Кіріспе
Канаддық халықтық соққы аспаптары Жаман таяқ - Ньюфаундленд музыка аспаптары, олар тұрмыстық және құрал-сайман сарайларынан жасалып, әдетте бөтелкелердің қақпақтары, қалайы банкалар, кішкентай қоңыраулар және басқа да шу шығаратын заттармен бірге. Барабан таяқшасы немесе ойық таяқшасы бар аспапта ерекше дыбыс шығады.
The ugly stick is a Newfoundland musical instrument fashioned out of household and tool shed items, typically a mop handle with bottle caps, tin cans, small bells and other noise makers. The instrument is played with a drum stick or notched stick and has a distinctive sound.
Тарих
Алыс маңдағы қалалар мен ауылдарда концерттер, "сағат", "мұмбалау" және ас үйде тойлар сияқты қоғамдық жиналыстар ауыл мәдениеті үшін маңызды болды. Ән салатын негізгі аспаптар - аккордеон мен скрипка. ХХ ғасырдан бастап ырғақты сүйемелдеуді сұмдық таяқ жасады. Құралдың ерте тарихы белгісіз, бірақ оның нақты бастауы бар: ұқсас соққы аспаптары Еуропада 16 ғасырда белгілі болды. Француз шетел легионының марш-арқасында ұқсас аспап бар, ол "шапчоу-хиноис" деп аталады, ал британдық армияның марш-арқасында 19-ғасырда "Джинглинг Джонни" деп аталатын қоңыраулармен жабылған таяқ қолданылған. Бүгінгі таңда Англияда халық музыканттары әлі күнге дейін сұр таяқтың нұсқасын ойнайды, оны mendoza немесе monkey stick деп атайды. Австралияда ол lagerphone, деп аталады, оның құрылысында қолданылатын сыра немесе лагерлік бөтелкелердің қақпақтарынан кейін; ұқсас аборигендік аспаптар бар. Көбінесе Ньюфаундлендтің "дәстүрлі" аспаптары ретінде сипатталса да, сұмдық таяқ тек 1980 жылдардың басында Ньюфаундленд пен Лабрадор аудиториясына таныс болды. 1987 жылғы Ньюфаундленд және Лабрадор халықтық фестивальдер туралы нұсқаулық мұқабасында сұмдық таяқ ойнағыш болды. Жетекші аспаптың "Барлық музыка дүкендерінде жоқ" екенін атап өтті және келесі түсіндірмені қосады: Сіздің алдыңғы мұқабаңыздағы жігіт кім және ол не ойнайды? Біз сіз ешқашан сұрамайсыз деп ойладық. Оның есімі Уинстон Стэнли, ол Сент-Джонның маңындағы Гулдс үйінің тұрғыны. Ол қысқа таяқпен соққылаған зат - осы жазда кез келген фольклорлық фестиваль сахнасында ойналған ең ерекше халық аспаптары. Ол "жаман таяқ" деп аталады, оның құрамында бөтелкелердің қақпақтары бар шүберек пен таяққа бекітілген қаптамалар бар және 48 унциялық Авон алма шырыны құйылған. Қысқа таяқты дұрыс қолданғанда, бұл ерекше халық аспаптары бүкіл барабандар сериясының дыбысына ұқсайды және халық музыкасымен өте жақсы араласады. Уинстон Стэнли 1970 жылдардың соңында өзінің әсем таяғын танымал еткен алғашқы жергілікті музыканттардың бірі болған болуы мүмкін, ал Бадди Васиснаме және басқа феллерлер 1983 жылы Принс-Эдвард аралындағы Шарлоттауда алғашқы таяғын сатып алды. 1990 жылдары жергілікті басылымдарда жағымсыз таяқтарға сілтеме жасала бастады. 1992 жылы балық аулауға тыйым салынғаннан кейін құрылған теңізшілер хоры Folk of the Sea Choir аспапты қолдана бастаған болса керек. 1994 жылы Хордың алғашқы концертіне Renews-тен келген Дунн ағайындылары Рик пен Даг, Герард Гамильтонмен бірге келді. Даг өзінің аспабын жұртшылыққа түсіндірді. Көпшілігіңіз оның не екенін білесіздер. Бұл - сұмдық таяқ. Неге екенін көре аласыз. Немесе, негізінен, бұл ескі шүберек, немесе жаңа, егер сіз өнер және мәдениет орталығында ойнасаңыз. Бұл - қара лентамен жабылып тұрған ескі шырын құтысы. Бірнеше үш жарым дюймдік шегелер. Кейбір консервілер, сыра тұмсықтары, қайдан келген болса да, осы ғана, музыка шығарады. Сондай-ақ 1990 жылдары жергілікті музыка мен сыйлық дүкендерінде жағымсыз таяқтар кеңінен таралды, оларды Grenfell Letto сияқты өндірушілер жасаған. Лабрадор боғазынан шыққан Летто туристер үлкен нұсқаға қарағанда үйлеріне оңай ала алатын шағын сұр таяқтарды жасай бастады. 2012 жылы ол туристік нарыққа арналған жылына 150 үлкен сұр таяқ пен 200-300 шағын сұр таяқ жасап шығарады. "Қырық таяқ" деген атау 2000-шы жылдары да кең тараған емес. 2007 жылы фольклоршылар Морин Пауэр мен Эвелин Осборн Мелвин Комбденнің "Ақымақ таяқ" ойнағанын құжаттады, Fogo аралы. 2000-жылдардың басында, қауымдар жағымсыз таяқ жасау шеберханаларын ұйымдастыра бастады. Алғашқы қоғамдық семинардың бірі "Үйге қайту жылы" мерекесінің аясында Трепассиде өткізілді. Ивонн Фонтейн сол кезде Оңтүстік Авалонның даму қауымдастығының үйлестірушісі болды: "Көреке таяқ көптеген жылдар бойы Ньюфаундлендтің дәстүрлі музыкалық аспабы ретінде асханалық тойларда ойналған", - дейді Фонтейн. Мен ойладым, неге адамдар жағымсыз таяқ жасауды үйреніп, содан кейін оны ойнауды үйренмесін. Мен бұл біздің мәдениет пен мұрамыздың осы бөлігін сақтауға көмектеседі деп ойладым. 2009 жылы құрылған Мэммерс фестиваліне жиі көрінетін жезөкше жасау шеберханалары кіреді, көбінесе Трепассидегі Wayne Cave өндірушісі қатысады. Жаман таяқтарды жасау бойынша семинар 2011 жылы Сент-Джонс қаласында өткен Халықаралық дәстүрлі музыка кеңесінің әлемдік конференциясына кірді. Семинарлар 2018 жылы "Жыртқыш таяқ клиникасын" өткізген Саммерсайд және Болин сияқты қауымдастықтарда өз бетінше ұйымдастырылды. Шетелдіктер мен музыкантт�...
