Кіріспе

VII және VIII ғасырлардағы монах және жазушы Рипондық Стефан VIII ғасырдағы агиографиялық мәтін, "Жан Киелі Уилфридтің өмірі" ("Vita Sancti Wilfrithi") авторы болды. Бұрын оған дәстүрлі түрде Эддиус Стефанус немесе Эдди Стефанус есімдері берілген, бірақ қазіргі тарихшылар бұл есімдерді қолдамайды және қабылдамайды; қазіргі қолданыста "Стефан" деген атау жиі қолданылады.

Өмір

Рипондық Стивеннің өмірі туралы өте аз мәлімет белгілі. Vita Sancti Wilfrithi еңбегінің авторы өзін "Стефан, дін қызметкері" деп таныстырады. Беда Уилфридтің 669 жылы Рипонға ән үйрету үшін Кенттен ән сабақтарын беретін Эдде Стефаносты алып келгенін айтады, және дәстүр бойынша олардың бір адам екендігі қабылданып келген. Алайда, екі есімнің де бір адамды мегзеп тұрғандығына нақты дәлел жоқ. Егер олар бір адам болған болса, Стивен солтүстікке келгенде кем дегенде жиырма жаста болған болар еді, яғни Уилфридтің 709 жылы қайтыс болған кезде ол алпыстан асқан немесе одан да үлкен болған болар еді. Стивен дін қызметкері Уилфридтің Кенттен келген ән сабақтарын беретін шебері болған-болмағанына қарамастан, ол Уилфридтің ізбасары болған сияқты және Vita Sancti Wilfrithi үшін деректер жинағанда Уилфридті жеке білген адамдармен кеңесе алды. Ол Рипон монахтары үшін жазды, олардың көптегені Уилфридті білген.

Вита Санкти Вильфрити

Стивеннің Vita Sancti Wilfrithi – Беденің «Англия халқының шіркеу тарихынан» басқа, Киелі Уилфрид туралы жалғыз құжатты дереккөз. Ол 709 жылы Уилфрид қайтыс болғаннан кейін жазылған. Витаны жазуды Стивенге Уилфридтің ізбасарларының бірі, кейіннен епископ болған және Уилфридтің Хексем епископтығындағы орнын басып алған Хексемдік Акка тапсырды. Стивен, әлде кем Уилфридті білген және оны білетін басқа адамдармен де таныс болған болуы мүмкін. Ол екі жолды тікелей Vita Sancti Cuthberti-ден көшіреді, басқаша айтқанда, Анонимді Сент-Кутберт өмірінен. Алайда, көптеген ерте ортағасырлық агиографиялардан айырмашылығы, олар қасиеттілерге жатқызылған кереметтер тізбесінен тұрады, Стивеннің «Витасы» хронологиялық баяндама түрінде жазылған және нақты есімдер мен оқиғаларды қамтиды. Стивеннің Vita Sancti Wilfrithi кітабын жазуда қандай мақсатты көздегені белгісіз, бірақ ғалымдардың бірнеше теориясы бар. Стивеннің Vita Sancti Cuthberti-ден алған жолдары Кутбертке байланысты культті жеңіп, оны Уилфридпен алмастыруға бағытталған болуы мүмкін деп айтылады. Дегенмен, Стивеннің қарыздары барлық кітаптың өте шағын бөлігін құрайды және бұл теорияны күмәнді ететін жұмыстың басында орналасқан. Бұл еңбек Уилфридтің пайдасына бағытталған және Уилфридті Ескі Ғидаттағы тұлғалармен және Апостол Пауылмен салыстыруды қамтиды. Стивен ертедегі кезеңде қоғам оны «Вита» жазуға ынталандырғанын түсіндіреді. Стивеннің жазу мақсаты – олар жеке таныған Уилфридтің қасиеттілігі мен ізгілігі туралы қоғамның сезімін сипаттау болған шығар.

Маңыздылығы

Стивеннің Vita Sancti Wilfrithi алғашқы англосаксондық тарихтардың бірі және ең ерте сақталған ескерік. Беда оны өзінің "Англия халқының шіркеу тарихы" еңбегінің бірнеше бөлімдерін жазу үшін пайдаланған, бірақ оны тікелей атап көрсеткен жоқ. Vita Sancti Wilfrithi Уилфридтің өмірінде болған оқиғаларға замандас ретіндегі көзқарасын ұсынатынымен де маңызды. Мысалы, ол Уитби синоды туралы Бедадан өзгеше баяндайды. Степеннің жазбалары Беданың жазбаларына қарағанда көбірек сынға ұшыраса да, Vita Sancti Wilfrithi-дегі мәліметтер Беда сипаттаған діни дау-дамайлармен қатар, синодқа әсер еткен саяси факторларды аңғартады.

Басылымдар

Колгрейв, Бертрам, ред. және аудар. (1927) Еддий Стефан жазған «Епископ Вильфридтің өмірі». Кембридж: Кембридж университетінің баспасы, 1927, 1985.

Қолжазбалар

Колгрейвтің "Сент-Уилфридтің өмірі" еңбегінен. pp. XIII–XIV. 1. Лондон, Ұлыбритания кітапханасы, Мақта Веспасиан D. vi. Текшесі: Йоркширден Кентербериге жеткізілгенге дейін көшірілген, содан кейін Ұлыбритания кітапханасының қорына қосылған. Фос. 2–77: 9 ғасыр, 11 ғасырлық қосымшалармен; фос. 78–125: 11 ғасыр, соңғы бетіне 12 ғасырлық қосымшалар енгізілген. 2. Оксфорд, Бодлей кітапханасы, Фелл томы. III 34a–56b, бастапқыда I том. 11 ғасырдың соңында немесе 12 ғасырдың басында жазылған.