Кіріспе

Американдық фильм-нуар қылмысы, Роберт Флоридің туындысы

"Масканың артындағы бет" – 1941 жылғы американдық фильм-нуар қылмысы. Режиссері – Роберт Флори, басты рөлдерді Питер Лорр, Эвелин Киес және Дон Беддоу сомдаған. Сценарийі Пол Джаррико, Артур Левинсон және Аллен Винсенттің Томас Эдвард О'Коннеллдің (1915–1961) "Интерьим" атты пьесасы негізінде жазылған.

Сюжет

Янос Сабо (Питер Лорре) – Нью-Йорк қаласына алғаш келген күні қонақ үй өртіне түсіп, беті қоршаған жаралармен қалған жаңа венгр иммигранты. Сыртқы келбетіне байланысты оған жұмыс беруден бас тартады, бірақ ол сағат жасау өнерінде шебер болғандықтан кез келген жұмысты істеуге дайын. Өте кедейлікте және адалдықтан айырылу бақыт әкелмейді деп сенгеніне қарамастан, ол жалғыз досы Динкиге (Джордж Э. Стоун) тамақ, дәрі-дәрмек және жылы төсек алу үшін сейфтерді ашуға мәжбүр болады. Көп ұзамай ол ұрылар тобының жетекшісіне айналады және өзінің реалистік латекс маскасын жасау үшін ақша жинап алады. Содан кейін Янос Хеленге (Эвелин Кейс) ғашық болады, ол соқыр әйел және оның жақсы қасиеттерін ғана көреді, ол өзінің қылмыстық өмірін қалдыруға тырысады. Айынышты жағдай, оның тобы оны полицияға сатқан деп ойлайды және оны көлік бомбасымен өлтіруге тырысады. Янос бұл қастандықтан аман қалады, бірақ Хелен қаза табады. Жауап ретінде Янос жеке ұшақтың пилоты кейпінде киініп, бандиттердің елден қашу жоспарына араласады. Ол ұшақты Аризона шөліне қондырып, жанармайды төгіп, өзі де, бандиттер де тамақ пен сусыз шөлде қалдырады, осылайша олардың барлығы ақырт өлімге кесіледі. Фильмнің соңында полиция Янос пен оның жауларының денелерін табады.

Өндіріс

"Масканың артындағы бет" француз-американдық режиссер Роберт Флоридің режиссерлігімен түсірілді, сценарийін Пол Джаррико мен Аллен Винсент жазды. Фильм Томас Эдвард О'Коннеллдің "Интерьер" радиоспектакліне негізделген. Флори бұрын Джеймс Уэйл режиссер болып тағайындалмас бұрын Universal Pictures-тің 1931 жылғы "Франкенштейн" фильміне атсалысқан, сондай-ақ "Рю Моргтағы кісі өлтірулер" фильмін режиссерлік еткен. Фильмнің сценарийі бастапқыда Питер Лоррді ескере отырып жазылды, сценарий авторы Джаррико еске алғандай, "Сценарий, менің ойымша, Лоррдің рөлге бекітілгенін ескере отырып, тігілгендей болды". Лорр Колумбия Пикчерс үшін түсірілетін екі фильмнің біріншісінде Жанос "Джонни" Сабо рөлінде ойнады. Виктор Флемингтің "Желмен бірге кеткендер" фильмінде ойнаған Эвелин Киз Жаностың сүйіктісі Хелен Уильямс рөліне шақырылды. Дон Беддоу, Джордж Э. Стоун, Джон Тирелл және Сай Шинделл актерлері фильмде екінші пландағы рөлдерді сомдады. Тирелл мен Шинделл екеуі де Колумбия Пикчерс студиясының тұрақты актерлері болды және студияның "Үш қаңқа" қысқаметражды фильмдерінде ойнағанымен танымал болды. Басты түсірілім 1940 жылдың 6 қарашасында басталды және 20 күнге созылды.

Театрлық түсірілім

"Масканың артындағы бет" 1941 жылдың 16 қаңтарында алғашқы рет көрсетілді.

Қабылдау

"Масканың артындағы бет" алғашқы көрсетілімінде жақсы қабылданылмады. 1941 жылы "Нью-Йорк Таймс" газеті фильм туралы сын айтып, "Психологиялық мәселелерге деген белгілі бір мақтанға қарамастан, "Масканың артындағы бет" фильмін Питер Лоррдің таланты тағы да бір рет банальді диалогтар мен конвенциялық сюжеттік амалдармен шектеліп, қарапайым мелодрамалық тәжірибе ретінде қарастыруға болады" деп жазды. Кейінірек фильмге жағымды пікірлер айтылды. Blockbuster Inc. фильмдер мен бейнежазбалар жөніндегі нұсқаулығы фильмнің режиссурасын, идеясын және актерлік шеберлігін жоғары бағалап, төрт жұлдыздың үшеуін берді. Леонард Мальтин фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, оны "шағын бюджетте өте жақсы жасалған" деп сипаттады. Ozus' World Movie Reviews-тен Дэннис Шварц фильмге A+ дейін F шкаласында "B+" бағасын қойып, оны "Америкалық арманның бұзылуы мен қателікке ұшырауы туралы қорқынышты оқиға" деп атады. "TV Guide" журналы фильмге төрт жұлдыздың екеуін беріп, оны "адамның қайғы-қасіреті туралы әсем фильм" деп бағалады.