ANZUS

Кіріспе

1951 жылғы Австралия, Жаңа Зеландия және АҚШ арасындағы ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт (Австралия, Жаңа Зеландия, АҚШ қауіпсіздік туралы шарты (ANZUS немесе ANZUS Шарты) - бұл 1951 жылғы ұжымдық қауіпсіздік туралы келісім, ол бастапқыда Австралия, Жаңа Зеландия және АҚШ арасындағы үшжақты келісім ретінде құрылған; және 1986 жылдан бастап Жаңа Зеландия мен Австралия арасындағы келісім, ал жеке, Австралия мен АҚШ, Тынық мұхит аймағындағы әскери мәселелер бойынша ынтымақтастық жасау үшін, дегенмен бүгінгі күні келісім бүкіл әлемдегі қақтығыстарға қатысты болып табылады. Онда үш тараптың кез келгеніне қарулы шабуыл жасау басқалары үшін қауіпті болатыны және әрқайсысы ортақ қауіп-қатерге қарсы әрекет етуі керектігі көрсетілген. Ол консультация үшін кездесуге болатын сыртқы істер министрлерінің комитетін құрды. Келісім 1949-1955 жылдары АҚШ-тың суық соғыстағы коммунизм қауіп-қатеріне ұжымдық жауап ретінде жасаған сериясының бірі болды. Жаңа Зеландия 1986 жылы өз аумақ суларында ядролық қарудан азат аймақ құруды бастағандықтан, ANZUS-тан тоқтатылды. 2012 жылдың соңында АҚШ 26 жыл бойы Жаңа Зеландияның әскери кемелерінің АҚШ Қорғаныс министрлігі мен АҚШ Жағалау күзетшілерінің базаларына баруына тыйым салды. Жаңа Зеландия өзінің сыртқы саясатының бір бөлігі ретінде ядролық қарусыз аймақты ұстап тұрады және ANZUS-тан ішінара тоқтатылады, өйткені АҚШ әскери кемелері ядролық қару алып жүреді немесе жоқ екендігі туралы екіжақты саясатты ұстайды және көптеген ядролық қуатты әуе кемелерін және су асты кемелерін пайдаланады; алайда Жаңа Зеландия 2007 жылы ANZUS шартының негізгі салаларын қайтадан бастады. ANZUS 2021 жылдың соңында Австралия, Ұлыбритания және АҚШ арасындағы үшжақты қауіпсіздік серіктестігі AUKUS көлеңкесінде қалды. Бұл Жаңа Зеландия қолдамаған ядролық подводныйларды әзірлеумен байланысты. Австралия мен Жаңа Зеландия "дүниеге көзқарастары жағынан бір-бірінен ерекшеленеді. Менің ойымша, бұл одақ олардың өте әртүрлі бағытта бара жатқанын көрсетеді", - деді Жаңа Зеландиядағы Демократия жобасының халықаралық сарапшысы Джеффри Миллер.

1951 collective security treaty between Australia, New Zealand, and the U. S.

The Australia, New Zealand, United States Security Treaty (ANZUS or ANZUS Treaty) is a 1951 non binding collective security agreement initially formed as a trilateral agreement between Australia, New Zealand, and the United States; and from 1986 an agreement between New Zealand and Australia, and separately, Australia and the United States, to co operate on military matters in the Pacific Ocean region, although today the treaty is taken to relate to conflicts worldwide. It provides that an armed attack on any of the three parties would be dangerous to the others, and that each should act to meet the common threat. It set up a committee of foreign ministers that can meet for consultation. The treaty was one of the series that the United States formed in the 1949–1955 era as part of its collective response to the threat of communism during the Cold War. New Zealand was suspended from ANZUS in 1986 as it initiated a nuclear free zone in its territorial waters. In late 2012, the United States lifted a 26 year old ban on visits by New Zealand warships to US Department of Defense and US Coast Guard bases around the world. New Zealand maintains a nuclear free zone as part of its foreign policy and is partially suspended from ANZUS, as the United States maintains an ambiguous policy whether or not the warships carry nuclear weapons and operates numerous nuclear powered aircraft carriers and submarines; however New Zealand resumed key areas of the ANZUS treaty in 2007. ANZUS was overshadowed in late 2021 by AUKUS, a trilateral security partnership between Australia, the United Kingdom, and the United States. It involves cooperation in nuclear powered submarines that New Zealand did not support. Australia and New Zealand "are poles apart in terms of the way they see the world I think this alliance underlines that they're going in very different directions,” said Geoffrey Miller, an international analyst at the Democracy Project in New Zealand.

