Кіріспе

1805 жылы Наполеон соғыстарының шайқасы Дюренштейн шайқасы (Schlacht bei Dürnstein; Dürrenstein, Dürnstein және Diernstein деп те аталады) немесе Кремс шайқасы (Сражение при Кремсе), 1805 жылы 11 қарашада, Үшінші коалиция соғысы кезінде Наполеон соғыстарының бір бөлігі болды. Дюренштейн (қазіргі Дюренштейн), Австрия, Вахау аңғарында, Дунай өзенінің бойында, Венадан жоғары ағыста орналасқан. Өзен Дюрнштейн мен жақын маңдағы Кремс-ан-дер-Донау арасында жарты ай тәрізді қисық түседі, ал шайқас өзен мен таулар арасындағы су тасқыны алаңында өтті. Дюренштейнде Ресей мен Австрия әскерлерінің біріккен күші Теодор Максим Газанның командалық құрамында француз дивизиясын тұтқындады. Француз дивизиясы жаңадан құрылған VIII корпустың, Эдуард Мортье командалық құрамында болған Мортье корпусының құрамына кірді. Австрияның Бавариядан кері қашуын жалғастыра отырып, Мортье өз үш дивизиясын Дунайдың солтүстік жағалауы бойымен кеңейтті. Коалиция күштерінің қолбасшысы Михаил Кутузов Мортьеге Газанның дивизиясын тұзаққа жіберуге көндірді, ал француз әскерлері екі орыс колоннасының арасындағы аңғарға түсіп қалды. Олар Пьер Дюпон де Льетанның қолбасшылығындағы екінші дивизияның уақтылы келуінен құтқарылды. Ұрыс түнге дейін созылып, екі жақ та жеңдік деп жариялады. Француздар қатысушылардың үштен бірінен астамын, ал Газанның дивизиясы 40 пайыздан астам шығынға ұшырады. Австрия мен Ресейдің 16 пайызға жуық адам қаза тапты, бірақ ең маңыздысы Австрияның ең қабілетті штаб басшыларының бірі Иоганн Генрих фон Шмитттің соғыста қаза табуы болды. Бұл шайқас Ульм шайқасында бір австриялық әскердің берілгенінен үш апта өткен соң және Аустерлиц шайқасында Рус-австриялықтардың жеңілістен үш апта бұрын өтті. Аустерлицтен кейін Австрия соғыстан шықты. Француздар өтемақы талап етті, ал Франциск II Германия мемлекеттерін Киелі Рим империясына адалдықтарынан босатып, Киелі Рим императорынан бас тартты.

Өмірбаян

1803-15 жылдары Наполеон соғыстары деп аталатын бірқатар қақтығыстарда әртүрлі еуропалық державалар Бірінші француз империясына қарсы бес коалиция құрды. Француз революциясы (1789 ж.) тудырған соғыстар сияқты, бұл соғыстар Еуропа әскерлерінің құрылуы, ұйымдастырылуы мен даярлануын одан әрі өзгертті және негізінен жаппай әскери міндеттілікке байланысты бұрын-соңды болмаған әскериленуге әкелді. Наполеонның басшылығымен француз билігі тез көтеріліп, Гранде Армэя Еуропаның көп бөлігін жаулап алды, ал 1812 жылы Ресейге апатты шабуылдан кейін тез құлдырады. Наполеон империясы 1813-1814 жылдардағы жорықтарда толықтай жеңіліске ұшырап, Францияда Бурбон монархиясының қалпына келтірілуімен аяқталды. Наполеон 1815 жылы ғажайып оралғанмен, жүз күн деп аталады, оның Ватерлоо шайқасында жеңілуі, әскері мен өзін қудалау, оның отставкаға кетуі және Сент-Елена аралына айдалуы Наполеон соғыстарын аяқтады.

