Кіріспе

Zazie dans le Métro (фр. - "Метродағы Зайзи" деп аударылады) - Луи Мальдің режиссерлігімен түсірілген француздық сюрреалистік комедиялық фильм. Жиі сюрреалистік, бейнелік және ауызша әзіл-оспаққа толы, күрделі сюжет метро ереуілі кезінде көпшілік Парижде протеандық кейіпкерлер тобының жүріп өтуін қадағалайды.

Сюжет

Париж теміржол аялдамасында Габриэль өзінің қарындасы Жаннамен кездеседі, ол он жасар қызы Зэзиді өзімен қалдырып, соңғы сүйіктісімен кетеді. Габриэль баланы досы Чарльздың таксисіне алып барады, Зейзидің үрейленуі: ол метроға түсуді қалайды, бірақ ол ереуілде. Олар Turandot кафесіне жетеді, оның үстінде Габриэль тұрады, ол баланы әйелі Альбертинге береді, ол оны төсекке қояды. Габриэль жұмысқа дайындалады, жолшыбай ол Зэзидің ерте ойласуы мен лас тілінен қорқатын Турандомен дау-дамайға түседі. Таңертең Зәзи жалғыз шықты, бірақ Турандот оны көріп, артынан ілеседі. Ол оны үйіне апаруға тырысқанда, ол оны педофилияда айыптайды және көпшілік жиналады. Турандо тығылып кетуі керек, ал Габриэль жұмыстан оралғанда бірнеше стаканнан кейін оған не болғанын айтады. Габриэль көрші үйдегі аяқкиімші Гридумен сөйлескен соң, іздеудің орнына, төсекке жатуды шешеді. Зэзи Парижді аралап жүріп, метроның барлық станциясын тексеріп жатыр, бірақ барлығы жабық. Бір сәнді ер адам оны ертіп алып, базарға барады. Оның қызығушылығын көтеру үшін ол оған анасы әкесін балтамен қалай өлтіргенін, бірақ кінәсіз деп табылғанын айтады. Содан кейін ол өзінің әкесінің сүйіктісімен өмір сүргенін, оған тым қызығушылық танытқандығын, сондықтан оны ағасына тапсырғандығын айтады. Ол бейтаныс жігіттің өзіне қызығушылық таныта бастағанын сезініп, шалбарларын жинап алып, кетеді. Ол қызды ұрлықпен айыптайды және көпшілік жиналады. Ол жай киім киген полиция қызметкері болып көрінеді және Зэзиді ағасының пәтеріне алып барады, онда таңғалған Габриэль жалған полиция қызметкерінің тергеуіне жатады. Габриэльдің алдыңғы қатарлы кішкентай қызды жезөкшелікпен айналысып жатқаны туралы ұсыныстан кейін, ол өзінің түнгі жұмысы қандай екенін ашуға мәжбүр болады: клубтағы транссексуалдық акт. Кейін күдікті полиция қызметкері Габриелді гомосексуализмде айыптап, оны пәтерден қуып шығады және төменгі барға кетеді. Осы арада кафеде қызмет ететін Мэдо көрші Гридуға түскі тамақты алып барады. Алайда ол таксист Чарльз туралы сөйлескісі келеді, ол оған үйленер деп үміттенеді. Ол жұмысына оралғанда, бейтаныс адам қатал Гридусты сорғылауға тырысады. Енді Габриэль мен Чарльз Зэзиге Париждің көрікті жерлерін көрсетуге жолға шықты. Әсіресе Эйфель мұнарасының басында түрлі оқиғалар мен түсініспеушіліктер орын алады. Зэзи ағасының шынымен де гомосексуалист екенін анықтауға тырысып, екеуін де ренжітіп отырады. Алайда ол өзінің сүйкімді екенін ойлаған бір топ көрікті неміс қыздарының сүйіктісі. Ол Зэзимен бірге жүріп, оны жыныстық қатынасы туралы әлі де мазалай отырып, екеуі тым киінген жесір Моакудың назарын аударады. Неміс қыздары Габриелді ұстап, оны өзінің маскоты ретінде тур автобусына сүйретіп әкелгенде, ол осы ұрлау туралы хабарлауға полиция қызметкерін табады. Троскайон деп аталатын және Габриелді бұған дейін суффик және заңсыз жыныстық қатынаста айыптаған адаммен бірдей полиция қызметкері дереу Муакидің қалауының нысанасына айналады. Әртүрлі оқиғалар мен түсініспеушіліктерден кейін, олар ақыр соңында Габриелді табады, ол неміс қыздарын сол түні өзінің шоуын көруге шақырды. Содан кейін ол Моак пен Трускайонды өзімен және Зэзимен бірге мейрамханаға тамақтануға шақырады. Зәзиге көңіл бөлгісі келіп, өзін дұрыс ұстамайды. Габриэль өзінің пәтерінің астындағы барға қоңырау шалып, келіншек Мадодан әйелі Альбертиннен клубқа костюмін әкелуін сұрауын сұрайды, өйткені ол достарын көңілдестірумен айналысады. Мадо оған таксист Чарльз ақыры ұсыныс жасағанын айтады, сондықтан Габриэль екеуін өзінің өркендеу тойына қосылуын сұрайды. Клубта Габриэль достарына шампан сусын тапсырады және костюмін асыға күтеді. Албертин ұйықтап қалған, бірақ таңертеңгі қалжың полиция қызметкері оны оятып, тағы бір қызық тергеуді бастайды. Ол сөзінен зорлау әрекетіне ауысқанда, қыз терезеден секіреді. Албертин оған киім алып келген кезде, ол барлығын барға шығарып салады. Бір-бірін шапқан жұптар бір-бірін шапқаннан кейін, үлкен салондық ұрыс-керіске айналады, бұл жерді қиратады және полиция әскерін әкеледі. Топты Альбертин құтқарады, ол оларға метро туннельдеріне кіретін жолды көрсетеді, олар жүйе әлі де ереуілде болғандықтан қауіпсіз жүре алады. Таңертең Альбертина ұйықтап жатқан баланы теміржол станциясына алып барады, онда оның анасы Жанна жақсы орындаушы сүйіктісін табуға тура келетіндігіне өкінеді. Оянғаннан кейін Зэзи өз тәжірибесінің өзін сәл өскенін ай�...

