбарынғаннан басқа, Фернандес де Энсисоға Балбоаны құтқарып, оны кемеде қалдырудан басқа амал қалдырмады. Сонымен қатар, екеуі де Никуэзаны Верагуа губернаторынан босатуға келісті. 50 күн өткеннен кейін, Пизарро Энсисоның кемесі келгенде, Хиспаниолаға оралуға дайындықты бастады. Балбоа өзінің харизмасы мен аймақты жақсы білгендіктен, экипаж арасында танымал болды. Ал Фернандес де Энсисоны ер адамдар жақсы көрмеді. Көптеген адамдар оның Сан-Себастьянға оралу бұйрығын мақұлдамады, әсіресе олар келгеннен кейін елді мекеннің толығымен қирағанын және жергілікті тұрғындар оларды күтіп тұрғанын білгеннен кейін, бұл бірқатар қатал шабуылдарға әкелді.
In 1500, motivated by his master after the news of Christopher Columbus's voyages to the New World became known, he decided to embark on his first voyage to the Americas, along with Juan de la Cosa, on Rodrigo de Bastidas' expedition. Bastidas had a license to bring back treasure for the king and queen, while keeping four fifths for himself, under a policy known as the quinto real, or "royal fifth". In 1501, he crossed the Caribbean coasts from the east of Panama, along the Colombian coast, through the Gulf of Urabá toward Cabo de la Vela. The expedition continued to explore the north east of South America, until they realized they did not have enough men and sailed to Hispaniola. With his share of the earnings from this campaign, Balboa settled in Hispaniola in 1505, where he resided for several years as a planter and pig farmer. He was not successful in this enterprise, and ended up in debt, and was forced to abandon life on the island. In 1508, the king of Spain, Ferdinand II "The Catholic", launched the conquest of Tierra Firme (the area roughly corresponding to the Isthmus of Panama). He created two new territories in the region between El Cabo de la Vela (near the eastern border of Colombia) and El Cabo de Gracias a Dios (the border between Honduras and Nicaragua). The Gulf of Urabá became the border between the two territories: Nueva Andalucía to the east, governed by Alonso de Ojeda, and Veragua to the west, governed by Diego de Nicuesa. In 1509, wishing to escape his creditors in Santo Domingo, Balboa set sail as a stowaway, hiding inside a barrel together with his dog Leoncico, of Nueva Andalucía, Martín Fernández de Enciso, whose mission it was to aid Alonso de Ojeda, his superior. Ojeda, together with 70 men, had founded the settlement of San Sebastián de Urabá in Nueva Andalucía, on the location where the city of Cartagena de Indias was later built. The settlers encountered resistance from natives living in the area, who used poisoned weapons, and Ojeda was injured in the leg. A short time later, Ojeda sailed for Hispaniola, leaving the colony under the supervision of Francisco Pizarro, who, at that time, was only a soldier waiting for Enciso's expedition to arrive. Ojeda asked Pizarro to leave some men in the settlement for 50 days and, if no help arrived at the end of that time, to use all possible means to get back to Hispaniola. Before the expedition arrived at San Sebastián de Urabá, Fernández de Enciso discovered Balboa aboard the ship, and threatened to leave him at the first uninhabited island they encountered. He later reconsidered this and decided that Balboa's knowledge of that region, which he had explored eight years before, would be of great utility. This, in addition to the crew's pleas for his life, left Fernández de Enciso with no choice but to spare Balboa and keep him aboard. Moreover, both agreed on removing Nicuesa as governor of Veragua. After the 50 days had passed, Pizarro started preparations for the return to Hispaniola, when Enciso's ship arrived. Balboa had gained popularity among the crew because of his charisma and his knowledge of the region. By contrast Fernández de Enciso was not well liked by the men. Many disapproved of his order to return to San Sebastián, especially after discovering, once they had arrived, that the settlement had been completely destroyed and that the natives were already waiting for them, leading to a series of relentless attacks.
Санта-Марияның құрылуы
Балбоа Сан-Себастьян елді мекенін Урабба шығанағының батысына, жердің құнарлылығы жоғары және жергілікті тұрғындар қарсылық білдірмейтін Дариен аймағына көшіруді ұсынды. Фернандес де Энсисо бұл ұсынысты мұқият қарастырды, ал полк кейіннен Дариенге барды, онда жергілікті касик (басшы) Семаконың 500 жауынгері күтіп тұрды, олар шайқасқа дайын болды. Жаудың көптігінен қорқып, испандықтар Севильяда қастерленген Вирген де ла Антигуаға ант берді. Бұл екі жақ үшін де қиын шайқас болды, бірақ испандықтар жеңіске жетті. Семако өзінің жауынгерлерімен бірге қаланы тастап, орманға қарай бет алды. Испандықтар үйлерді тонап, алтын әшекейлер жинады. Балбоа өзінің антын орындады. 1510 жылдың қыркүйегінде ол Америка құрлығында тұңғыш тұрақты елді мекенді құрды және оны Санта-Мария ла Антигуа-дель-Дариен деп атады. тағайындалды: Мартин Самудио және Васко Нунес де Балбоа. Көп ұзамай Родриго Энрике де Кольменарес бастаған флотилия Санта-Марияға келді. Оның мақсаты - Панаманың солтүстігінде қиындыққа тап болған Никуэзаны табу. Ол соңғы оқиғалар туралы білгенде, қала тұрғындарын Никуэзаның билігіне мойынсұнуға көндірді, өйткені олардың жері оның билігіне қарады. Энрике де Колменарес екі өкілді шақырды, оларды жергілікті үкімет атап өтті, олар өзінің флотилиясымен бірге сапар шегіп, Никуэсаға қалаға билік беруді ұсынды. Екі өкіл Диего де Альбитес пен Диего дель Коррал болды. Верагуаның.