Ульмге баратын жол

Жоғарғы Дунай аңғарындағы науқан қазан айында Швабияда бірнеше қақтығыстармен басталды. Баварияның Аугсбургтен солтүстік-батысқа қарай орналасқан Вертенин қаласының жанында 8 қазанда Мураттың резервтік атлы корпусының бөлігі болып табылатын драгундардың 1-полкі мен Ланнның V корпусының гранадерлері өздерінің жартысы мөлшеріндегі австриялық күшті таңғалдырды. Австриялықтар бір қатарға тұрды және 4,000 драгун мен 8,000 гранадерлерден қорғану үшін тез арада қорғаныс алаңдарын құра алмады. Аустрияның 3000-ға жуық азаматы тұтқынға алынып, 400-ден астамы қаза тапты немесе жараланды. Бір күннен кейін, басқа бір кішкентай қалада, Гюнцбургте - Дунай өзенінің оңтүстігінде - француздық 59-шы желілік полк Дунайдағы көпірді шабуылдап, екі үлкен австриялық колоннаны Ulm-ке қарай қуды. Бұл науқан Вена үшін жаман жаңалық емес еді. Хаслахта Иоганн фон Кленау өзінің 25000 жаяу әскері мен атлы әскерін басты қорғаныс позициясына орналастырды және 11 қазанда тым сенімді дивизия генералы Пьер Дюпон де Льетанг Кленаудың 8000-нан аз адамнан тұратын күштеріне шабуыл жасады. Француздар 1500 адамнан қаза тауып, жараланды. Императорлық бүркітшілерді және 15 және 17 драгундықтардың гидондарын алудан басқа, Кленаудың күштері 900 адамды, 11 зеңбіректі және 18 оқ-дәрі вагонын тұтқынға алды. Кленаудың жеңісі - бірден-бір жетістік. 14 қазанда Мак солтүстікке қарай үзіліске дайындық мақсатында Ульмнен екі колонна жіберді: бірі Иоганн Зигмунд Риштің қол астында, ал екіншісі Франц фон Вернектің қол астында солтүстікке қарай ауыр артиллерияның көпшілігімен барды. Мүмкіндікті мойындаған маршал Мишель Ней өзінің VI корпусының қалған бөлігін Дупонтпен байланысты қалпына келтіру үшін алға жіберді, ол әлі де Дунайдан солтүстікке қарай болды. Ней екі жақтан шабуыл жасап, Дунайдың оң жағалауындағы Эльхингеннің оңтүстігіне бір дивизияны жіберді. Бұл дивизия Эльчингендегі шабуылды бастады. Сонымен бірге басқа дивизия өзеннен шығысқа өтіп, Риештің позициясына қарсы батысқа қарай жылжиды. Австриялық пикеттерді көпірден тазартқаннан кейін француздар шабуыл жасап, қыраттың басында стратегиялық тұрғыдан орналасқан аббатхананы басып алды. Австриялық ат әскері француздарды ұстап қалуға тырысты, бірақ Австрияның жаяу әскері сынды да қашып кетті. Тек осы ұрыста австриялықтар өздерінің резервтік артиллерия паркінің жартысынан астамын, 6000 (жалпы қатысушылардың 8000-ның ішінде) өлген, жараланған немесе тұтқынға алынған және төрт түстерін жоғалтты. Рейштің қосалқы жасағы Дунайдағы көпірлерді де қиратудан бас тартты. Наполеонның жарық жорығы Австрияның шешімсіз командалық құрылымы мен нашар жабдықтау аппаратын әшкереледі. Мак француздардың позициясын мүлдем қате түсіндіріп, өз күштерін шашыратып жіберді; француздар әр бөлімді жеке-жеке жеңген кезде, аман қалған австриялықтар Ульм қорғанысына қарай шегініп кетті. Наполеон 80 мыңға жуық сарбаздың жеке қолбасшылығын қолға алды. 16 қазанда Ульмде Карл Мак 20 000 жаяу әскер мен 3273 атты әскерден тұратын қоршалған әскерін тапсырды. Офицерлер Австрияның қолға түсірген француз офицерлеріне ресми түрде айырбасталмайынша, Францияға қарсы қызмет етпеу шартымен босатылды.