Өндіріс

Уильям Клейн Кеноның шығармаларын қатты бағалаған және Луи Малл оған "Зази дэнс ле Метро" романын бірге түсіру туралы сұрағанда, оның кітаптарын бейімдеу бойынша жұмыс істеп жүрген болатын. Клейн бұл қалай іске асатынына күмәнданып, бірақ ол Маллемен кездесуге келісті. Жобаны талқылағаннан кейін екеуі де Клейннің көркемдік директор ретінде жұмыс істей алатындығына келісті, ол жазуға сәйкес келетін визуалды бейнелерді табады. Клейн бұған дейін коммерциялық фильм түсірумен ешқашан айналыспаған еді, ал бірінші күннен кейін ол фильмнің режиссері ретінде кімнің де айтқаны абсурд екенін түсінді, себебі түсірілімдегі барлық шешімдер Маллдан келу керек еді. Босли Кроутер оны "кинолық дадаизмдегі француздық жаттығу" деп атады және одан әрі: "Тәуекел (оған жұмсақ сөз!) суретімен байланысты, онда ешқандай рифма, не себеп жоқ, ешқандай мәлімдеме, ешқандай мақсат және ешқандай мән жоқ. Бұл камерамен анархизм, суреттер үшін жасалған ақымақ суреттер". Оның жарық көргеннен кейін онжылдықтар өткеннен кейін Джонатан Розенбаум бұл "Луи Маллдың ең жақсы жұмысы деп айтуға болады. Ричард Айоаде "Зази дэнс ле Метро" менің сүйікті фильмім емес, сондай-ақ ол керемет сюжет құрастыру ретінде "канонға" кірмейді. Бұл Луи Маллдың ең жақсы фильмі де емес. Бірақ мен оны таза ләззат пен қуанышпен байланыстырамын. Бұл менің зерттеуге және қайта қарауға талпынған алғашқы фильмім болды, ол менің киноға деген қызығушылығымды оятты". Жапон режиссері Акира Куросава бұл фильмді өзінің ең сүйікті 100 фильмінің бірі деп атады.

Үй бейнесі

Фильмнің цифрлық қалпына келтірілген нұсқасы 2011 жылдың маусым айында Criterion Collection компаниясы DVD және Blu ray түрінде шығарды.