Balboa suggested that the settlement of San Sebastián be moved to the region of Darién, to the west of the Gulf of Urabá, where the soil was more fertile and the natives presented less resistance. Fernández de Enciso gave serious consideration to this suggestion, and the regiment later went to Darién, where the native cacique (chieftain) Cémaco had 500 warriors waiting, ready for battle. The Spanish, fearing the large number of enemy combatants, made a vow to the Virgen de la Antigua, venerated in Seville, that they would name a settlement in the region after her should they prevail. It was a difficult battle for both sides, but the Spanish were victorious. Cémaco, with his warriors, abandoned the town and headed for the jungle. The Spanish plundered the houses and gathered a treasure trove of golden ornaments. Balboa kept his vow. In September 1510, he founded the first permanent settlement on mainland American soil, and called it Santa María la Antigua del Darién. were appointed: Martín Samudio and Vasco Núñez de Balboa. Shortly after this, a flotilla led by Rodrigo Enrique de Colmenares arrived in Santa María. His objective was to find Nicuesa, who was also facing some difficulties in the north of Panamá. When de Colmenares learned about the recent events, he convinced the town's settlers that they should submit to the authority of Nicuesa, since their land was under his jurisdiction. Enrique de Colmenares invited two representatives, to be named by the local government, to travel with his flotilla and offer Nicuesa authority over the city. The two representatives were Diego de Albites and Diego del Corral. of Veragua.
Конкистадор
Губернатор атағы Санта-Мария мен барлық Верагуадағы абсолютті билікке ие болды. Балбоаның губернаторлық міндетін атқарған алғашқы әрекеттерінің бірі - губернатордың өкілеттігін тартып алды деген айыппен Фернандес де Энсисоны соттауы болды. Фернандес де Энсисо түрмеге қамалып, мүлкі тәркіленді. Ол түрмеде аз уақыт қана қалады. Балбоа оны Испанияға және одан Испанияға дереу оралу шартымен босатты. Оған қоса кемеде Балбоадан екі өкіл болды, олар колониялық билік органдарына жағдай туралы хабарлап, Верагуаны жаулап алуды жалғастыру үшін көбірек адамдар мен керек-жарақтарды сұрауы керек еді. Балбоа әр түрлі тайпаларды жеңіп, басқалармен достық қарым-қатынас жасады, өзендерді, тауларды және аурулы батпақтарды зерттеді, сонымен бірге әрқашан алтын мен құлдарды іздеді және өз аумағын кеңейтті. Ол өз адамдарының билікке қарсы шыққан көтерілістерін бағындыра алды. Испания патшасына жолдаған хатында ол сәл әзілмен өзінің экспедициялар барысында татуластырушы күш ретінде әрекет етуі керектігін білдірді. Ол жүгері егіп, Испания мен Испаниядан жаңа азық-түлік алып, өз адамдарын жаңа аумақтарда зерттеуші ретінде өмір сүруге үйретті. Балбоа көп алтын жинауға қол жеткізді, оның көп бөлігі жергілікті әйелдер киетін әшекейлерден, ал қалған бөлігі зорлық-зомбылықпен алынды. Италиялық тарихшы Питер Мартир д'Ангиера өзінің "De orbe novo decades" еңбегінде Балбоаның өз иттерін босатып, 40 жергілікті адамды содомия жасағаны үшін өлтіргенін айтады. Жазушы Дженни Биман бұл жерлестерді жыныстық бинарлықты бұзғаны үшін қудалау болды деп санайды, өйткені жерлестерге туылғаннан бастап еркек тағайындалған, бірақ әйел жыныстық рөлдерді қабылдады. 1512 жылдың аяғында және 1513 жылдың алғашқы айларында ол Карета кацикінің билігі астындағы аймаққа келді, оны оңай жеңіп, содан кейін достық қарым-қатынас орнатты. Карета шомылдыру рәсімінен өтіп, Балбоаның басты одақтастарының біріне айналды. Ол испандықтарды азық-түлікпен қамтамасыз етуге уәде беріп, отаршылардың өмір сүруін қамтамасыз етті. Балбоа кейін Каретаның көршісі және қарсыласы кацик Понканың жеріне келіп, өз халқымен бірге тауларға қашып, өз ауылын испандар мен Каретаның адамдарына тонауға ашық қалдырды. Бірнеше күннен кейін экспедиция Касик Комогре жеріне жетіп, жер өнімі құнарлы, бірақ қауіпті деп хабарланды. Балбоа бейбіт қабылдады, тіпті оның құрметіне тойға шақырды; Карета сияқты Комогре де шомылдыру рәсімінен өтті. 1513 жылы Бальбоа Испания патшасына ұзақ хат жазып, Испаниядан көбірек адам (олар бұрыннан ауа райына бейімделген) қару-жарақ, керек-жарақ, кеме жасаумен айналысатын ұсталар және кеме жасау зауытын салуға қажетті барлық материалдарды сұрады. 