Кіріспе

Дебо көлі - Нигер өзенінің бассейнінің маусымдық су тасқынынан пайда болған, Малидің орталық бөлігіндегі көл. Ол Нигер өзенінің ішкі Нигер дельтасында орналасқан. Өзеннің су деңгейі жоғары болған кезде, көлдер, сағалар мен арғы сулар құрайтын дельта Дебо көлінің бір бөлігін құрайды. Ішкі дельтада көптеген кең арналар бар, олар терең емес және су басқан батпақтар; бұл дельтаның ұзындығы 200 миль (322 км) және ені 50 миль (80 км) құрайды. Дебо көлі жоғары ағыс кезінде Моптиден оңтүстік шетінде және Тімбуктудан солтүстік-шығыс шетінде орналасқан. Бұл ішкі Нигер дельтасын құрайтын көптеген маусымдық ылғалды жерлер мен көлдердің ішіндегі ең үлкені және Малидегі ең үлкен көл. Оның көлемі қыркүйек пен наурыз аралығындағы құрғақ мезгілде едәуір азаяды. Малидегі Дженне мен Тимбукту арасындағы Нигер өзенінің ішкі дельтасындағы "Ұлы көл" деп аталатын бұл көлдің бар екендігі 1000 жылдан 1900 жылға дейінгі аралықта аймақтың карталарын кеңінен зерттегеннен кейін анықталды; 400 карта осы кезең үшін зерттелді.

Тарих

Бұл көл Нигер өзенінің ішкі дельтасында Дженне мен Малидегі Тимбукту арасында орналасқан "Ұлы көл" деп аталады. Еуропалықтар оны ерте кезден-ақ білген. Бұл туралы ең алғашқы мәліметтер б.з.д. Птолемей оны штанга пішінімен сипаттаған. 1000 жылдан 1900 жылға дейінгі аралықта жасалған аймақтың 400-ден астам картасын зерттеу көлді 95 пайызда көрсеткенін анықтады; көптеген карталарда суреттелген жалғыз ерекшелік Нил болды. Көл әртүрлі атаулармен белгілі болды: Нигрит Палус, Сигизма көлі, Губер көлі, Гуарда көлі, Бог / Морайс Гуарда, Мейберья көлі, Бахар Сифина, Дибби көлі, бірақ қазір Дебо көлі деп аталады. Бұл өзендердің жоғарғы таулы жерлерінде таулы жердің беткейлері өте жұмсақ, нәтижесінде ағындар баяулайды және осы көл пайда болады. Көл пайда болғанға дейін есептелген еңіс 5 метрді құрайды. Бара-Лиза өзені Дирден жоғары Нигерге қосылады. Дебо көлінің солтүстік жағалауынан дельталардан шығып, шығысқа қарай ағады. Көлдің негізгі тармағы - Иса Барис өзенінен батысқа қарай шығып, солтүстік-шығысқа қарай бұрылады да, Бара Лизаға қосылады. Көлдің түбінде тіркелген геологиялық формациялар "кең Тауден синклиніне аллювиалды желдеткіш ретінде жиналған және цементтелген латериттің қатты қабатымен жабылған кемпіршік кристалл жыныстарынан тұрады". Жазықтардың тегіс беткейлері мен геологиясы бұрмаланып өтетін және көп арналы ағынды үлгісін құруға әкелді, бұл Нигердің ішкі дельтасының пайда болуына әкелді. Ішкі дельтада көптеген кең арналар бар, олар терең емес және су басқан батпақтар; бұл дельтаның ұзындығы 200 миль (322 км) және ені 50 миль (80 км) құрайды. 400-ге жуық картаны зерттеуден көліктің бастауы дельтада екені және көліктің дельтадағы ең үлкені екені анықталды. Сонымен қатар, бұл судың бұғатталған сипатын растайды және Бара аймағының ергісін де қамтиды. Көл мен дельтадағы ең үлкен су тасқыны қараша мен желтоқсан айларында болады. Дебо көлінен төменгі Нигер аңғарында өзен деңгейінен төмен орналасқан көптеген көлдер бар. Орталық дельтаның бөлігі ретінде көл ең үлкені болып табылады. Нигер өзенінің бір бөлігі болғандықтан, оның көлемі су деңгейінің өзгеруіне байланысты өзгереді. Су тасқыны кезінде көліне келетін судың көлемі үлкен көлде сақталып, су ағыны Нигердің астанасы Ниамейге жеткенде ғана азайтылады. 1962 жылдан бастап , тіпті көлден артық ағыс Ниамей аймағындағы су деңгейінің көтерілуіне себепші болуы мүмкін .