Соғыс алдындағы тұсаукесер

Ол кезде Ульмде тұтқынға алынбаған австриялықтар Венаға қарай кері шегінді, француздар оларды тығыз қуып жүрді. Генерал Михаил Кутузовтың қолбасшылығындағы орыс әскері де француздардан шығысқа қарай шегінді. 22 қазанда Іль өзенінде Майкл фон Кинмайердің қолбасшылығындағы Австрия корпусы кері шегінді. 5 қарашада Коалиция күштері Амштеттенде сәтті арткы операция өткізді. 7 қарашада ресейліктер Сент-Полтенге келіп, келесі күні Дунай өзенінен өтті. 9 қарашаның соңында олар Дунайдағы көпірлерді қиратып, соңғысын кешке дейін Кремс ауылының маңындағы Штайн ауылында ұстады.

Жауынгерлік алаң

Штейннің шығысында, ескі жолмен, Кремс қаласы орналасқан. Данаудың батысында Штейннің батысында үлкен қисық болып, оның мен таулардың арасында жарты ай тәрізді су тасқыны пайда болды. Өзеннің батысында таулар өзеннің шетінен төмен түсіп, Шлосс Дюренштейн деп аталатын қамал орналасқан. 1193 жылы қамал Англияның Ричард I-нің түрмесі ретінде қызмет еткен. 1645-46 жылдары Отыз жылдық соғыс кезінде шведтер қаланы нығайтып, кейін кері қайтқан кезде қиратты. Ол таудың ең биік шыңының үстінде, жартастан жасалған жарықтар мен шыңдардың арасында орналасқан. Таудың бетінде өсімдіктер аз болғандықтан, қираған жерлерді жартастан ажырату қиын болды. Таудың бойымен тар каньондар кесіліп, төменгі жазыққа қарай кеңейеді. Дюренштейн мен Штайн арасында, су тасқыны жазығында, Оберлойбен және Унтерлойбен ауылы орналасқан. Ауылдардың маңында Лойбеннің су тасқыны ең кең жері болды, ол Лойбенберг тауының түбінен өзен жағалауына дейін созылып жатыр. Бұл аймақ шараппен танымал еді. 15 ғасырдан бастап жергілікті тұрғындар жүзім өсірумен айналысты, ал шарап өндірушілер 1447 жылы неміс тілді әлемдегі ең көне гильдияны құрды. Кремс өзенінің жағасында шатырлы жүзімдіктер өсіп, өзен тау ағысына айналғанша, жер өсіруге жарамсыз болды. Лойбен жазығы жүзім өсіру мен ауыл шаруашылығын қолдады. Жердің тік тұрып, шараптар қараңғы Urgestein, алғашқы жыныстардан салынған террасаларда өсті. Дюренштейннен Кремске дейін өзен кең қисық келеді; таулар мен тік террасалы беткейлер екі қала арасындағы көзге айқын көрінуді тежейді.