Шарт құрылымы

Келісім бұған дейін үшжақты қорғаныс келісім-шарты болған, бірақ 1984 жылы Жаңа Зеландия мен АҚШ арасындағы ядролық қаруды немесе АҚШ Әскери-теңіз күшінің ядролық қуаты бар кемелерін алып жүруге қабілетті кемелер мен су асты кемелерінің Жаңа Зеландия порттарына бару құқығына қатысты даудан кейін бұзылды. Бұл келісім Австралия мен Жаңа Зеландия, сондай-ақ Австралия мен АҚШ арасында жасалды. Құрама Штаттар мен Жаңа Зеландия арасындағы келісім-шарт күшін жойғанмен, ол осы екі мемлекет пен Австралия арасында жеке күшіне енеді. 2000 жылы АҚШ өзінің порттарын Жаңа Зеландияның Корольдік әскери-теңіз флотына қайтадан ашты, ал АҚШ-тағы Билл Клинтонның президенті мен Жаңа Зеландиядағы Хелен Кларктың үкіметі кезінде елдер қорғаныс және қауіпсіздік саласындағы екіжақты ынтымақтастықты қайта қалпына келтірді. ANZUS 1984 жылы бөлініп кеткені белгілі болғанымен, Австралия мен АҚШ арасындағы одақ әлі де күшінде. Бір немесе екі мемлекеттің қорғаныс басшылары жыл сайынғы министрлік кездесулерге жиі қатысады, оларды АҚШ-тың Тынық мұхит аймағындағы ұрыс командирі мен Австралия қорғаныс күштерінің бастығы арасындағы консультациялар толықтырады. Сонымен қатар екі үкімет арасында төменгі деңгейдегі азаматтық және әскери консультациялар өткізіледі. ANZUS қорғаныс мәселелерін талқылау үшін жыл сайынғы кездесулер АҚШ қорғаныс және мемлекеттік хатшылары мен Австралия қорғаныс және сыртқы істер министрлері арасында өтеді. 2011 жылғы AUSMIN кездесуі қыркүйек айында Сан-Францискода өтті. 2012 жылғы AUSMIN кездесуі қараша айында Батыс Австралияның Перт қаласында өтті. AUSMIN жыл сайын, соңғы рет 2023 жылы кездеседі. Солтүстік Атлантика келісім ұйымынан (НАТО) айырмашылығы, ANZUS-тың интеграцияланған қорғаныс құрылымы немесе арнайы күштері жоқ. Дегенмен, Австралия мен АҚШ бірлескен түрлі іс-шаралар жүргізеді. Бұған әскери жаттығулар, әскер-деңіртке және десант жаттығулары, батальондық арнайы күштерді даярлау, офицерлерді бір-бірінің қарулы күштеріне тағайындау, жабдықтар мен операциялық доктринаны стандарттау жатады. Екі ел сондай-ақ Австралияда бірнеше бірлескен қорғаныс нысандарын, негізінен тыңдаушы спутниктердің жер станцияларын және Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Азиядағы ECHELON желісінің бөлігі ретінде тыңдаушылық тыңдауды басқарады. 2010 жылдары Жаңа Зеландия мен АҚШ тығыз қарым-қатынасты қайта қалпына келтірді, бірақ қайта жаңғырған серіктестік 1951 жылғы үшжақты келісімге сәйкес келер ме, жоқ па, белгісіз. 2010 жылғы Веллингтон декларациясы Жаңа Зеландия мен АҚШ арасындағы "стратегиялық әріптестікті" анықтады, ал Жаңа Зеландия 2012 жылы 1984 жылдан бері алғаш рет Гавайидің жағалауында екі жыл сайын өткізілетін Тынық мұхит аймағындағы әскери жаттығуларға қосылды. АҚШ-тың Жаңа Зеландия кемелеріне АҚШ базаларына кіруге тыйым салуы 2012 жылғы оқу-жаттығудан кейін алынып тасталды. Сонымен қатар, 1942 жылы Сингапурдың құлауы олардың дәстүрлі қорғаушысы Ұлыбританияның бұл аймақта билігі жоқ екенін көрсетті. Бұл олардың өздерін әлсіз сезінетінінін арттырды. Бастапқыда АҚШ-тың бұл ұсынысқа қарсы болғаны белгілі болды, оның орнына қорғауға бейресми кепілдік берді. Бірақ батысты коммунизмге қарсы күшейту қажеттілігі 1949 жылы Қытайда болған азаматтық соғыста және 1950-1953 жылдардағы Корея соғысында коммунистердің жеңісімен өсті. Сонымен қатар, АҚШ Жапониямен "мұқтаж бейбіт келісімге" Австралия мен Жаңа Зеландияның келісімін алғысы келді. Келісім Антиподалықтардың мұндай бейбітшілік Жапонияға оларды қайтадан қатерлеуге мүмкіндік береді деген қорқынышын жойды. Нәтижесінде 1951 жылдың 1 қыркүйегінде Сан-Францискода жасалған келісім 1952 жылдың 29 сәуірінде күшіне енді. Келісімге қол қойған мемлекеттер Тынық мұхит аймағында олардың кез келгеніне қарулы шабуыл жасау басқа мемлекеттердің бейбітшілігі мен қауіпсіздігіне қауіп төндіретінін мойындауға міндетті болды. Онда "Күштердің біріне олардың аумақтық тұтастығы, саяси тәуелсіздігі немесе қауіпсіздікке қауіп төнген кез келген жағдайда Тараптар өзара кеңесу жүргізеді" деп жазылған. Үш үкімет шабуылға қарсы тұру үшін жеке және ұжымдық мүмкіндіктерді сақтауға және дамытуға уәде берді.

