Кіріспе

Манкус (кейде манкосус немесе басқаша жазылады, арабша manqūsh منقوش) - ерте ортағасырлық Еуропада қолданылған термин, ол алтын монетаны, 4.25 г алтын салмақты (Исламдық алтын динарына тең, сондықтан Византиялық солидустан жеңіл) немесе отыз күміс пенске есептік бірлікті білдіреді. Бұл ақшаның құны шебер жұмысшының, мысалы қолөнершінің немесе сарбаздың бір айлық жалақысына тең болатын. Бұл мақсаттарды ажырату өте қиын болуы мүмкін: 955 жылы қайтыс болған англосаксон патшасы Эдредтің өсиетінде "екі мың алтын манкусты алып, манкус етіп соғып алу" (nime man twentig hund mancusa goldes және gemynetige to mancusan) сұранысы бар.

Мерзім

Манкус сөзінің шығу тегі ұзақ уақыттан бері пікірталасқа түсіп келеді. Қазіргі кезде манкус араб сөзінен шыққан деп қабылданады منقوش (үшеуі де сөзбе-сөз n q sh 'балқыту, ою, жазу'), ол көбінесе нумизматикалық контекстте 'жарып' деген мағынада қолданылған. Филипп Гриерсон оны латындық mancus, яғни "қате" деген қосымша сөзбен байланыстырды, бұл 8-ғасырда Италияда айналыстағы алтын монеталардың сапасы нашар екендігіне сілтеме болды. 770-ші жылдары алғаш рет пайда болғаннан кейін, манкус термині Солтүстік және Орталық Италияда тез тарады, ал 780-ші жылдары Англияға жету үшін Галлияға дейін секірді. 798 жылы Мерсия патшасы Коенвульфке жазылған Рим папасы Лев III-нің хатында 786 жылы король Офаның Римге жыл сайын 365 манкус жіберуге уәде еткені туралы айтылған. Манкус термині 9 - 11 ғасырлар аралығында ең көп қолданылған және одан кейін тек нақты орындар мен контексттермен шектелген.

Монеталар

Батыста айналымға шығарылған, манкус деп аталатын алтын монеталардың санын есептеу қиын. Олардың жоғары құндылығынан, мұндай монеталардың жоғалуы басқа бұйымдарға қарағанда аз болды, ал алтынның сирек болуы және оның алтынмен тығыз байланысы монеталардың қайта пайдалану үшін жиі балқытылуына әкелді. Шынында да, батыста 8-13 ғасырлар аралығында жасалған көптеген алтын монеталар белгілі бір мақсатпен аз мөлшерде соғылған және күміс монеталар сияқты коммерциялық айналымға шықпаған. Көп жағдайда олар белгілі бір билік органдарымен, мысалы, патшамен (мысалы, Мерсияның Коенвульфы), императормен (мысалы, Льюи Пейус) немесе архиепископпен (мысалы, Йорктың Вигмунд) тығыз байланыста болды. Екінші жағынан, олар ешқандай патшаға сілтеме жасамауы мүмкін және оларды шығарған қалаға (мысалы, Шартр) немесе ақша берушіге (Оффаның кезінде Лондондағы Пендред пен Циолхард сияқты) қатысты болуы мүмкін. Кейбір алтын монеталар жай ғана күміс металлдан соғылған. Батыста жасалған, мағыналы жазулары бар алтын монеталардан басқа, араб динары мен олардың көшірмелері таралған. Бір қызығы, осы динарлардың бірнешеуі, соның ішінде Мерсиялық Оффаның есімін бейнелейтін атақты үлгісі, 157 жылы (773 немесе 774 жылы) жасалған түпнұсқаға негізделген. Мұның нақты мәні белгісіз: бұл осы жылдың монеталарының мұқият көшірмелері кеңінен таралған болуы мүмкін немесе осы жылдың көптеген динары батысқа қандай да бір себептермен кірген болуы мүмкін. Бастапқы ортағасырлық алтын монеталардың батыстағы сақталған үлгілері бастапқы қордың өте кішкентай бөлігін ғана білдіретін болса да, 13 ғасырдан бұрын алтын монеталар Батыс Еуропада өте сирек кездесетінін естен шығармаған жөн: мысалы, Англияда шамамен 650-1066 жылдар аралығында мағыналы аңыздары бар сегіз ғана алтын монеталар белгілі, оларды сол кезеңнен жарты ондаған араб алтыны және мүмкін он Каролингтер алтын монеталары немесе олардың имитациясымен толықтыруға болады. Алтын монеталарды тұрақты түрде өндіру тек 13 ғасырда қайта басталды.