1515 жылы жазған хатында ол "қойдай болған үндістер арыстандай болып кетті" деген. Ол өзінің жергілікті тұрғындарға қатысты гуманитарлық саясатына сілтеме жасады, сонымен бірге каннибальдар мен зорлық-зомбылық жасайтын тайпалармен күресте өте қатаң болуды ұсынды. Балбоа алғаш рет "басқа теңіз" туралы Комогре жерінде естіген. Бұл іспандықтардың арасында, оларға бөлінген алтынның аз мөлшеріне қанағаттанбай, айтыс-тартыстан басталды. Комогредің үлкен ұлы Панкиако испандардың ашкөздігіне ашуланып, алтын өлшейтін таразыларды құлатып, былай деп айқайлады: "Егер сіздер алтынға қатты аш болып, өз жерлеріңізді тастап, басқалардың жерлерінде қақтығыс туғызғыңыз келсе, мен сізге осы аштықты басуға болатын аймақты көрсетемін". Панкиако оларға солтүстіктегі патшалық туралы айтты, онда адамдар соншалықты бай болды, олар алтын табақтар мен тостағандардан ішіп-жеді, бірақ жаулап алушылар ішкі және "басқа теңіздің" жағалауындағы тайпаларды жеңу үшін кем дегенде мың адам қажет болады.
With the title of governor came absolute authority in Santa María and all of Veragua. One of Balboa's first acts as governor was the trial of Fernández de Enciso, accused of usurping the governor's authority. Fernández de Enciso was sentenced to prison and his possessions were confiscated. He was to remain imprisoned only for a short time. Balboa set him free under the condition that he return immediately to Hispaniola and from there to Spain. With him on the same ship were two representatives from Balboa, who were to inform the colonial authorities of the situation, and request more men and supplies to continue the conquest of Veragua. Balboa continued defeating various tribes and befriending others, exploring rivers, mountains, and sickly swamps, while always searching for gold and slaves and enlarging his territory. He was able to quell revolts among his men who challenged this authority, and through force, diplomacy, and negotiation, he earned a certain respect and fear among the natives. In a letter addressed to the King of Spain, he expressed, somewhat ironically, that he had to act as a conciliatory force during the course of his expeditions. He succeeded in planting corn, received fresh supplies from Hispaniola and Spain, and got his men accustomed to life as explorers in the new territories. Balboa managed to collect a great deal of gold, much of it from the ornaments worn by native women, and the rest obtained by violence. The Italian historian Peter Martyr d'Anghiera in his De orbe novo decades describes Balboa unleashing his dogs to kill 40 natives for their apparent sodomy. The writer Genny Beeman believes that this was a persecution of the natives for breaking the gender binary, since the natives had been assigned male at birth but were taking on female gender roles. At the end of 1512 and the first months of 1513, he arrived in a region dominated by the cacique Careta, whom he easily defeated and then befriended. Careta was baptized and became one of Balboa's chief allies. He ensured the survival of the settlers by promising to supply the Spaniards with food. Balboa then proceeded on his journey, arriving in the lands of Careta's neighbour and rival, cacique Ponca, who fled to the mountains with his people, leaving his village open to plundering by the Spaniards and Careta's men. Days later, the expedition arrived in the lands of cacique Comogre, fertile but reportedly dangerous terrain. Balboa was received peacefully, and even invited to a feast in his honor; Comogre, like Careta, was then baptized. In 1513, Balboa wrote a lengthy letter to the King of Spain, requesting more men (who were already acclimatized) from Hispaniola, weapons, supplies, carpenters versed in shipbuilding, and all the necessary materials for the building of a shipyard. In a subsequent letter, from 1515, he said the "Indians who had been like sheep had become like lions." He would refer to his humanitarian policies regarding the natives, while at the same time recommending extreme severity in dealing with cannibals and violent tribes. It was in Comogre's lands that Balboa first heard of "the other sea". It started with a squabble among the Spaniards, unsatisfied by the meager amounts of gold they were being allotted. Comogre's eldest son, Panquiaco, angered by the Spaniards' avarice, knocked over the scales used to measure gold and exclaimed: "If you are so hungry for gold that you leave your lands to cause strife in those of others, I shall show you a province where you can quell this hunger." Panquiaco told them of a kingdom to the south, where people were so rich that they ate and drank from plates and goblets made of gold, but that the conquerors would need at least a thousand men to defeat the tribes living inland and those on the coast of "the other sea".