The treaty was previously a full three way defence pact, but was disrupted following a dispute between New Zealand and the United States in 1984 over visiting rights for ships and submarines capable of carrying nuclear arms or nuclear powered ships of the US Navy to New Zealand ports. The treaty became between Australia and New Zealand, and between Australia and the United States. While the treaty has lapsed between the United States and New Zealand, it remains separately in force between both of those states and Australia. In 2000, the United States opened its ports to the Royal New Zealand Navy once again, and under the presidency of Bill Clinton in the US and the government of Helen Clark in New Zealand, the countries have since reestablished bilateral cooperation on defence and security. While ANZUS is commonly recognised to have split in 1984, the Australia–US alliance remains in full force. Heads of defence of one or both states often have joined the annual ministerial meetings, which are supplemented by consultations between the US Combatant Commander Pacific and the Australian Chief of Defence Force. There are also regular civilian and military consultations between the two governments at lower levels. Annual meetings to discuss ANZUS defence matters take place between the United States Secretaries of Defense and State and the Australian Ministers of Defence and Foreign Affairs are known by the acronym AUSMIN. The AUSMIN meeting for 2011 took place in San Francisco in September. The 2012 AUSMIN meeting was in Perth, Western Australia in November. AUSMIN continues to meet annually, most recently in 2023. Unlike the North Atlantic Treaty Organization (NATO), ANZUS has no integrated defence structure or dedicated forces. Nevertheless, Australia and the United States conduct a variety of joint activities. These include military exercises ranging from naval and landing exercises at the task group level to battalion level special forces training, assigning officers to each other's armed services, and standardising equipment and operational doctrine. The two countries also operate several joint defence facilities in Australia, mainly ground stations for spy satellite, and signals intelligence espionage in Southeast and East Asia as part of the ECHELON network. During the 2010s, New Zealand and the US resumed a close relationship, although it is unclear whether the revived partnership falls under the aegis of the 1951 trilateral treaty. The Wellington Declaration of 2010 defined a "strategic partnership" between New Zealand and the US, and New Zealand joined the biennial Rim of the Pacific military exercise off Hawaii in 2012, for the first time since 1984. The US prohibition on New Zealand ships making port at US bases was lifted after the 2012 exercise. Additionally, the fall of Singapore in 1942 had demonstrated that their traditional protector, the United Kingdom, no longer had power in the region. This added to their sense of vulnerability. The United States was initially reluctant, offering instead an informal guarantee of protection. But the need to strengthen the West against communism grew with the communist victory in the Chinese Civil War in 1949 and the 1950 1953 Korean War. Additionally, the United States wanted to gain Australian and New Zealand approval for a 'soft peace' with Japan. The treaty allayed antipodean fears that such a peace would allow Japan to threaten them again. The resulting treaty was concluded at San Francisco on 1 September 1951, and entered into force on 29 April 1952. The treaty bound the signatories to recognise that an armed attack in the Pacific area on any of them would endanger the peace and safety of the others. It stated 'The Parties will consult together whenever in the opinion of any of them the territorial integrity, political independence or security of any of the Parties is threatened in the Pacific'. The three governments also pledged to maintain and develop individual and collective capabilities to resist attack.

Корея, Малайзия, Борнео, Вьетнам және терроризмге қарсы соғыс

Келісімнің өзі 30 жылдан астам уақыт бойы талқылау көзі болған жоқ, Жаңа Зеландия Корея соғысына және Малайя төтенше жағдайына Британдық одақтастық күштерінің құрамында, содан кейін Индонезия мен Малайзияның қарсыласуына және тікелей Вьетнам соғысына ANZUS құрамында қатысты. Вьетнам соғысы - Жаңа Зеландияның алғашқы қақтығысы, ол Австралиядан басқа Британдықтар мен басқа да одақтастық елдерін қамтыған жоқ. ANZUS мүшесі ретінде Жаңа Зеландия 1963 жылдан 1975 жылға дейін АҚШ-тың Вьетнамдағы соғыс күш-жігеріне әскери және әскери емес көмек көрсетті. Жаңа Зеландия мен Австралияның жауынгерлік күштері 1972 жылы шығарылды, ал Жаңа Зеландияға әскери емес медициналық көмек 1975 жылға дейін жалғасты. Ауғанстандағы соғысқа жауап ретінде Жаңа Зеландия 2001 жылы Ауғанстанға Персия шығанағына көлік ұшақтарын, теңіз патрульдік ұшақтарын және фрегаттарды, сондай-ақ өте аз сандағы сарбаздарды, SAS сарбаздарын, медициналық және әртүрлі және бейбітшілікті сақтау күштерін жіберді. 2003 жылғы Ирак соғысына қатысты АҚШ-тың әділдіктерін ашық сынға алған премьер-министр Хелен Кларкқа қарамастан, Жаңа Зеландия 2003 жылғы шабуылдан кейін Иракқа инженерлік әскер жіберді. Бұл әскерлер, алайда, ресми түрде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1483 қарары бойынша қайта құруға қатысқан және ұрысқа қатыспаған.