Similar percussion instruments were known in Europe as far back as the 16th century. The French Foreign Legion marching band includes a similar instrument called a “chapeau chinois” literally "Chinese hat” while British Army marching bands used a stick covered with bells called a “Jingling Johnny” into the 19th century. Today in England, folk musicians still play a version of the ugly stick, calling it a “mendoza” or a “monkey stick.” In Australia, it is known as a “lagerphone,” after the beer or lager bottle caps used in its construction; there are similar aboriginal instruments made using shells instead of bottle caps. While often described as a "traditional" Newfoundland instrument, the ugly stick likely only became familiar to Newfoundland and Labrador audiences in the early 1980s. The Newfoundland and Labrador Folk Festival Guide for 1987 featured an ugly stick player on the cover. The guide noted the instrument was "Not available in any music store" and included the following explanation:
Who is the fellow on your front cover and what in the is that he's playing? We thought you would never ask. His name is Winston Stanley, a resident of the Goulds, near St. John's. The object he's hitting with the shorter stick is just about the most unique folk instrument you'll see or hear played on any folk festival stage anywhere this summer. It's called the "ugly stick" which consists of a mop with bottle caps and felt tins attached to the stick and topped off with a 48 ounce Avon apple juice can. When the short stick is applied in the proper manner, this unique folk instrument can resemble the sound of an entire set of drums and blends in very well with folk music. Winston Stanley may have been one of the first local musicians to popularize the ugly stick, making his own in the late 1970s, while Buddy Wasisname and the Other Fellers acquired their first one in Charlottetown, Prince Edward Island, in 1983. By the 1990s, references to ugly sticks start to appear in local publications. The instrument was likely given a boost by its use by the Folk of the Sea Choir, a fisher choir that formed after the cod moratorium in 1992. At the Choir's first concert in 1994, it was introduced by the Dunne Brothers, Rick and Doug, from Renews, accompanied by Gerard Hamilton. Doug explained his instrument to the audience:
A lot of you know what it is. It's an ugly stick. And you can see why. [laughter] Anyway, basically what it is is an old mop, or a new one if you're playing at the Arts and Culture Centre [prolonged laughter and clapping.] And it's an old juice can with some black tape over it. A handful of three and a half inch nails. Some felt tins, beer stoppers, wherever they came from [laughter], and that's about it, and it's supposed to make some music. Also during the 1990s, ugly sticks became widely available in local music and gift stores, crafted by makers such as Grenfell Letto. Originally from the Labrador Straits, Letto started making mini ugly sticks that tourists could take home more readily than the larger version. In 2012, he was reported as making around 150 large ugly sticks and between 200 and 300 of his mini ugly sticks per year for the tourist market. The name ugly stick was not universal even into the 2000s. In 2007, folklorists Maureen Power and Evelyn Osborne documented the playing of a "silly stick" by Melvin Combden, Seldom Come By, Fogo Island. In the early 2000s, communities started to organize ugly stick making workshops. One early community organized workshop was held in Trepassey, as part of a Come Home Year celebration. Yvonne Fontaine was the then Coordinator for the Southern Avalon Development Association:
“The ugly stick has been played at kitchen parties for many years as a traditional Newfoundland musical instrument,” says Fontaine. “I thought, why not have people learn to make an ugly stick and then learn to play it. I felt it would help to preserve this part of our culture and heritage.”
