Кіріспе

1997 жылы түсірілген Эрик Скьолдбьяргтың "Insomnia" фильмі - 1997 жылы түсірілген норвегиялық триллер фильм. Тергеу өте нашарға соғады, ол қателікпен серіктесін атып, оны жасыруға тырысады. Фильмнің атауы оның ұйқысыздығына, оның кінәлілігінің салдарынан (оның бейнесі түн ортасындағы күннің аяусыз жарқырауында). "Ұйқысыздық" - режиссер Эрик Скьольдбьергтің кинодебюті. Сценарийді Николай Фробениус пен Скьолдбьерг жазды, ал саундтректі Гейр Йенссен жазды. Фильм 2002 жылы америкалық "Insomnia" фильмінің қайта түсірілімін жасауға ықпал етті.

Сюжет

17 жасар Таня Норвегияның Арктикасындағы Тромсё қаласында өлтірілгені табылған кезде, Крипос полиция қызметкерлері Йонас Энгстром (Стеллан Скарсгард) және Эрик Вик (Сверэ Анкер Оусдал) тергеу үшін шақырылады. Енгстрем - бұрынғы швед полициясының инспекторы, ол Норвегияға өзінің бір ісі бойынша басты куәмен жыныстық қатынаста болғаны үшін көшіп келді. Вик зейнетке шығуға жақындап келеді, оның есінде қатер бар. Енгстрем қылмыскерді қылмыс орнына қайта тарту жоспарын ойлап табады, бірақ бақылау бұзылады және қылмысқа күдікті тұманға қашып кетеді. Оқиғалар қашқыштың қуушы қарусыз норвегиялық полиция қызметкерлерінің біреуін атып өлтірген кезде нашарлайды. Алайда, әріптестеріне айтпай, Энгстрем швед полициясында болған кезінен бастап қару ұстап жүр. Ол күдікті деп санайтын адамға атқанда, Энгстром қателікпен оңға емес, солға жүгірген Викті өлтіреді. Енгстрем ату туралы шындықты айтады, бірақ бәрі қашқыр Викті атып өлтірді деп санайды. Ол кінәсін жасыруды шешеді. Оның әріптестерінің бірі Хилде Хагенге (Гискен Арманд) Виктің өлімін тергеу тапсырылады. Арктиканың түнгі күнінің астында күнәсін сезініп, ұйықтай алмайтын Энгстрем үнемі ашуланып, Вик туралы галлюцинация көре бастайды. Таңжаның өлтірушісінің оны Викті өлтіргенін көргенін білгенде, жағдай одан да нашарлайды. Енгстрем Таняның достарының бірінен оның қылмыс романы жазушы Джон Холтпен (Бьёрн Флоберг) кездесіп жүргенін біледі. Ол Холттың Таньяны өлтіргенін дұрыс тұжырымдайды, бірақ Холт Вик ату туралы білімімен Энгстремді шантаждайды. Екеуі кездесіп, Таняның сүйіктісі Эйлертті оның өлтіруіне айыптауды шешеді, ал кейіннен Энгстром Холттың қаруын Эйлерттің төсегінің астына қояды. Алайда, Хаген Эйлерттің қатысына сенбейді, ал жаңа дәлелдер пайда болған кезде, Энгстрем Холттың тұтқындалуы уақыт мәселесі екенін біледі. Енгстрем Холтты жағажайдағы шіріп бара жатқан ағаш ғимараттардан тауып алады және онымен сөйлесуге тырысады. Ол Енгстрем оны өлтіруге келген деп күдіктеніп, оны қарумен ұстап тұрады. Ол Таняның өзіне жақындаудан бас тартқанын білгенде, ашуға бой алдырып, оны өлтіргенін айтады. Ол кемежайдан қашып құтылуға тырысады, бірақ шіріген еден тақталары жол береді және ол төменгі суға құлап, басына соқты. Ол Енгстрем қарап тұрып суға батып қалады. Ол Холттың жақын маңдағы үйін аралап шыққанда, Энгстром Таняның киімін табады, оны Холт денені тастамас бұрын алып тастаған. Холт өлгеннен кейін, оның кісі өлтіргеніне дәлел бола отырып, іс жабылды. Қаладан кетер алдында Энгстремге Хаген келіп, Вик атып өлтірілген жерден табылған патрондар қапшығын көрсетеді. Ол бұл Норма ісі екенін атап өтті, ол Швеция полициясының қолданатын бренді екенін растады. Енгстрем Хагенді тұтқындауға үміттеніп отыр, бірақ оның орнына ол картридж қапшығын үстелге қойып, кетеді. Енгстрем қаладан шығып кетеді, оның бет-әлпеті мен көзінен қатты шаршау көрінеді, ол ұйқысыздықтан оңайырақ болған жоқ сияқты.

Сыни қабылдау

Фильм психологиялық зерттеу және "жарым-жартылай қараңғы" ретінде кеңінен мақталды. "Чикаго Сан Таймс" газетінің тілшісі Роджер Эберт оны Федор Достоевскийдің "Қылмыс пен жаза" романымен салыстырды. Нью-Йорк Таймс үшін Джанет Маслин Скарсгардтың басты рөлін мақтап, "М. Скьольдбьергтің кішіпейіл, эллипстік бағыты материалды қауіпті және тұрақсыз етіп сақтайды, ал Энгстром күттірмейтін белгілерді көрсеткен кезде күтпеген нәрселердің жиі ұсақ-түйек әсері болады". Фильмді кинорецензия веб-сайты Rotten Tomatoes-те 95% "жаңа" рейтингке ие болды, сыншылар консенсусы: "Тынық және суық, Ұйқысыздық - Стеллан Скарсгардтың бағаланатын актерлік қабілеті үшін мықты көрініс және режиссер Эрик Скьольдбьергтің жарқын дебюті".

Қайта жасау

Фильмнің қайта түсірілімін Кристофер Нолан режиссерлік етті. Аль Пачино, Робин Уильямс және Хилари Суонк қатысқан фильм 2002 жылы жарық көрді.