Австралияның MX зымыранына қатысты пікірі

1983 жылы Рейган әкімшілігі Австралияға жаңа буын американдық континентаралық баллистикалық зымырандарды, МХ зымыранын сынақтан өткізу туралы ұсыныспен келді. Американың Тынық мұхитындағы сынақ полигондары жаңа ұзын қашықтықты зымырандарды сынақтан өткізуге жеткіліксіз болды және АҚШ әскерлері Тасман теңізін нысана аймағы ретінде пайдалануды қалады. Либералды партияның австралиялық премьер-министрі Малкольм Фрейзер осы мақсатта Сиднейдің маңында бақылау орындарын беруге келісті. Алайда 1985 жылы жаңа сайланған Премьер-министр Боб Хоук, Лейборист партиясының, Австралияны сынақ бағдарламасынан алып тастады, Рейган әкімшілігінің сын-пікірін туғызды. Хоукке Тасман теңізінде ұсынылып отырған MX зымыран сынағына қарсы шыққан Лейбористік партияның солшыл фракциясы қысым көрсетті. Лейбористік солшыл фракция Жаңа Зеландияның Төртінші лейбористік үкіметінің ядролық саясатына қатты жанашырлық танытып, Оңтүстік Тынық мұхит аймағын ядролық қарудан азат етті. Австралия мен АҚШ-тың бірлескен әскери байланыс нысандарын сақтау үшін Рейган әкімшілігі Хоук үкіметін бұл қондырғылар Стратегиялық қорғаныс бастамасы жобасында қолданылмаятынын, оған Австралияның Еңбек партиясы қатты қарсылық білдіргенін растауға мәжбүр болды. Осы келіспеушіліктерге қарамастан, Хоуктың Еңбек үкіметі әлі де ANZUS қауіпсіздік келісімін қолдап отырды. Сондай-ақ, ол Жаңа Зеландиядағы әріптесінің ядролық қарулы және ядролық қуаты бар кемелерге тыйым салуын қолдамады. 1985 жылдың ақпан айында ANZUS бөлінісінен кейін Австралия үкіметі Рейган әкімшілігінің үш жақты әскери жаттығуларды тоқтату және ANZUS сыртқы істер министрлерінің конференциясын кейінге қалдыру жоспарларын қолдады. Алайда, ол екіжақты әскери байланыстарды жалғастырды және Жаңа Зеландиямен барлау ақпаратын бөлісуді жалғастырды.

Жаңа Зеландия ядролық материалдарға тыйым салады

1985 жылы ANZUS альянсының сипаты айтарлықтай өзгерді. Жаңа Зеландиядағы ядролық қаруға қарсы сезімнің әсерінен ANZUS мүшелері арасында ұзақ уақыт бойы шиеленістер болды, өйткені АҚШ - ядролық держава деп жарияланды. Әскери-теңіз күшті және ядролық қаруды мойындаған Франция Тынық мұхиттың оңтүстік аралдарында ядролық сынақтар жүргізді. 1984 жылы Жаңа Зеландияның Еңбек партиясының сайлауда жеңіске жеткеннен кейін премьер-министр Дэвид Ланге ядролық қуатты немесе ядролық қаруланған кемелерге Жаңа Зеландия порттарын пайдалануға немесе Жаңа Зеландия суларына кіруге тыйым салды. Оның себептері ядролық қарудың қауіптілігі, Оңтүстік Тынық мұхиттағы француз ядролық сынақтарының жалғасуы және АҚШ президенті Рональд Рейганның Кеңес Одағына қарсы агрессивті қарсылық саясатына қарсылық білдіруі болды. АҚШ әскери-теңіз флоты суық соғыс кезінде әдейі түсініксіз саясат жүргізгенін және өзінің соғыс кемелерінде және көмекші кемелерінде ядролық қарудың бар екенін растаудан немесе жоққа шығарудан бас тартқанын ескере отырып, бұл заңдар негізінен АҚШ әскери-теңіз флотының барлық кемелеріне Жаңа Зеландия порттарына кіруден бас тартты. 1985 жылдың ақпан айында АҚШ-тың басқарылатын зымыранмен USS Buchanan кемесіне портқа бару туралы өтініші Жаңа Зеландия тарапынан қабылданбады, өйткені Buchanan RUR 5 ASROC ядролық тереңдіктегі бомбаларды шығара алатын болды. Бұл жағдай үкіметтің АҚШ-ты кеме жіберу туралы бейресми шақыруын алғаннан кейін болғандықтан, АҚШ-тың рұқсатты беруден бас тартуы қасақана кемсіту ретінде түсіндірілді. 1984 жылғы сайлау алдында жүргізілген сауалнамаларға сәйкес, жаңа зеландиялықтардың 30 пайызы ғана АҚШ әскери кемелерінің сапарын қолдады, ал 58 пайызы қарсы болды, ал тұрғындардың 66 пайызы жергілікті ядролық қарусыз аймақтарда өмір сүрді. 1986 жылғы Қорғаныс комитетінің сауалнамасы бойынша 92% адам Жаңа Зеландияда ядролық қаруға қарсы, ал 69% әскери кемелердің сапарына қарсы екенін растады; 92% Жаңа Зеландияның БҰҰ арқылы ядролық қарусыздануды қолдағанын, ал 88% ядролық қарусыз аймақтарды қолдағанын айтты.