Қаулылар

Наполеон өзінің саяси одақтастарын қорғау үшін Ресейден күшейту күтіп отырған Кутузов Венаға қарай шегінетінін есептеген; ол өзінің және Кутузовтың әскерлері Венада үлкен шайқасқа түседі деп күтті және бұл шайқас соғысты шешеді. Нәтижесінде Наполеон Grande Armée-нің басқа жеті корпусының төртеуінен жаңа VIII корпусты құру үшін дивизиялар тартты. Бұл корпус Дунайдың солтүстік жағалауын қамтамасыз ету, австриялық немесе орыс топтарының бірін-бірі нығайтуын болдырмау және одан да маңыздысы, Кутузовтың өзеннен өтіп, Ресейге қашуына жол бермеу болды. Эдуард Мортье басқарған жаңа VIII корпус үш жаяу әскер дивизиясы мен ат әскер дивизиясын қамтыды (төмендегі шайқас тәртібін қараңыз). Мортье корпусы 1805 жылдың қараша айының басында Линц пен Пасаудан Дунайдан өтіп, Дунайдың солтүстік жағалауына шығысқа қарай жүріп кетті. Тәуелсіз әрекет етіп, корпустың ат әскері олардың алдында және флангілерінде барлау жүргізді. Генерал Газанның дивизиясы (шамамен 6000 адам) басшылықты қолға алды; Мортье олармен бірге болды. Олардың соңынан Дюпонның дивизиясы (басқа 4000) бір күндік жүріспен еріп келді. Жан Батист Думонсоның дивизиясы (басқа 4000 адам) Дюпонның артында тағы бір күн жүріп, артқы жағын алып келді. Пасаудан сатып алынған 50 қайық Дунай арқылы байланыс орнатты. Мортьеді өз миссиясына жібермес бұрын Наполеон оған солтүстік флангін әрдайым ықтимал орыс күштерінен қорғауды тапсырды. Наполеон Мортьеге Дунайдың Линц пен Вена арасындағы барлық өткелдерін қамтамасыз етуді кеңес берді. Газанға да, Мортьеге де беймәлім, Коалиция шамамен 24 000 адамнан тұратын күшті (негізінен ресейліктер мен бірнеше австриялықтар) француз позициясының бірнеше шақырымында Дюренштейнге шоғырландырды. Ал Газаның жасағында 6000 адам ғана болды. Аустрия-Ресей күштерінің құрамында жаяу әскер, Ягерлер (көбінесе шабуылшылар ретінде орналастырылған), орыс мушкетерлері және орыс және австриялық ат әскерлері болды, оларды 68-ден астам артиллерия ұшақтары сүйемелдеді. Ресейлік ат әскері, қорқынышты казактардан құралған, өзен жағалауын қарауылдауға жақсы сайланған; шын мәнінде, 9 қарашада олар 40 француз сарбазын тұтқынға алды. Сонымен қатар, Моравияда екі аптаға жетпейтін қашықтықта күшейтулер тұрды. Егер француз әскерінің негізгі бөлігі өзеннен өтсе, оларға дайындалуға уақыт қажет болады. Әуесқой орыс генерал-сиссимусы Суворовтың басшылығымен әскери өнерді үйренген Кутузов жалпы командалық басқаруды жүргізді және француздардың кез-келген ауқымды қозғалысы туралы жеткілікті ескерту жасады. Ол сондай-ақ, немесе жақсы болжам жасады, Наполеонның бұйрықтары туралы, сондықтан ол білген, не ұсынуға Мортье және Газан жем ретінде.

Ұрыс жоспары

Ресейлік генералдардан басқа, кеңеске Австрияның командирлері генерал-лейтенант Иоганн Генрих фон Шмит және Фридрих Карл Вильгельм, фюрт зу Хогенлоге кірді. 1800 жылдан бері зейнеткерлікке шыққан Шмитт Ульм апатынан кейін қайта шақырылып, императордың жоғары ұсынысымен Кутузовқа келген болатын. Ол тәжірибелі тактик және стратег болды және Габсбургтер әскерінде әр түрлі лауазымдарда қызмет етті; ол 1796-1800 жылдардағы науқандар кезінде Карлдың сенімді кеңесшісі болды және Карлдың бірнеше жеңістерін жоспарлауда көмектесті. Шмитт шақырылғаннан кейін Коалициялық армияның генерал-штаб бастығы болып тағайындалды. Генералдар сондай-ақ австриялық күштердің арасында бір капитанды тапты. Кристоф Фрайхерр фон Стибар (1753-1824), жергілікті географияны білетін. Шмитт, Кутузов және басқа да генералдар жергілікті жерлер туралы фон Штибардың кеңесімен бірге француздарды Дюренштейнде қоршауға алу жоспарын жасады. Орыс қолбасшысы Михаил Милорадович, Пётр Багратионның корпусының қолдауымен, Газанның дивизиясына шығыстан жақындап, француздарды орнына қояды. Дмитрий Докторов (Докторов), генерал-майор Стрик және Шмитт басқарған үш қосымша колонна француздарды батыс пен солтүстіктен қоршап алады. Олар жем ретінде: Ресей әскері Моравияға шегініп барады, Кремсте тек артқы бөлім ғана қалады деген хабарды ұсынады.