Еуропалықтардың Тынық мұхитты ашуы
Балбоа алтынға бай жаңа патшалық туралы күтпеген жаңалықты үлкен қызығушылықпен қабылдады. 1513 жылдың басында Санта-Марияға тағы да испандықтарды жалдауға оралады. Сол жерде ол Фернандес де Энсисоның отаршылдық билік органдарына Санта-Марияда болған оқиға туралы айтып бергенін біледі. Бальбоа Испаниядан көмек келмейтінін білген соң, Энрике де Колменаресті тікелей Испанияға көмек сұрауға жіберді. Оңтүстік теңізге экспедиция (Тынық мұхиттың сол кездегі атауы) Санта-Марияда ұйымдастырылып жатқанда, кейбір зерттеушілер Атрато өзенінен он лига (шамамен 50 км немесе 30 миль) бойымен ішкі аймаққа қарай саяхаттады, бірақ бос қолмен оралды. Балбоаның адамдары мен заттарын беру туралы өтініші қабылданбады: Энсисоның ісі сол кезде Испанияның сотында кеңінен белгілі болды. Сондықтан Балбоаның Санта-Марияда қолда бар аз ғана ресурстармен экспедицияны жүргізуден басқа амалы жоқ еді. Бальбоа түрлі достық кациктердің ақпаратын пайдаланып, 1513 жылдың 1 қыркүйегінде 190 испандықпен, бірнеше жергілікті жетекшілермен және иттер үйірмесінен Панама арал аралығын кесіп өтуге аттанды. Олар шағын бригантин мен он жергілікті каноэмен жағалауға жүзіп барып, кацик Каретаның аумағына жетіп қалды. 6 қыркүйекте экспедиция жалғасты, енді Каретаның 1000 адамымен күшейтіліп, кацик Понканың жеріне кірді. Понка қайта ұйымдасып, шабуыл жасады, бірақ жеңілді және Балбоамен одақтасуға мәжбүр болды. Бірнеше күннен кейін, бірнеше Понканың адамдарымен бірге, экспедиция 20 қыркүйекте тығыз орманға кірді және төрт күннен кейін Куарекуа ауылында билік жүргізген кацик Тореча жерлеріне жетті. Бұл ауылда қатал шайқас болып, оның барысында Балбоаның әскерлері Торешаны жеңіп, оны Балбоаның иттерінің бірі өлтірді. Торечаның ізбасарлары экспедицияға қосылуға шешім қабылдады. Сол кезде топ та шаршап, бірнеше адам ауыр жарақат алған еді, сондықтан көпшілігі күштерін қалпына келтіру үшін Куарекуада қалуға шешім қабылдады. Балбоамен бірге сапарға шыққан аздаған адам келесі күні Чукунаке өзенінің бойындағы тау тізбегіне кірді. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, таудың басына көтерілгеннен Оңтүстік теңіз көрінісі көрінеді. Бальбоа алға басып, сол күні, 25 қыркүйекте, түстен бұрын шыңға жетіп, алыста көкжиекте әлі табылмаған теңіздің суын көрді. Ал қалғандары Балбоаның жаңалықтарына қуанып, оған қосылды. Экспедицияның капелланы Андрес де Вера Те-Деймді айтты, ал ерлер тас пирамидаларды тұрғызды және Оңтүстік теңіздің ашылған жерін белгілеу үшін семсерлерімен ағаш қабығына айқыштарды оюды.
Balboa received the unexpected news of a new kingdom – rich in gold – with great interest. He returned to Santa María at the beginning of 1513 to recruit more men from Hispaniola. There he learned that Fernández de Enciso had told the colonial authorities what had happened at Santa María. After seeing that there would be no assistance from Hispaniola, Balboa sent Enrique de Colmenares directly to Spain to seek help. While the expedition to the South Sea (the name at the time of the Pacific Ocean) was being organized in Santa María, some explorers travelled ten leagues (around 50 km or 30 miles) up the Atrato River toward the interior, but returned empty handed. Balboa's request for men and supplies had been denied: Enciso's case was by then widely known in the Spanish court. Therefore, Balboa had no choice but to carry out his expedition with the few resources that he had on hand in Santa María. Using information given by various friendly caciques, Balboa started his journey across the Isthmus of Panama on September 1, 1513, together with 190 Spaniards, a few native guides, and a pack of dogs. Using a small brigantine and ten native canoes, they sailed along the coast and made landfall in cacique Careta's territory. On September 6, the expedition continued, now reinforced with 1,000 of Careta's men, and entered cacique Ponca's land. Ponca had reorganized and attacked, but he was defeated and forced to ally himself with Balboa. After a few days, and with several of Ponca's men, the expedition entered the dense jungle on September 20, and, with some difficulty, arrived four days later in the lands of cacique Torecha, who ruled in the village of Cuarecuá. In this village, a fierce battle took place, during which Balboa's forces defeated Torecha, who was killed by one of Balboa's dogs. Torecha's followers decided to join the expedition. The group was by then exhausted and several men were badly wounded, so many decided to stay in Cuarecuá to regain their strength. The few men who continued the journey with Balboa entered the mountain range along the Chucunaque River the next day. According to information from the natives, one could see the South Sea from the summit of this range. Balboa went ahead and, before noon that day, September 25, he reached the summit and saw, far in the horizon, the waters of the undiscovered sea. The emotions were such that the others eagerly joined in to show their joy at Balboa's discovery. Andrés de Vera, the expedition's chaplain, intoned the Te Deum, while the men erected stone pyramids, and engraved crosses on the barks of trees with their swords, to mark the place where the discovery of the South Sea was made.
