Кіріспе

Садагора (Садгора; Садагора; Садагора; Садагура; , сондай-ақ Садагура және Садигер) - Украинадағы елді мекен, қазір Черновцы қаласының Садирский ауданы, ол қала орталығынан 6 км қашықтықта орналасқан. Бұрын бұл дербес қала болған.

Тарих

Садхораны 1770 жылы бұрынғы саксондық және поляк шенеунігі, барон Петр Николаус фон Гартенберг (1714-1786) құрған. Сахора Буковинада орналасқан, бұл 1770-жылдарға дейін Молдавия княздігінің бөлігі болған, ол Габсбург монархиясы жаулап алғанға дейін, 1849 жылдан бастап Австрия империясы тұсында Буковина герцогтігінің бөлігі болды, содан кейін 1867 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін Австрияның "тажына" айналды, содан кейін оны екі онжылдық бойы Румыния (1918 - 1940) басқарды. 1768 - 1774 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде Молдавия мен Валахиядағы орыс армиясының бас қолбасшысы княздіктердегі экономикалық және ақша жүйесін жақсартуға шаралар қабылдады. Сондықтан, бұрын орманды аймақта өзен жағасында, бұл салада бұрын тәжірибеге ие болған адам, Барон Гартенберг, Славян Садхорасы неміс "Гартенберг" сөзінің тура аудармасы болып табылады. 1771 жылдан бастап Садхорада соғылған монеталарда Молдавия мен Валахия елдерінің елтаңбалары бір жақта көрініс тапқан. Соғыс аяқталғаннан кейін 1774 жылы шақүйі жабылды.

Яһуди тарихы

Садагорада едәуір еврей қауымы болды және ол хасидтік иудаизм тарихында маңызды орын алды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін еврей халқының саны 5000-нан асады. 1842 жылы Ружин ребесі рабби Исраил Фридман өзінің сарайын Садагораға көшірді. 1838 жылы ол екі яһудиді өлтіруге қатысы бар деп айыпталып, Ресей билігі екі жылға түрмеге қамауға алды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Кишиневке, содан кейін Яссыға және басқа да жерлерге қашып кетеді, содан кейін 1842 жылы Садагораға қоныстанды, онда ол өзінің хасидтік сарайының барлық салтанатын қайта құрды. Ружинер ребе Садагорда он жыл өмір сүріп, сарайлы үй мен үлкен мәжілісхана салды. Оның сарайына он мыңдаған хасидтер келіп-кетіп тұрды. 1850 жылы 9 қазанда 54 жасында қайтыс болғаннан кейін оның ұлдары әр түрлі қалаларға көшіп, өздерінің соттарын құрды. Оның Ружинер ребегінің үлкен ұлы, раввин Аврохом Яков Фридман Садигура хасидтерінің басшылығын қабылдады, ол алғашқы Садигура ребе ретінде танылды. Оның екінші ұлы, раввин Исраил Фридман (1852-1907), оны ребе ретінде алмастырды. Оның орнына оның үлкен ұлы Садигуралық рабби Ахарон (1877-1913) және 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Венаға қашып барып, келесі 24 жыл бойы сонда сотты құрып, Садагордағы бір кезде гүлденген яһуди қауымына үзіліс жасады. Садагордың қалған яһудилерін нацистер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жойды. Бүгінде Садигура хасидизмінің орталығы Израильдің Бней Брак қаласында орналасқан.

География

Географиялық кеңдігі, 48.3500°, географиялық ұзындығы, 25.9667°, биіктігі (аяқ), 941