Кіріспе

Хаддискоу-Кут немесе Нью-Кут – Англияның Норфолк графтығындағы және Броудс ұлттық паркіндегі канал. Бұл канал Лоустофттан Норвичке тікелей жолмен жету мақсатымен жоспарланған және Уэвни өзенін Оултон Броуд пен Лоттинг көлімен байланыстыратын ірі жобаның бір бөлігі ретінде салынды. Ол 1833 жылы ашылды, бірақ жаңа маршрут қаржылық сәттілікке қол жеткізбеді және 1842 жылы теміржол құрылысшысына сатылды. 1948 жылы ұлттандырылғанға дейін теміржолға тиесілі болды және 1953 жылы су тасқынынан зардап шекті. 1954 жылы оны жабуға жасалған әрекетке жергілікті тараптар қарсылық көрсетті, нәтижесінде канал жөнделді. Қазір оны Қоршаған ортаны қорғау агенттігі басқарады.

Тарих

1820 жылдарға дейін Норвичке Яре өзені арқылы кемелер қызмет көрсетті, ол Брейдон суымен ағып, Бьюр өзеніне қосылып, содан кейін Ұлы Ярмут жанындағы Солтүстік теңізге құятын. Брейдон суы – кең, көлденең аймақ болғандықтан, Ярмутқа келген жүкті Норвичке жеткізу үшін кіші кемелерге ауыстырып тиеу қажеттілігі туды. Норвич саудагерлері жүк тасымалының қымбаттылығына және жүктердің жүйелі түрде ұрлануына наразылық білдірді, бұл 1820 жылы сот ісіне әкелді, онда 18 адам тауар ұрлығына, ал тағы біреуі оны қабылдағанына кінәлі деп танылды. Осы жағдайға байланысты 1814 жылы Уильям Кубиттке мүмкін болатын шешімдерді зерттеу тапсырылды. Бірақ 1827 жылғы 28 мамырда, Ярмуттың қарсылығына қарамастан, екінші заң жобасы қабылданды.

Құрылыс

Парламент жаңа заңымен Норвич және Лоустофт Навигациялық Компаниясын құрды және оларға 100 000 фунт стерлинг жинауға, қажет болған жағдайда тағы 50 000 фунт стерлинг жинауға рұқсат берді. Жобаға Яре өзенін Норвичтен Ридхэмге дейін тереңдету, Уэвени өзенінде Ридхэм мен Хаддиское арасындағы 2,5 мильдік (4 км) Хаддискоэ каналын салу, Уэвени мен Оултон Броуд арасындағы Оултон Дайкті кеңейту және Оултон Броудты 0,25 мильдік (0 км) арнамен Лоттинг көліне қосу, сондай-ақ теңіз шлюзін салу көзделді, осылайша оны кез келген толқында пайдалануға болады. Лоттинг көліне қосылатын желі бойынша жұмыстар басталды, оның көп бөлігі 1829 жылы аяқталды. Шлюз су тасқынынан қорғау үшін Оултон Бродтан суды пайдаланатын шлюздер жүйесімен жабдылды, бұл су арқылы Лоттинг көлінен теңізге арна тазартуға мүмкіндік берді. Бұл жүйе 1831 жылғы 3 маусымда демонстрацияланды, сол кезде шамамен 3000 тонна тас және құм теңізге шығарылды. Хаддискоэ каналына қатысты келісім 1832 жылғы 3 шілдеде Бирмингемдік Томас Таунсендпен жасалды және жұмыс дереу басталды. Томас Таунсенд канал құрылысының барлық кезеңінде мердігер ретінде жұмыс істеді. Алғашқы капитал құрылысты қаржыландыруға жеткіліксіз болды, сондықтан Кедейлерді жұмыспен қамту туралы заңмен бекітілген қосымша 50 000 фунт стерлинг Қазыналық шоттар бойынша несие комиссиясынан алынды. Канал 1832 жылы аяқталды, ал Яре өзенін тереңдету жұмысы 1833 жылы аяқталды. 51 километрлік (32 миль) жалпы маршрут 1833 жылғы 30 қыркүйекте ресми түрде ашылды.

Операция

Жаңа кәсіпорын қаржылық табысқа қол жеткізе алмады, себебі кіріс шығындарға сай келмеді. Компания 50,000 фунт стерлинг қарызын төлей алмады, сондықтан 1842 жылы Exchequer Bill Loan Commissioners кеме жолын бақылауға алып, оны өз жағалауларында теміржол салуды ниеттенген әзірлеуші Сэр Сэмюэл Мортон Петоға сатты. Ридхэмнен Лоустофтқа дейінгі теміржол сызығы каналға параллель жүреді және оның оңтүстік-батыс жағалауын құрайды. Канал кеме қатынасы үшін күтіліп ұсталып тұрса да, келесі жүз жыл бойы бірнеше теміржол компанияларына тиесілі болды. Теміржолдарды ұлттықтандырумен бірге каналды басқару Британдық көлік комиссиясына берілді. 1953 жылғы су тасқыны, Шығыс жағалауының көп бөлігіне зиян келтірді, ал Көлік комиссиясы 1954 жылы оны жабуға тырысты. Жергілікті халық, әсіресе яхтинг қауымдастығы күшті қарсылық көрсетті, және 1957 жылы оны басқару Шығыс Саффолк және Норфолк өзендері басқармасына өтті. Кейіннен бұл функцияны Anglian Water Authority, ал 1995 жылы Environment Agency өз мойнына алды. Су деңгейінің жоғарылауы, су тасқынынан қорғаныстың нашарлауы және 2022 жылдың қаңтарындағы ауыр су тасқыны теміржолдың бір бөлігін қайтадан шайып кетті, нәтижесінде жағалауды қайта жаңарту үшін қосымша болат тіреулер орнатылды.