In 1985, the nature of the ANZUS alliance changed significantly. Due to a current of anti nuclear sentiment within New Zealand, tension had long been present between ANZUS members as the United States is a declared nuclear power. France, a naval power and a declared nuclear power, had been conducting nuclear tests on South Pacific Islands. Following the victory of the New Zealand Labour Party in election in 1984, Prime Minister David Lange barred nuclear powered or nuclear armed ships from using New Zealand ports or entering New Zealand waters. Reasons given were the dangers of nuclear weapons, continued French nuclear testing in the South Pacific, and opposition to US President Ronald Reagan's policy of aggressively confronting the Soviet Union. Given that the United States Navy had a policy of deliberate ambiguity during the Cold War and refused to confirm or deny the presence of nuclear weapons aboard its warships and support ships, these laws essentially refused access to New Zealand ports for all United States Navy vessels. In February 1985, a port visit request by the United States for the guided missile destroyer USS Buchanan was refused by New Zealand, as the Buchanan was capable of launching RUR 5 ASROC nuclear depth bombs. As this occurred after the government unofficially invited the United States to send a ship, the refusal of access was interpreted by the United States as a deliberate slight. According to opinion polls taken before the 1984 election, only 30 per cent of New Zealanders supported visits by US warships with a clear majority of 58 per cent opposed, and over 66 per cent of the population lived in locally declared nuclear free zones. An opinion poll commissioned by the 1986 Defence Committee of Enquiry confirmed that 92 per cent now opposed nuclear weapons in New Zealand and 69 per cent opposed warship visits; 92 per cent wanted New Zealand to promote nuclear disarmament through the UN, while 88 per cent supported the promotion of nuclear free zones.

АҚШ Жаңа Зеландияға міндеттемелерін тоқтатады

Австралиямен консультациялардан кейін және Жаңа Зеландиямен келіссөздер тоқтағаннан кейін, АҚШ Жаңа Зеландияға "дос, бірақ одақтас емес" деп, АҚШ әскери-теңіз кемелерінің Жаңа Зеландия порттарына қайта кіруіне жол бермегенше, Жаңа Зеландияға қатысты өз шарттық міндеттемелерін тоқтататынын мәлімдеді. Бұл дағдарыс бірнеше апта бойы көптеген американдық газеттердің бірінші бетінде жарияланды. Дэвид Ланге Жаңа Зеландияны ANZUS-тан шығарған жоқ, бірақ оның үкіметі саясаты АҚШ-тың Жаңа Зеландияға қатысты келісім міндеттемелерін тоқтата тұру туралы шешім қабылдауына әкелді. 1991 жылы Жаңа Зеландияда жүргізілген сауалнамада 54% сұралған адамдар ядролық қарулы немесе ядролық қуатты кемелердің сапарларын қайтадан қабылдамай, келісімнің күшін жоюды жөн көреді. Бұл саясат 1987 жылы 8 маусымда Жаңа Зеландияның ядролық қарусыз аймағы, қарусыздандыру және қару-жарақтарды бақылау туралы заңның қабылдануымен заңдылыққа айналды. Бұл екі жылдан астам уақыттан кейін Бьюкененге кіруден бас тартылды, өйткені АҚШ ядролық қарудың бар-жоғын жариялаудан бас тартты және АҚШ Жаңа Зеландияға қатысты өз шарттық міндеттемелерін тоқтатқаннан кейін бір жыл өткен соң. Бұл заң бүкіл елді ядролық қарудан азат аймаққа айналдырды. ANZUS-тың бөлінуіне қарамастан, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джордж П. Шульц, егер NZ болашақта ядролық саясатты өзгертіп, АҚШ-пен толықтай қорғаныс қарым-қатынасына оралуды шешсе, ANZUS құрылымы әлі де күшінде екенін айтты. Президент Рейган NSDD 193 (Ұлттық қауіпсіздік туралы шешім директивасы) -де Жаңа Зеландия әлі де "дос, бірақ одақтас емес" болып қалатынын айтты. 1985 жылдың 10 шілдесінде Франция сыртқы қауіпсіздік бас дирекциясының агенттері Гринпистің протест кемесі Rainbow Warrior-ті Оклендте бомбалады, нәтижесінде бір адам қаза тапты. Батыс елдерінің басшыларының достық мемлекеттің егемендігін бұзғаны үшін айыптаудың жоқтығы Жаңа Зеландияның сыртқы және қорғаныс саясатында үлкен өзгерістерге әкелді және ядролық технологияны кез келген түрде әскери қолдануға қарсылық білдірді. Жаңа Зеландия өзінің дәстүрлі одақтасы - АҚШ-тан алыстап, Оңтүстік Тынық мұхитының шағын елдермен қарым-қатынас орнатты, сонымен қатар Австралиямен және, аздап болса, Ұлыбританиямен жақсы қарым-қатынасын сақтады. Жаңа Зеландияның ANZUS-тен шеттетілуі Жаңа Зеландия мен АҚШ қарым-қатынасына және Жаңа Зеландияның ішкі саясатына елеулі әсер етті. Жаңа Зеландияның ядролық қаруға қарсы саясаты бірнеше жылдан бері саяси мәдениетінің бір бөлігі болып келеді. Алайда, бұл АҚШ-тың саясаткерлерін саясатты өзгертуге тырысудан тоқтатқан жоқ.