Климат

Сахара шөлінің оңтүстігіндегі Сахельдегі көлдің климаттық жағдайы оңтүстіктегі ылғалды Гвинеялық климаттан Сахарамен шекарадағы құрғақ климатқа ауысатын аймақ болып табылады. Оңтүстік аймақта жаңбырлы маусым шілдеден қазанға дейін созылады, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 20 ° С. Алайда, солтүстікте жаңбырлы маусым шілдеден қыркүйекке дейін созылады, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері температураның қатты маусымдық ерекшелікпен өзгеруі. Тоңбашта мамыр айында орташа температурасы - 0,7 °C, Мопта - 0,7 °C. Декабрь мен қаңтар аралығында ауа температурасы төмендейді. Дебо көлі жоғары ағыс маусымында судың ең үлкен көлемде таралуы кезінде Моптиден өзеннің жоғары жағында, оңтүстік шетінде және Тімбуктудан өзеннің төмен жағында, солтүстік-шығыс шетінде орналасқан. Бұл ішкі Нигер дельтасын құрайтын көптеген маусымдық ылғалды жерлер мен көлдердің ішіндегі ең үлкені және Малидегі ең үлкен көл. Оның көлемі қыркүйек пен наурыз аралығындағы құрғақ мезгілде едәуір азаяды.

Өсімдіктер

Дебо көлі мен Валадо Дебо (Малидегі ішкі Нигер дельтасы) су басқан жайылым жерлерін құрайды, олар су басқан орман саваннасы ретінде белгілі, сулы шөптесіндер мен акацияның екі басым түрі бар. Бұл жайылымдар жергілікті тұрғындарда "бургу" деп аталады. Hyphaene thebaica және Borassus aethiopum сияқты пальмалар да көлдің шетінде кездеседі. Жайылымдардың үш түрі бар, оларды басқарудың негізінде анықталады. Бұл: Амиро (басшы Жоро) бақылайтын резиденттік фулани жайылымдары; "Харима" (яғни жергілікті конвенция) ауыл басшысы және оны пайдалану үшін жауапты басқа да мүшелері; және жеке тұлғаларға бөлінген бірнеше шағын шаруашылықтар (бургу ішінде). өсірілетін көпжылдық шөптер жеуге жарамды және оңай қорытылатын, ботаникалық атаулары Echinochloa stagnina (көпжылдық өсімдік) және Vossia cuspidata, әр түрлі тереңдікте өсетін. Өсімдіктің кең ауқымды түрі - жабайы күріш (Oryza longistaminata және bartti). Жүзіктік құмның жиналуына кедергі келтіретін тағы бір өсімдік түрі - көлдегі және дельтадағы су деңгейі жоғары болған кезде Vetiveria nigritiana. Су өсімдіктері көлдегі судың әртүрлі деңгейін қамтамасыз етеді, ал топырақ түрлері аймақтың экологиясын анықтайды. Теңіз жағасындағы көлді де, дельтаны да су құстары мен сұлулардың дыбыстарымен толтырады. Көл көшіп-қонушы құстардың маңызды аялдама орны болғандықтан, ЮНЕСКО оны Рамсар аймағы ретінде бүкіләлемдік атаумен Walado Débo көлі деп жіктеді. Синодонтис гоброни және Гобиочичла уондери - ішкі дельтаның бөлігі болып табылатын көлдегі балықтардың екі эндемикалық түрі. Дельтадағы су жануарлары жалпы алғанда, көлді де бейнелейді, көбінесе Мормиридей, Мохокидей және Ципринидей тұқымдастарының 130 түрінен тұрады. Өзен бойымен көшіп-қонып, осы аймаққа келетін көптеген балық түрлері бар; осы көшіп-қону балықтарының ішінде африкалық тетрас Brycinus leuciscus дельтаға дейін және Маркала бөгетінің аяғына дейін ұзақ жол жүреді.

Мәдениет

Нигер мен Бани өзендері толып жатқан кезде, көлде траулер арқылы балық аулау жұмыстары жүргізіледі. Бұл операцияларға көл жағалауында тұратын бозолық балықшылар қатысады. Құрғақ мезгілде көптеген этностық Фула көшпелілері солтүстіктен келген малдарымен бірге маусымдық көші-қон кезінде осы көл аймағына келеді.