Шайқас

10-11 қараша түнінде Стриктің қолбасшылығындағы орыс колоннасы таңертең Дюренштейнге жетуге ниеттенген тар каньоннан өтуді бастады; Дохторов пен Шмитттің қолбасшылығындағы тағы екі колонна кең жарты шеңберде жүріп, таулар арқылы өтіп, өзен жағалауында орналасқан француздарға шабуыл жасауды жоспарлады. Жоспар бойынша, таңертеңгілік Стриктің колоннасы таулардан бірінші болып шығады және француз оң жағына флангтық шабуыл жасайды. Бұл фланголық шабуыл, Милорадовичтің Штайннан соққан шабуылмен бірігіп, француздарды тұраққа мәжбүрлейді; қоршалғанда, олардың берілуден басқа амалы болмас еді. Жоспардың сәттілігін қамтамасыз ету үшін Докторов пен Шмитттің қолбасшылығындағы екінші және үшінші колонналар таңертең және кешке дейін келіп, ерте шабуылдарды қолдайды. Осылайша, француздар батысқа қарай Марбахқа шегінуге тырысса да, олар Коалиция әскерінің тұтқынынан құтыла алмады. Бастапқыда Газан тез алға жылжиды, бірақ қарсылас күштердің кері шегінген әскердің қалыпты арткы бөлімінен әлдеқайда күшті екенін тез мойындады. Өзін алдап, Газанның әскерлері тез шаршап жатқанын түсінген Мортье Дюпонның дивизиясына алға шұғылдансын деген бұйрық жіберді. Таңертеңгі уақытта француздар тоқтады; Мортье өзінің қалған күштерінің көпшілігін Милорадовичті кері итермелеуге арнады, солтүстік флангты жабу үшін бір батальонды - мүмкін 300 әскер қалдырды, ал қалғандарын орыс оң жағына шабуылға жіберді. 30 минут ішінде ол өз көңіліне алған сандық басымдыққа қол жеткізді. Оның 4500 француз 2600 ресейлікке қарсы шығып, оларды өзен бойымен шабуылға ұшыраған кезде Штайнға қарай кері бұрып жіберді. Милорадовичтің басқа амалы жоқ еді, өйткені Стриктің де, Дохторовтың да қапталдағы колонналары көрінбеді. Ұрыстар тоқтады. Мортье мен Газан Дюпонның келуін күтті, ал Кутузов пен Милорадович Стрик пен Дохтуровты күтті. Шмитттің колоннасы соғысқа ең соңғы қосылады деп күтілді, өйткені ол ең үлкен қашықтықты жүруге мәжбүр болды. Сағат 12:00 немесе 14:00 аралығында өтетін үзіліс кімнің есебімен танысқанына байланысты әр түрлі болады. Стрик бірінші болып келіп, Газанның сызығына үш батальонмен шабуыл жасап, француздарды Дюренштейннен қуып шықты. Екі күштің арасында қалған Газан Дюренштейн арқылы өзенге жету үшін, флотилия оның шаршаған әскерлерін эвакуациялауға тырысты. Дунайдың тар каньоны арқылы кері шегінген және ресейлік күшпен күрескен Газан мен оның дивизиясы, олардың кері қашуын тоқтатқанда, тұтқында қалды. Тар саздар ресейліктерге кедергі келтірді; Стриктің адамдары каньоннан шығып, қатарлар құрастырып, толқындармен шабуыл жасады. Стриктің екі-үш сағат бойы үнемі шабуыл жасауына қарамастан, Мортье мен Газан ресейліктерді төбе беткейіндегі тар жарық арқылы кері итермеледі. Осы кезде Дохтуровтың колоннасы француздар шебінің артына шығып, шайқасқа қосылды. Француздар саны жағынан үш еседен артық болды, ал Милорадовичтің бағанасы алдыңғы жағынан шабуылға түсті, ортасында - Страйктың, ал артқы жағынан - Дохтуровтың. Ертерек таңертең Дюпон өз колоннасымен оңтүстікке және шығысқа қарай өзен бойымен, Марбаштан нұсқауларға сәйкес жүрді. Мортье хабаршысының келгеніне дейін алыстан артиллерияның шуын естіп, себепті анықтау үшін атшылар жіберді. Олар Ресейдің (Дохтуровтың) колоннасы таудан Дюренштейнге баратын жолға түсіп келе жатқанын хабарлап, қайтып келді. Бұл жағдайдың өзін алдыңғы дивизиядан бөлетінін түсінген Дюпон әскерлерін шайқастың сазына қарай итеріп, ресейліктерді флангтан алу үшін орналастырды. Француздардың қақ атыспен басталған шабуылдары Дохтуровтың әскерлерін Газанның қоршауға алынған күшінен осы жаңа шабуылшыларға қарсы шығуға бұруға мәжбүр етті. Көптеген адамнан басым болғанымен, Дохтуровтың колоннасында қолдаушы артиллерия жоқ еді, ал тар кеңістік олардың мөлшерін пайдаланбауға кедергі келтірді. Дохтуровтың кезегі шабуылшыларға қарсы болды, Шмитттің бағанасы келіп, батыстағы таулар арқылы жолды бұрды. Шмитт кешкісін келді, ал іс-қимыл қараңғыдан кейін жалғасты; қарашаның ортасында түн жоғары Дунай аймағында 17:00-ге жақын түседі. Қараңғыға қарамастан Шмитт шұңқырдан түсіп, әскерін Дюпонның флангіне шабуылға жіберді. Орыс әскері соғысқа кіріп, француздар мен орыс әскерлерінің арасында қалды. Қосымша күшпен француздар жеңілді, бірақ атыс көпшілігі жауынгерлер дос пен жауды қараңғыда ажырата алмағанда басылды. Қараңғыда, айдың әлсіреуімен, Мортье француз флотилиясын шаршаған әскерін оңтүстік ...