After consultations with Australia and after negotiations with New Zealand broke down, the United States announced that it was suspending its treaty obligations to New Zealand until United States Navy ships were re admitted to New Zealand ports, citing that New Zealand was "a friend, but not an ally". The crisis made front page headlines for weeks in many American newspapers. David Lange did not withdraw New Zealand from ANZUS, although his government's policy led to the US's decision to suspend its treaty obligations to New Zealand. An opinion poll in New Zealand in 1991, showed 54% of those sampled preferred to let the treaty lapse rather than accept visits again by nuclear armed or nuclear powered vessels. The policy did not become law until 8 June 1987 with the passing of the New Zealand Nuclear Free Zone, Disarmament, and Arms Control Act 1987, more than two years after the Buchanan was refused entry after the US refused to declare the presence or absence of nuclear weapons, and a year after the US suspended its treaty obligations to New Zealand. This law effectively made the entire country a nuclear free zone. Despite the ANZUS split, US Secretary of State George P. Shultz maintained that the ANZUS structure was still in place, should NZ decide in the future to reverse its anti nuclear policy and return to a fully operational defence relationship with the US. President Reagan also maintained in NSDD 193 (National Security Decision Directive) that New Zealand still remained a "friend, but not an ally". On 10 July 1985, agents of the French Directorate General for External Security bombed the Greenpeace protest vessel Rainbow Warrior in Auckland, causing one death. The lack of condemnation by Western leaders to this violation of a friendly state's sovereignty caused a great deal of change in New Zealand's foreign and defence policy, and strengthened domestic opposition to the military application of nuclear technology in any form. New Zealand distanced itself from its traditional ally, the United States, and built relationships with small South Pacific countries, while retaining its good relations with Australia, and, to a lesser extent, the United Kingdom. The suspension of New Zealand in ANZUS has had significant effect on New Zealand–United States relations and on New Zealand domestic policy. The anti nuclear policy has been a part of New Zealand political culture for years now. However, that has not stopped United States politicians from trying to change the policy.

Ауғанстан

Австралия мен Жаңа Зеландия 2001 жылғы 11 қыркүйектегі террорлық шабуылдарға жауап ретінде Талибанға қарсы күштерді қолдау үшін АҚШ бастаған "Тұрақты бостандық операциясы" үшін арнайы күштер мен әскери кемелерді қоса алғанда, әскери бөлімшелер ұсынды. Аустралия 1550 әскерін Афғанстанға жіберіп, НАТО-ға жатпайтын елдердің ішіндегі ең ірі әскери қызметкер болып отыр. Жаңа Зеландия 191 әскерді жіберді.

Шығыс Тимор

1999 және 2003 жылдар аралығында Австралия мен Жаңа Зеландияның қарулы күштері Шығыс Тимордағы үлкен ауқымды операцияда Индонезияға қолдау білдіретін отаршылдардың аймақтағы тәуелсіздікке дауыс беруді бұзуына жол бермеу үшін бірлесіп орналасты. АҚШ тек шектеулі логистикалық қолдау көрсетті, бірақ Мобайл Бей бастапқы кіріс операциясы үшін әуе қорғанысын қамтамасыз етті. Операцияны Біріккен Ұлттар Ұйымы қолға алды.

Тайвань

2000-шы жылдары танымал болған тақырыптардың бірі - Қытай Халық Республикасының Тайваньға қарсы гипотетикалық шабуылы жағдайындағы салдары болды, ол Американың қолдауына ие болады. Австралияның АҚШ-пен мәдени және экономикалық байланыстары берік болса да, оның Қытаймен сауда қатынастары да маңызды болып келеді. 2004 жылдың тамызында Сыртқы істер министрі Александр Даунер Бейжіңде келісімшарт бұл жағдайға қолданылмайтынын білдірді, бірақ оны премьер-министр Джон Говард тез түзетті. 2005 жылдың наурызында Қытай Халық Республикасының ресми өкілі Австралияға келісімді қайта қарау қажет болуы мүмкін деп мәлімдегеннен кейін және Қытай Тайваньға қатысты Анти-сецессиялық заң қабылдағаннан кейін Даунер Қытай Тайваньға қарсы агрессия жағдайында келісім күшіне енеді деп мәлімдеген, бірақ келісім тек АҚШ-пен консультацияларды талап етеді және міндетті түрде Австралияны соғысқа баруға мәжбүр етпейді.