Оңтүстік теңіздерді иелену және жаулап алу
Барлау сәтінен кейін экспедиция таудан теңізге қарай төмендеп, қысқа шайқастан кейін жеңілген және экспедицияға қосылуға шақырылған кацик Чиапестің жеріне келді. Хиапес жерінен үш топ жағалауға жол іздеуге аттанды. Алонсо Мартин бастаған топ екі күннен кейін жағаға жетті. Олар қайықпен қысқа уақытқа барлау сапарына шықты. Осылайша олар Жаңа дүние жағалауында Тынық мұхиты арқылы жүзіп өткен алғашқы еуропалықтар болды. Чьяпестің иелігінде Мартин Балбоаға хабарлап, ол 26 адаммен жағалауға қарай аттанды. Сол жерде Балбоа қолын көтерді, бір қолында семсері, екіншісінде - Мәриям ана бейнесі бар байрағы бар, теңізге тереңдеп, теңізге кірді және жаңа теңізге және оған іргелес барлық жерлерге иелік етуді талап етті. патшалық офицер және хроникашы Гонсало Фернандес де Овьедо и Вальдес; сонымен қатар бірнеше капитандар, олардың ішінде Педрариас лейтенанты Хуан де Айора. Сондай-ақ, бірнеше дін қызметкерлері болды, әсіресе Санта-Марияның епископы болып тағайындалған францискан монах Хуан де Квеведо. Саяхатшылардың арасында әйелдер де болды, олардың арасында Педрариастың әйелі Изабел де Бобадилла да болды. 500-ден астам адам Дариенге жеткеннен кейін көп ұзамай аштықтан немесе ауа райының нашарлауынан қайтыс болды. Фернандес де Овьедо итальян соғыстарында ерлікпен көзге түскен жібек пен брокатпен жамылған салт аттылар тропикалық орманның табиғатына байланысты аштық пен қызбадан өлетінін атап өтті. 1514 жылдың шілдесінде Бальбоа Педрариас пен оның өкілдерін қабылдады және губернатор және мэр ретінде оның орнын алмастыруды қабылдады. Алайда отарластар бұл өзгерістерді ұнатпады және кейбіреулері Педрариасқа қарсы қару алуды жоспарлады, тіпті Балбоа жаңа отарлаушы билікке құрмет көрсеткен кезде де. Педрариас билікті қолға алғаннан кейін, Гаспар де Эспиноса Балбоаны тұтқындатып, "қазғы уақытта" соттады, оны Фернандес де Энсисоға және басқаларға өтемақы төлеуге үкім шығарды. Алайда, ол Никуэзаны өлтіргені үшін кінәсіз деп танылды, сондықтан ол көп ұзамай босатылды. Санта-Марияда халық санының артуына байланысты Педрариас бірнеше экспедицияларды қоныстануға жарамды жаңа жерлерді іздеуге шақырды. Балбоа Педрариастан Атрато өзенінің бойындағы Дабайбе аймағын зерттеуге рұқсат беруін сұрады, өйткені онда мол байлыққа толы ғибадатхана бар деген хабар тарады. Алайда бұл экспедиция сәтсіз болып шықты, Балбоа аймақтың тума жерлілерінің үнемі шабуылдарына байланысты жараланды. Алайда бұл сәтсіздік Балбоаның Оңтүстік теңізде зерттеуге қайта оралу мақсатын тоқтатпады. Ол Кубадан бір топ адамды жалдауға құпия түрде келісті. Олардың кемесі Санта-Марияның маңында тоқтады. Алайда Педрариас кеме туралы көп ұзамай біліп, ашуланып, Балбоаны тұтқындатып, барлық адамдарын алып кетіп, оны ағаш қақпаққа қамауға алуды жоспарлады. Оған бұл әрекетті жасауға епископ де Квеведо кедергі келтірді, ол оған Балбоаға қатысты билігін теріс пайдаланбауға шақырды. Бальбоаның бақытына орай, осы уақыт аралығында испан патшалығы оның құнды қызметін мойындады. Патша оған "Оңтүстік теңіздердегі адэлантадо" және "Панама мен Коибаның губернаторы" деген атақтарды берді. Бұған қоса, патша Педрариасқа Балбоаға үлкен құрмет көрсетуді және Кастилья-де-Ороны жаулап алу мен басқаруға қатысты барлық мәселелер бойынша онымен кеңесуді тапсырды. Осылардың бәріне байланысты Педрариас Балбоаны босатып, ақтап, оған қарсы экспедициялық топты жасырын түрде жалдағандығы туралы барлық айыптарды алып тастады.