The Mummers Festival, established in 2009, regularly includes ugly stick making workshops, often featuring Trepassey based maker Wayne Cave. A workshop on making ugly sticks was included as part of The International Council for Traditional Music World Conference, held in St. John's in 2011, and workshops have been organized independently in communities such as Summerside and Bauline, which held an "Ugly Stick Clinic" in 2018. Expats and travelling musicians have spread the use of ugly sticks across Canada and internationally. Traditions continued to evolve in the 2000s: a 2000 wedding in Pembroke, Ontario with a "Nova Scotia born Newfoundlander" bride involved an ugly stick:
One of the musical instruments that we are all looking forward to which will be arriving from Newfoundland is the Ugly Stick. A home made device that is bound to produce a definite beat of its own, the ugly stick is made of a broom handle with a boot on one end and beer caps tied along the handle which creates a unique sound. No jig or reel is worth its salt unless the Ugly Stick is bouncing on the floor. And of course, no wedding would be complete without an ugly stick and so we wait with great anticipation. In 2015, the Terre Neuve Newfoundlanders & Friends Association organized an ugly stick contest during the Newfie Days Festival in Lunenburg, Nova Scotia. In 2016, a children's book by Joshua Goudie on ugly sticks was published to emphasize Newfoundland and Labrador's musical culture.
Құрылыс
Құралдың негізгі бөлігі - бұл шүберек немесе қоқыс ұстағыш, кейде қажетті ұзындыққа кесіледі. Көбінесе, төменгі жағына ескі резеңке бот, ал жоғары жағына сыбызғыдай қызмет ететін қалайы банка ілінеді. Бұрыштағы ұзындығы бойынша стратегиялық аралықтарда шөлмектің ішіне бөтелкелердің қақпақтары, қаптамалар және басқа да шу шығаратын құрылғылар бекітілген шегелер немесе бұрандалар ілінеді. Одан кейін аспапты суретшінің дәміне сай түстермен және түстермен безендіреді. 2008 жылы өнер педагогы Джейсон Селлерс: "Стаканды ақылмен таңдау керек. Есіңізде болсын: сіздің шығармаңыз қарапайым немесе күрделі болуы мүмкін, бірақ ол қандай болса да, ерекше болады. Бір жағымсыз таяққа жеткілікті мөлшерде бөтелке қақпақтарын алу үшін, сіз өзіңіздің алғашқы үлкен концертіңізге дейін кем дегенде екі ұзақ демалыс күнін жоспарлап қоюыңыз керек. Бірнеше ондық жеткілікті, бірақ неғұрлым көп жинасаң, соғұрлым қатты және сұр боласың. Құрал-саймандар қоймасына барып, (Әкеме ұқсап) барлық джинглингтер мен кленгтерді тауып алыңыз. Егер оны тырнақпен тығып, шу шығара алсаңыз, ол жағымсыз таяқпен жақсы жұмыс істейді. Бұл аспап "Ньюфаундленд тұрғындарының әдетте қоқысқа тасталатын заттарды ойлап тапқандығының" дәлелі ретінде сипатталған.
Ойнау
Бір қолымен бұранданың бір бөлігін, екінші қолымен домбыраның бір бөлігін ұстайды. Әнші аспапты көтеріп, жерге тастап, ырғақпен ойнайды.
Идиоматикалық қолданысы
"Айқынсыз таяқпен ұрып-соғу" және оның грамматикалық формалары ("Біреу [түз нысанды] айқынсыз таяқпен ұрып-соққан сияқты" және т.б.) "American English" - музыкалық аспаппен байланысты емес, біреуді немесе жағымсыз немесе тартымды емес нәрсені білдіретін америкалық ағылшындық идиома.