Шығындар

Жоғалтулар таңғалдыратын болды: Газан өзінің дивизиясының 40 пайызына жуығын өлім мен жарақаттан айырды. Бес қарудан басқа, оның қол астындағы 47 офицер мен 895 адам тұтқындалды, бұл олардың жоғалтуын 60 пайызға жақындатты; сонымен қатар, ол 4-ші жаяу әскер полкінің бүркітшілерін (Франция) және 4-ші драгунның бүркіті мен гидонын жоғалтты. Орыс жасағы шамамен 4000-ды, яғни өздерінің 16 пайыз күшін, және екі полктық жауынгерін жоғалтты. Австриялық фельдмаршал-лейтенант Шмитт шайқастың соңында, ықтимал, орыс мушкетерлері шатастырған жау соғысында қаза тапты. Өнерлі және Өнерлойбеннің жүзімдіктері мен ауылдары, Дюренштейн мен Штайнның көпшілігі жойылған. Кремске қатты зақым келген; француздар қаланы кем дегенде екі рет тонаған және тұрғындарын "барбаростықпен ұстаған".

Салдары

Екі жақ та жеңіске жеткенін мәлімдеді. Саны жағынан жоғалтулар бір-біріне тең болғанымен - әр жақта 4000 жарақаттанған немесе қаза тапқан - Коалиция күштері 24 000 адаммен шайқасқа шықты, ал француздар Газанның 6000-ға жуық дивизиясымен басталды, ол Дупонттың адамдары түстен кейін шайқасқа қосылғанда 8000-ға жуық болды. Қалай болғанда да, Газанның дивизиясы жойылып кетуі мүмкін еді; француздардың 30 пайыздық шығындары негізінен оның дивизиясына тиді. Франциск Дюренштейндегі жеңіске қатты қуанып, Кутузовты Мария Терезияның әскери орденімен марапаттады. Француздар үшін Мортье корпусының аман қалуы керемет болып көрінді. Газанның қалған дивизиясы келесі күні таңертең өзеннен өтіп, ақырында Венада қалпына келді, француздар оны айдың соңында алдау арқылы алды. Француздық штаб тұрғысынан алғанда, Мортье өзінің флангін қорғамағандығы, әсіресе Наполеонның тікелей кеңестеріне қарамастан, оның қолбасшысымен қарым-қатынасына кері әсер етті. Алайда, алдағы апталарда, көркем Мюрат Мортьеге қарағанда Наполеонға көбірек ренжітті. Тарихшылар шайқасты және оның салдарын бағалап, оның нәтижесі үшін кінә мен құрметті Мортье мен Газанға ғана емес, "Мортьедің қауіптілігін және оның өз кінәсін білетін Наполеон өзінің ашуын Муратқа төкті, оны Виена арқылы атпен жүрудің бос даңқы үшін Мортьеден бас тартты деп әділетсіз айыптады". Аустерлицтегі жеңістен кейін Наполеон VIII корпусты таратып, Мортьеге қайта тағайындады. Мортьеге қаншама көңілі қалса да, Наполеон Газанның өнерін қатты ұнатты. Француздар "Дюренштейннің өлімсіз шайқасы" деп атаған іс-әрекеті үшін Газан Құрмет легионының офицерлік үлкен крестімен