After the moment of discovery, the expedition descended from the mountain range towards the sea, arriving in the lands of cacique Chiapes, who was defeated after a brief battle and invited to join the expedition. From Chiapes' land, three groups departed in the search for routes to the coast. The group headed by Alonso Martín reached the shoreline two days later. They took a canoe for a short reconnaissance trip, thus becoming the first Europeans to navigate the Pacific Ocean off the coast of the New World. Back in Chiapes' domain, Martín informed Balboa, who, with 26 men, marched towards the coast. Once there, Balboa raised his hands, his sword in one and a standard with the image of the Virgin Mary in the other, walked knee deep into the ocean, and claimed possession of the new sea and all adjoining lands in the name of the Spanish sovereigns. the royal officer and chronicler Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés; as well as several captains, among them Juan de Ayora, Pedrarias's lieutenant. There were also several clerics, most notably the Franciscan friar Juan de Quevedo, appointed bishop of Santa María. There were also women among the travellers, among them Isabel de Bobadilla, Pedrarias' wife. More than 500 men died from starvation or due to the inclemencies of the weather soon after reaching Darién. Fernández de Oviedo was to note that knights covered in silk and brocade, who distinguished themselves valiantly in the Italian Wars, would die, consumed by hunger and fever, due to the nature of the tropical jungle. Balboa received Pedrarias and his representatives in July 1514 and accepted resignedly his replacement as governor and mayor. The settlers, however, did not like the change and some were planning to take up arms against Pedrarias, even as Balboa showed respect to the new colonial authorities. As soon as Pedrarias took charge, Gaspar de Espinosa had Balboa arrested and tried "in absentia", sentencing him to pay reparations to Fernández de Enciso and others. He was, however, found innocent of the charge of murdering Nicuesa, so he was freed shortly afterwards. Due to overpopulation in Santa María, Pedrarias called on several expeditionaries to search for new locations fit for settlement. Balboa requested of Pedrarias that he be allowed to explore the Dabaibe region, along the Atrato river, for there was a rumour of the existence of a temple filled with vast riches there. However, this expedition turned out to be a failure, leaving Balboa wounded due to constant attacks by the region's natives. This setback, however, did not deter Balboa's ambitions of returning to explore the South Sea. Secretly, he arranged to recruit a contingent of men from Cuba. The ship carrying them berthed just outside Santa María, and its caretaker informed Balboa of their arrival, receiving in return 70 gold castellanos. Pedrarias, however, soon found out about the ship; furious, he had Balboa arrested, took away all his men and was planning to lock him up in a wooden cage. He was held back from doing this by Bishop de Quevedo, who appealed to him not to abuse his power on Balboa. Luckily for Balboa, around that time the Spanish Crown would finally recognize his valuable services. The king bestowed on him the titles of "Adelantado of the South Seas" and "Gobernador of Panama and Coiba". On top of this, the King instructed Pedrarias to show Balboa the greatest respect and to consult him on all matters pertaining to the conquest and government of Castilla de Oro. Because of all this, Pedrarias was to release and exonerate Balboa, lifting all charges brought up against him in the matter of the clandestine recruitment of an expeditionary party.
Құлау және өлім
Сол кезде Балбоа мен Педрариас арасындағы бәсекелестік кенеттен тоқтады, бұл негізінен епископ де Квеведо мен Изабел де Бобадилланың араласқандығымен байланысты, олар Балбоаның Испанияда болған Педрариас қызы Мария де Пеньялосаға үйленуін ұйымдастырды. Көп ұзамай епископ Испанияға кетіп, неке өкілетті тұлға арқылы (олар ешқашан кездеспейтін, өйткені ол Испанияда болды және Балбоа ешқашан туған еліне қайтып оралмайтын) өтті. Педрариас пен Балбоаның достығы екі жылға созылды, бірақ сол уақытта Балбоа қайын атасына үлкен сүйіспеншілік танытты. Балбоа Оңтүстік теңіздерін зерттеуді жалғастыруды армандайды, бірақ Педрариас оның кетуін кешіктіру үшін мүмкіндігінше бәрін жасады. Олардың арасындағы жаңа қарым-қатынасты ескере отырып, Педрариас оны ұдайы тоқтата алмады, ақырында ол Балбоаға жаңа экспедицияға шығуға рұқсат берді, оған бір жарым жылға зерттеуге рұқсат берді. 