1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін

АҚШ Мемлекеттік хатшысы мен Австралия Сыртқы істер министрі арасындағы екіжақты кездесулер ANZUS Сыртқы істер министрлері кеңесінің жыл сайынғы кездесулерін алмастырды. Бірінші екіжақты кездесу 1985 жылы Канберрада өтті. 1986 жылы Сан-Францискода өткен екінші кездесуде АҚШ портқа кіруді қалпына келтіргенге дейін Жаңа Зеландияға қатысты келісім бойынша қауіпсіздік міндеттемелерін тоқтататынын мәлімдеді. Кейінгі екіжақты Австралия-АҚШ министрлік кездесулері (AUSMIN) Австралия мен АҚШ арасында кезектесіп өткізілді. Бұл одақ Австралияда саяси дау тудырды. 2003 жылы Аустралияның Ирак соғысына араласуынан кейін, кейбір австралиялық қоғам өкілдері екі ел арасындағы қарым-қатынасты қайта бағалауды талап етті. Соған қарамастан, Альянс суық соғыс кезінде кең қолдау тапты және Австралияда кең қолдау табады. Австралиядағы бір сарапшы келісімді терроризм, БҰҰ-ның қазіргі заманғы рөлі және АҚШ-Австралиялық одақ ретінде қайта талқылау керек деп мәлімдеді. Австралия Ұлттық зымыраннан қорғаныс жүйесіне де үлес қосады. 2006 жылдың мамыр айында АҚШ-тың Шығыс Азия, Тынық мұхит және Солтүстік Атлант мұхиты мәселелері жөніндегі мемлекеттік хатшысының көмекшісі Кристофер Хилл Жаңа Зеландияның ядролық қаруға қарсы мәселесін "біршама реликт" деп сипаттады және АҚШ Жаңа Зеландиямен тығыз қорғаныс қарым-қатынасын қалайтынын білдірді. Ол сондай-ақ Жаңа Зеландияның Ауғанстанға және Иракқа қайта құруға атсалысуын мақтады. "Ядролық мәселеде бір-біріміздің ойымызды өзгертуге тырысудың орнына, менің ойымша, біз жұмыс істей алатын нәрселерге назар аударуымыз керек" деді ол Австралия газеттеріне. АҚШ пен Жаңа Зеландия арасындағы ядролық даудың тоңазып бара жатқанына белгілер болса да, 2006 жылы АҚШ-тың қысымы күшейді, АҚШ сауда қызметкерлері америкалық ядролық кемелерге Жаңа Зеландия порттарына тыйым салуды жоюды екі ел арасындағы ықтимал еркін сауда келісімімен байланыстырды. 2008 жылдың 4 ақпанында АҚШ-тың сауда өкілі Сьюзан Шваб АҚШ Азия-Тынық мұхиты аймағындағы төрт елмен: Бруней, Чили, Жаңа Зеландия және Сингапурмен "P 4" деп аталатын келіссөздерге қосылатынын мәлімдеді. Бұл елдердің қазірдің өзінде "Тынық мұхит аймағы бойынша стратегиялық экономикалық серіктестік" деп аталатын еркін сауда келісімшарты бар, ал АҚШ "өте маңызды Азия-Тынық мұхит аймағына" қатысуға ниетті. АҚШ-та орналасқан бірқатар ұйымдар келіссөздерді қолдайды, соның ішінде: АҚШ-тың сауда палатасы, Ұлттық өндірушілер қауымдастығы, Ұлттық сыртқы сауда кеңесі, Америка саудасы жөніндегі төтенше комитет және қызмет көрсету салаларының коалициясы. 2010 жылы АҚШ және Жаңа Зеландия АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтонның үш күндік сапары кезінде Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласында Веллингтон декларациясына қол қойды. Декларацияға қол қоюмен соңғы 25 жылдағы ANZUS даулары аяқталды, ал кейін АҚШ пен Жаңа Зеландия 2007 жылы сегіз аймақта әскери ынтымақтастықты қайта бастағаны белгілі болды. 2011 жылдың 16 қарашасында АҚШ президенті Обама мен Австралия премьер-министрі Джулия Гиллард Австралияның Канберра қаласында Австралия жерінде жаңа американдықтардың тұрақты болуы туралы жоспарларын жариялады. Австралияның Дарвин қаласына 2500 американдық әскер жіберіледі. Жаңа Зеландия мен АҚШ 2012 жылдың 19 маусымында "екжақты қорғаныс және қауіпсіздік ынтымақтастығын нығайту және нығайту" туралы Вашингтон декларациясына қол қойды. 2012 жылдың 20 қыркүйегінде АҚШ Қорғаныс министрі Леон Панетта Жаңа Зеландияға сапармен барғанда, АҚШ 26 жыл бұрын Жаңа Зеландия әскери кемелерінің АҚШ Қорғаныс министрлігі мен АҚШ Жағалау күзетінің базаларына бармауына тыйым салғандығын мәлімдеді. АҚШ теңіз жаяу әскерлері Жаңа Зеландияда жаттықты және Жаңа Зеландияның әскери-теңіз флоты сол жылдың басында АҚШ-пен бірге RIMPAC теңіз жаттығуларына қатысты. Жаңа Зеландия Корольдік Әскери-теңіз флоты (RNZN) АҚШ Әскери-теңіз флотын 2016 жылдың 19-21 қарашасында Оклендте өткен RNZN-нің 75 жылдығына арналған мерекелік шараларға қатысу үшін кеме жіберуді шақырды. "Сэмпсон" атты басқарушы зымыранды жойғыш кемесі 33 жылдан бері Жаңа Зеландияға келген алғашқы АҚШ әскери кемесі болды. Жаңа Зеландияның премьер-министрі Джон Кий 1987 жылғы Жаңа Зеландияның ядролық қарусыз аймақ, қарусыздандыру және қару-жарақтарды бақылау туралы заңына сәйкес кеменің сапарына рұқсат берді. Бұл заңға сәйкес, премьер-министр кез-келген кеменің ядролық қару-жарақпен немесе ядролық қуатпен жабдықталмағандығы туралы қанағатт�...