марапатталды. Үлкен суретте, маңызды ірі теңіз жауынгерлік әрекеттеріне қарамастан, Үшінші коалиция соғысының нәтижесі континентте, негізінен екі ірі құрлық операцияларында анықталды. Біріншісі - Ульм шабуылда Габсбургтер Кленаудың Хаслах-Джунгингендегі жеңісі сияқты кішігірім жеңістерге қол жеткізді. Ульмдегі капитуляциядан кейін Австрия әскерінің оқшауланған бөліктері тұтқындалудан қашып, орыс одақтастарына қосылды. Михаэль фон Кинмайердің корпусы француз қоршауынан шығып, Кутузовтың күштеріне қосылды. Тағы бірнеше шағын күштер берілуден бас тартты және Бавария таулары мен Тюрингия ормандарына балқып, Аустерлицке дейін Богемияда қайта пайда болды. 1600-ден астам ат әскері, соның ішінде эрцгерцог Фердинанд пен принц Шварценберг, капитуляциядан бұрын Ульмнен қашып шықты. Мервельдт графы Максимилиан өзінің колоннасын таулар арқылы Австрияға алып барды, Штайер (Штайр) мен Марияцельде француз күштерін қуып жетуші артқы қарауылға қарсы күресті және Ульмнен қашып келген ат әскері мен Нердлинген қаласының маңында француздар арасындағы табысты шайқасты жеңді. Бұл елеусіз бірліктер австриялықтар француздарға қарсы тұра алмайтын маңызды шайқастарда ауыр шығынды теңеуге жеткіліксіз болды. Ульм капитуляциясы мен Аустерлицте Австрия мен Ресейдің жеңілісі арасында Дюренштейндегі даулы жеңісі және бірнеше күн ішінде Шонграберндегі тағы бір жеңісі - бұл Австрияның күмәнді күзіндегі жалғыз жарық нүктелері болды. Ақырында, австриялықтар бүкіл әскерін және офицерлік корпусын жоғалтты, олар ресми түрде алмасқанша Францияға қарсы қаруды қайта ала алмады. Бұл жағдай Австрияның әскери басшылығын құлдыратып, Шмитт сияқты зейнеткерлерді зейнеткерліктен шақыруға мәжбүр етті. Екінші шешуші оқиға - Аустерлиц шайқасында решавалы француз жеңісі ресейлік және австриялық әскерлерді біріктірді, бұл Австрияның коалициядан шығуына мәжбүр етті. 1805 жылы 26 желтоқсанда қол қойылған Пресбург бейбітшілігі Кампо-Формио мен Луневильдің бұрынғы келісімдерін нығайтты. Сонымен қатар, Австрия Наполеонның неміс одақтастарына жер берді және 40 миллион франк өтемақы төледі. Аустерлицтегі жеңісі Наполеонға Франция мен Пруссия, Ресей және Австрия мемлекеттерінің арасында Германия мемлекеттерінің буферлік аймағын құруға мүмкіндік берді. Бұл шаралар континентте тұрақты бейбітшілік орнатпады. Пруссияның Орталық Еуропадағы француз ықпалының өсуі туралы уайымдары 1806 жылы Төртінші коалиция соғысына әкелді, оған Австрия қатыспады.