1519 жылы Балбоа 300 адамымен Аклаға көшіп барып, жергілікті тұрғындар мен африкалық құлдардың жұмыс күшін пайдаланып, жаңа кемелер салу үшін қажетті материалдарды жинауға қол жеткізді. Ол Балсас өзеніне барып, төрт кеме жасатты. Ол Тынық мұхиты арқылы, Жемшөпті аралдарды және Дариен жағалауларын аралап, Пуэрто Пиняс қаласына дейін жол тартты. Содан кейін ол Аклаға қайта оралып, одан да берік кемелер жасауды жалғастырды. Қайтып келгеннен кейін Педрариас Балбоаға жылы хат жазып, онымен тез арада кездесуге шақырады. Балбоа тез арада мойынсұнды. Санта-Марияға жарты жол жүріп, ол Франсиско Писарроның қолбасшылығындағы сарбаздар тобына тап болды, олар оны губернатордың атынан тұтқындады және Педрариас билігін басып алуға және Оңтүстік теңізде жеке үкімет құруға тырысты деп айыптады. Ашулы Бальбоа барлық айыптауларды жоққа шығарып, оны Испанияға алып кетіп, сотты соттауды талап етеді. Педрариас Мартин Энсисомен бірге сот процесін дереу өткізуді бұйырды. Балбоаның соты 1519 жылдың қаңтарында басталды және сол айдың он бесіншісінде Эспиноса оны бас кесу арқылы өлімге кесті. Балбоаның төрт досы - Фернандо де Аргуэлло, Луис Ботелло, Эрнан Муньос және Андрес Вальдеррабано - оған төбелескен деп айыпталып, соған сай жазаға кесілді. Бұл жазаны Аклада орындау керек еді, бұл соғыс осы колонияда басталғанын көрсету үшін. Балбоа мен оның достарын блокка алып бара жатқанда, қаланың жаршысы: "Бұл патша мен оның лейтенанты Педро Ариас де Авиланың осы сатқын және патшалық аумақты басып алған адамдарға төлеген әділ жазасы" деп жариялады. Балбоа ашуын тыйый алмай: "Жалған, өтірік! Мұндай қылмыстар менің жүрегімде ешқашан орын алған емес, мен әрқашан патшаға адал қызмет еттім, оның билігін ұлғайтудан басқа ой-пікірлерім жоқ еді ". Педрариас платформаның артына жасырынып, өлім жазасына кесілгендерді бақылады. Ал ол Балбоа мен оның төрт досының басын балтамен шауып өлтірді. Балбоаның басы бірінші рет таза шықпады, үш рет болды. Олардың бастары Педрариастың құдіреті мен билігінің белгісі ретінде бірнеше күн бойы жұрт алдында тұрды. Балбоаның соңғы орны белгісіз, себебі оның жазасын тартқаннан кейін Аклада не болғаны туралы мәлімет жоқ. Педрариастың қол астындағы Гаспар де Эспиноса Балбоа тапсырған кемелермен Оңтүстік теңізде жүзіп жүрді. 1520 жылы Фердинанд Магеллан теңіздің тыныш сулары үшін оны Тынық мұхиты деп атады.
At that point, the rivalry between Balboa and Pedrarias ceased abruptly, due in large part to the intercession of Bishop de Quevedo and Isabel de Bobadilla, who arranged for Balboa's marriage to María de Peñalosa, one of Pedrarias' daughters, who was in Spain. Shortly thereafter, the bishop left for Spain and the marriage took place by proxy (they would never meet because she was in Spain and Balboa would never return to his homeland). The friendship between Pedrarias and Balboa lasted barely two years, but in that time Balboa came to show great filial affection toward his father in law. Balboa wished to continue exploring the South Sea, but Pedrarias did everything possible to delay his departure. In light of the new relationship between them, Pedrarias could not stop him indefinitely, and he finally consented to let Balboa go on his new expedition, giving him license to explore for a year and a half. In 1519, Balboa moved to Acla with 300 men and, using the manpower of the natives and African slaves, managed to gather the materials necessary to build new ships. He traveled to the Balsas River (Río Balsas), where he had four ships built. He travelled through the Pacific, surrounding the Pearl Islands and the coasts of Darién, up to Puerto Piñas, so named because of the large amounts of pineapples (piñas) he found there. He then returned to Acla, to continue the construction of sturdier ships. On his return, Pedrarias wrote warm letters urging Balboa to meet him as soon as possible. Balboa quickly obeyed. Halfway to Santa María, he encountered a group of soldiers commanded by Francisco Pizarro, who arrested him in the name of the governor and accused him of trying to usurp Pedrarias' power and create a separate government in the South Sea. Outraged, Balboa denied all charges and demanded that he be taken to Spain to stand trial. Pedrarias, together with Martin Enciso, ordered that the trial take place without delay. Balboa's trial began in January 1519 and on the fifteenth of that month, Espinosa sentenced him to death by decapitation. Four of Balboa's friends, Fernando de Argüello, Luis Botello, Hernán Muñoz, and Andrés Valderrábano, accused as accomplices, were sentenced to the same fate. The sentence was to be carried out in Acla, to show that the conspiracy had its roots in that colony. As Balboa and his friends were being led to the block, the town crier announced: "This is the justice that the King and his lieutenant Pedro Arias de Ávila impose upon these men, traitors and usurpers of the Crown's territories." Balboa could not restrain his indignation and replied: "Lies, lies! Never have such crimes held a place in my heart, I have always loyally served the King, with no thought in my mind but to increase his dominions." Pedrarias observed the execution, hidden behind a platform. The executioner beheaded Balboa and his four friends with an axe. Balboa's head did not come off clean on the first try; it took three. Their heads remained in public display for several days, as a sign of Pedrarias' might. The final location of Balboa's remains is unknown, partly because there is no record of what happened in Acla after the execution. Gaspar de Espinosa, Pedrarias' underling, sailed the South Sea aboard the very ships that Balboa had commissioned. In 1520, Ferdinand Magellan renamed the sea the Pacific Ocean because of its calm waters.