Annual bilateral meetings between the US Secretary of State and the Australian Foreign Minister replaced annual meetings of the ANZUS Council of Foreign Ministers. The first bilateral meeting was held in Canberra in 1985. At the second meeting, in San Francisco in 1986, the United States announced that it was suspending its treaty security obligations to New Zealand pending the restoration of port access. Subsequent bilateral Australia–US Ministerial (AUSMIN) meetings have alternated between Australia and the United States. The alliance engenders some political controversy in Australia. Particularly after Australian involvement in the 2003 Iraq war, some quarters of Australian society have called for a re evaluation of the relationship between the two nations. Nonetheless, the alliance enjoyed broad support during the Cold War and continues to enjoy broad support in Australia. One commentator in Australia has argued that the treaty should be re negotiated in the context of terrorism, the modern role of the United Nations and as a purely US–Australian alliance. Australia is also a contributor to the National Missile Defense system. In May 2006, US Assistant Secretary of State for East Asia, Pacific Affairs and Northern Atlantinc Ocean Christopher Hill, described the New Zealand anti nuclear issue as "a bit of a relic", and signalled that the US wanted a closer defence relationship with New Zealand. He also praised New Zealand's involvement in Afghanistan and reconstruction in Iraq. "Rather than trying to change each other's minds on the nuclear issue, which is a bit of a relic, I think we should focus on things we can make work" he told an Australian newspaper. While there have been signs of the nuclear dispute between the US and NZ thawing out, pressure from the United States increased in 2006 with US trade officials linking the repeal of the ban of American nuclear ships from New Zealand's ports to a potential free trade agreement between the two countries. On 4 February 2008, US Trade Representative Susan Schwab announced that the United States will join negotiations with four Asia–Pacific countries: Brunei, Chile, New Zealand and Singapore to be known as the "P 4". These countries already have a FTA called the Trans Pacific Strategic Economic Partnership and the United States will be looking to become involved in the "vitally important emerging Asia Pacific region". A number of US based organisations support the negotiations including, but not limited to: the United States Chamber of Commerce, National Association of Manufacturers, National Foreign Trade Council, Emergency Committee for American Trade and Coalition of Service Industries. In 2010, the United States and New Zealand signed the Wellington Declaration in Wellington, New Zealand, during a three day visit by US Secretary of State Hillary Clinton. The signing of the declaration ended the ANZUS dispute of the past 25 years, and it was later revealed the US and New Zealand had resumed military co operation in eight areas in 2007. On 16 November 2011, US President Obama and Australian Prime Minister Julia Gillard met in Canberra, Australia to announce plans for a sustained new American presence on Australian soil. 2,500 American troops are to be deployed to Darwin, Australia. New Zealand and the United States signed the Washington Declaration on 19 June 2012 "to promote and strengthen closer bilateral defense and security cooperation". On 20 September 2012, while on a visit to New Zealand, US Secretary of Defense Leon Panetta announced that the United States was lifting the 26 year old ban on visits by New Zealand warships to US Department of Defense and US Coast Guard bases around the world; US Marines had trained in New Zealand and New Zealand's navy took part in the RIMPAC maritime exercises alongside the US earlier that year. The Royal New Zealand Navy (RNZN) invited the United States Navy to send a vessel to participate in the RNZN's 75th Birthday Celebrations in Auckland over the weekend of 19–21 November 2016. The guided missile destroyer Sampson became the first US warship to visit New Zealand in 33 years. New Zealand Prime Minister John Key granted approval for the ship's visit under the New Zealand Nuclear Free Zone, Disarmament, and Arms Control Act 1987, which requires that the Prime Minister has to be satisfied that any visiting ship is not nuclear armed or powered. Following the 7.8 magnitude Kaikōura earthquake on 14 November 2016 the Sampson and other naval ships from Australia, Canada, Japan and Singapore were diverted to proceed directly to Kaikōura to provide humanitarian assistance.