Жауынгерлік салтанаттар

1805 жылға дейін Дюренштейн, бәлкім, ең танымал болған ауыл ретінде, онда крестпен соғысқан Ричард Арыстанжүректі Австрия герцогы Леопольд V ұстаған. 1741 жылы Австрияның мұрагерлік соғысы кезінде бірнеше жүз жергілікті ауыл тұрғындары француз және бавариялық әскерлерін ұстап қалды, олар Венаны басып алуға ниетті болды. 1805 жылдан кейін 40 мың француз, орыс және австриялық сарбаздардың ерлігі еуропалықтардың қиялын қоздырды. Генерал Шмитттің қабірі ешқашан табылған жоқ, бірақ 1811 жылы Стайн қақпасында, старин ауылына Кремстен Стайн ауылына баратын қақпада оған ескерткіш орнатылды. Капитан фон Штибар тұратын үйде оның шайқасқа қосқан үлесі туралы бронза тақта орнатылған. 1840 жылы испан литографы ұрыстың суретін шығарды, кейін оны ағылшын литографы Джон Оутвейт кеңейтті. Суретте француз әскерлерінің Дунай флотилиясы арқылы айлы түнде эвакуациялануы бейнеленген. Шын мәнінде, ай 48 сағаттан кейін соңғы тоқсанда болды, ал 11 қарашада суретте көрсетілгендей көп жарық бермеген. 1836 жылы тарихи суретші Жан Антуан Симеон Форт шайқастың акварельін жасады, Combat de Dürnstein le 11 novembre 1805 (Дюренштейн шайқасы 11 қараша 1805 жылы), ол Версальдегі Трианон коллекциясында. Орыс романы "Соғыс және бейбітшілік" кітабында Лев Толстой бірнеше бетті соғыс, оның прелюдиясы мен оның салдары, сондай-ақ оның жаңалықтарын Франциск II (Киелі Рим императоры) князі Андрейге жеткізуге арнады. Дюренштейн мен Росацтың арасында, Лойбен жазығының шетінде 1905 жылы соғыстың құрметіне орнатылған "Кішкентай француз" мемориалы (суретті қараңыз) тұр. Оноре Теодор Максим Газан де ла Пейриердің қолбасшылығындағы 2-дивизия (бұрынғы V корпустың 2-дивизиясы), тоғыз батальон, үш эскадрон, үш пуля. Жан Батист Думонсоның командалығымен 3-дивизия (Батавия дивизиясы, бұрын ІІ корпустың 3-дивизиясы). 3-ші дивизия ұрысқа қатыспады. Фрегат капитаны Лостанждың қолбасшылығындағы елу қайықтан тұратын Дунай флоты. Барлығы: он бес батальон, алты эскадрон, алты қару, шамамен 12 000 адам, олардың барлығы да шайқасқа қатысқан жоқ.

Коалициялық бағаналар

Бірінші колоннаға бригадтық генерал Пётр Иванович Багратион басшылық етті, оның құрамына үш жаяу әскер батальоны, үш гранадер батальоны және үш Ягер батальоны, он гусар эскадрильясы кірді. Екінші колоннаға генерал-лейтенант Эссеннің құрамына алты жаяу әскер батальоны, үш гранатир батальоны және бес гусар эскадрильясы кірді. Үшінші колонна, генерал-лейтенант Дохтуровтың қолбасшылығында, оның ішінде алты жаяу әскер батальоны, 8-ші Ягер полкінен бір батальон және Мариуполь гусар полкінен он эскадрилья. Төртінші колоннаға генерал-лейтенант Шепелев, тоғыз батальон қолбасшы басшылық етеді. Бесінші колонна, генерал-лейтенант Фрайхерр фон Мальтиц, тоғыз жаяу әскер батальоны. Алтыншы колонна, генерал-лейтенант Фрайхерр фон Розен, алты жаяу әскер батальоны мен он атты әскер эскадрильясы. Алтыншы колонна соғысқа қатыспады. Австрияның жаяу әскер бригадасы, генерал-майор Иоганн Непомук фон Ностиц Ринек, шекаралық жаяу әскердің төрт батальоны, оның ішінде жоғары марапатталған 9-шы полк Петервардейнер. Австрияның ат әскерлері дивизиясы, фельдмаршал Фридрих Карл Вильгельм, Фюрерст зу Хоэнлоге, ат әскерінің жиырма екі эскадрильясы. Барлығы: 58 батальон, 62 эскадрилья, 14 артиллериялық батарея, шамамен 24 000 адам және 168 зеңбірек.