Мұра
Балбоа ерте қайтыс болып, жергілікті халықты иттермен қатыгездікпен өлтірген деген айып тағылса да, оның іс-әрекеті мен іс-әрекеті тарихта Американы кесіп өтетін алғашқы еуропалық ретінде сақталып қалды. Панаманың бірнеше саябақтары мен даңғылдары "Васко Нунес де Бальбоа" деген атауды алып жүр, ал бірқатар ескерткіштер оның Оңтүстік теңізін ашқанына құрмет көрсетеді. Панаманың ақшасы Балбоа деп аталады, ал оның суреті Панаманың көбісі монеталарының бетінде бейнеленеді. Оның есімі Панама қаласының басты порты Бальбоаға (Панама каналына Тынық мұхит арқылы кіретін жер) және Панама провинциясының Бальбоа ауданына, оның ашылған Жемшөпті аралдарға және Панама сырасына тиесілі. Сан-Францискода, Калифорнияда, АҚШ-та, Балбоа есімі испан конкистадорларының есімімен аталған көшелер қатарында, Балбоа паркі маңындағы және Экселсиор ауданындағы Балбоа орта мектебінде кездеседі. Сонымен қатар, Сан-Диего қаласының жанында 1910 жылы Балбоаның есімімен аталған үлкен саябақ (Балбоа паркі) бар. Балбоаның есімі Мадридте де көше мен метро станциясы арқылы құрметке бөленеді. Панама үкіметімен шетелдік және отандық танымал және ерекше тұлғаларға берілген ең жоғары ордендердің бірі - 1933 жылғы 28 қаңтардағы 27-заңмен бекітілген Васко Нунес де Балбоа ордені. Айдағы Балбоа кратеріне оның есімі берілді. Балбоа композитор / әнші Рэнди Ньюменнің "Еуропаның ұлы халықтары" әнінің мәтінінде кездеседі. Васко Нуньес де Бальбоа 1913 жылы Панама Тынық мұхиты экспозициясының 1 цент номиналында бейнеленген. 1 цент Бальбоа картаның бір цент мөлшерлемесін төледі және ол басқа номиналды валюталармен бірге үлкен салмақты және шетелдік бағыттарды қамтамасыз ету үшін пайдаланылды. Басмахананың баспасында 330 миллионнан астам данасы таратылды. Панамадағы SENAN-тың Vasco Nuñez de Balboa әскери-теңіз базасына Бальбоаның есімі берілген. 2020 жылы Iberdrola Испанияның батысындағы Бадахоз қаласында Усагредегі Нунес-де-Бальбоа фотоэлектр стансасын іске қосты. 500 МВт-пен ол сол кезде Еуропадағы ең үлкен фотоэлектр станциясы болды.
Although Balboa suffered a premature death and is alleged to have used dogs to commit brutal executions against indigenous people, his actions and deeds are remembered by history as the first European to cross America. Several parks and avenues throughout Panama bear the name "Vasco Núñez de Balboa", and a number of monuments honour his discovery of the South Sea. The Panamanian currency is called the Balboa, and his likeness appears on the obverse of most Panamanian coins. His name is also attached to Panama City's main port, Balboa (the Pacific entrance to the Panama Canal) and the Balboa District within Panamá Province to which the Pearl Islands that he discovered belong, and a Panamanian beer. In San Francisco, California, US, Balboa's name appears among a row of avenues which are named after Spanish conquistadors, in the Balboa Park neighborhood, and Balboa High School in the Excelsior District. There is also a large park (Balboa Park) adjacent to downtown San Diego, California which was named after Balboa in 1910. Balboa's name is also honoured in Madrid with a street and a metro station. One of the highest orders granted by the Panamanian government to distinguished and outstanding figures, foreign and domestic, is the Orden Vasco Núñez de Balboa, in various degrees, as established by Law 27 from 28 January 1933. The lunar crater Balboa was named after him. Balboa appears in the lyrics to "The Great Nations of Europe" by composer/singer Randy Newman. Vasco Nunez de Balboa was featured on the 1 cent denomination of the Panama Pacific Exposition of 1913. The 1 cent Balboa paid the one cent card rate, and it was used in combination with other denominations to meet large weight and foreign destinations. The Bureau of Engraving and Printing issued over 330 million of these to the public. SENAN's Base Naval Vasco Nuñez de Balboa in Panama City is named for Balboa. In 2020 Iberdrola commissioned the Núñez de Balboa Photovoltaic Power Plant in Usagre, Badajoz, in western Spain. With 500MW it was the biggest photovoltaic power station in Europe at the time.