Кіріспе
18-19 ғасырлардағы орыс әскери-теңіз офицері "Сеньявин" және сол тегі бар адамдар басқа қолданыстары Рус-түрік соғысы (178792) Фидониси шайқасы Очаков шайқасы Калякрия шайқасы Наполеон соғыстары Коалиция соғыстары Екінші архипелаг экспедициясы Каттаро іс-әрекеті (1806) Курзола іс-әрекеті Бразафенни 1806 жылы эскадрон Браза аралындағы гарнизондарды берілуге мәжбүр етті.
other uses of "Senyavin" and people with the same last name
Russo Turkish War (1787–92)
Battle of Fidonisi
Battle of Ochakov
Battle of Kaliakria
Napoleonic Wars
Coalition Wars
Second Archipelago Expedition
Action of Cattaro (1806)
Actions of Curzola
Actions of Brazzaefn|The squadron forced the surrender of the garrisons on Brazza Island in 1806.
Ушаковтың қол астында қызмет ету
Сенявин Калуга губернаторлығынан шыққан теңіз капитандарының атақты асыл отбасынан шыққан, содан кейін 1783 жылы құрылғаннан кейін Қара теңіз флотына қосылып, Севастополдегі теңіз базасын салуға көмектесті. 1786 жылы ол флотта болған кезде пакеттік қайықты басқарады. Ресей флоты Курзола мен Лисса аралдарын басып алды, ал австриялықтар Каттароны оларға тапсыруға көндірілді. Осы операциялардың нәтижесінде француздар Иония аралдарын басып алудан қайтты. Алайда, Сенявиннің іс-әрекетінің жемісін келесі жылы Наполеонмен Тильзит келісімін жасайтын патша лақтырып жіберді. Келісімге қол қойылмас бұрын Түркиямен жаңа соғыс басталды. Сеньявиннің эскадрильясына Константинополға шабуыл жасау үшін Эгей теңізіне баруды бұйырды. Ол 1807 жылы 24 ақпанда Дарданеллге жетіп, наурыз айында Тенедос аралын басып алды. Аралды өзінің қару-жарағы ретінде пайдаланып, Сеньявин тұйықтарды блокадалап, сұлтанның астанасына жеткізілімді тоқтатты. Өзінің күтуімен қайшы, сэр Джон Томас Дакворт, жағалау батареясының отына 281 адамын жоғалтқан британдық адмирал, өзінің флотына Сеньявиннің флотына қосылудан бас тартып, Александрияға арналған сәтті емес экспедицияға кірісті. Орыс әскері Эгей теңізінде түрік әскерінен сан жағынан басым болғандықтан, оларға қарсы шетелдің көмегінсіз соғысты. Сеньявиннің астананы блокадалауы түріктерді ақырында шектен шықты. Азық-түлік төңкерісі басталғаннан кейін, Сұлтан Селим III-ді Мостафа IV алмастырды, ол өзінің флотына блокаданы бұзуға бұйрық берді. Османдық кемелер Дарданелл шайқасында (11 мамыр) және Афон шайқасында (16 маусым) Сеньявин эскадрильясымен соғысты. Екі ұрыста да Ресей жеңіске жетті және соғыстың қалған бөлігінде Ресейдің Эгей теңізінде үстемдігін қамтамасыз етті.
Лиссабон оқиғасы
Тілсит келісімін естіген соң, Сеньявин жылап жіберген (12 тамыз). Халықаралық жағдай күрт өзгергеннен кейін оның барлық жеңістері жоғалуы керек болды: Наполеон енді Ресейдің одақтасы болып саналды, ал Британия Ресейдің жауы болды. 14 тамызда ол Лорд Коллингвудпен жолдарын тартыншақтай бөлісті. Сегіз күннен кейін ресейлік эскадрильяның үлкен бөлігі (5 линкор, 4 фрегат, 4 корвет, 4 бриг) Севастополға қайтуға бұйырылды. Сеньявин қалған флотты Балтық теңізіне бастап кетеді, онда Финляндия мен Швеция соғысы басталды. Тенедос 25 тамызда эвакуацияланды, ал Сеньявин 19 қыркүйекте Корфудан кемеге отырды. Ол тікелей Санкт-Петербургке баруды жоспарлағанмен, дауыллы ауа райы оны Тежус өзеніне кіруге және 30 қазанда Лиссабонда зәкір тастауға мәжбүр етті. Бірнеше күн ішінде Португалия королі Иоанн VI Португалияның Бразилия колониясына қашып кетті және Корольдік флот Лиссабонды блокадаға алды, жау кемесі ретінде ресейлік шлюпты ұстады: Англо-ресей соғысы жарияланды. Қараша айында Жан Андош Жуно бастаған француз әскерлері Португалия астанасын басып алды, ал Сеньявин екі соғысып жатқан державаның арасында қалды. Қиын жағдайда Сеньявин өзін білікті дипломат ретінде танытып, кемелерін жойылудан құтқаруға қол жеткізді. Сеньявиннің жағдайы туралы естіген Наполеон патшадан Ресейдің Париждегі елшілігі арқылы оған бұйрық беру мәртебесін сұрады. Ол дереу Сенявин эскадрильясында қызмет ететін ағылшын офицерлерін француздар немесе немістермен ауыстыруды талап етті және Сенявинге бірнеше кемелерді Джунотпен алмастыруды ұсынды. Наполеонның бұйрықтарын орыс адмиралы әдеппен елемеді, ол бұрынғы достарына қарсы мағынасыз соғыста өзінің теңізшілерінің өмірін тәуекелге салуды ойламады және нәтижесінде өзінің бейтараптығын мойындады. 1808 жылдың шілдесінде Лиссабонда әлі де Корольдік флот блокадалап тұрған Сеньявиннің кемелеріне Джуно мен генерал Келлерман бірнеше рет келіп, оны португалдар мен испандарға қарсы әскери операцияларға көмектесуге шақырды. Сенявин патшаның өз елімен соғыспайтын халықтармен соғысуға рұқсат бермегенін, сондай-ақ уәделер мен қорқытулар оның ойынан айнытпайтынын айтты. Тамыз айында француздар Вимейро шайқасында Артур Уэлслиден жеңіліп, Португалиядан кетуге мәжбүр болды. Сеньявиннің жеті кемесі мен бір фрегаты 15 британдық кемесі мен 10 фрегатымен және португал жағалау артиллериясымен бетпе-бет қалды. Егер Сенявин бас тартса, олар орыс эскадрильясын оңай жоя алар еді. Алайда орыс адмиралы бейтараптығын сақтап, егер шабуыл жасалса, кемелерді жарылтып, Лиссабонды өртеп жіберемін деп қорқытты. Ақырында британдық адмирал сэр Чарльз Коттонмен келісімге қол қойылды, оның негізінде Ресей эскадрильясы Лондонға дейін Корольдік теңіз флотымен бірге жүзуі керек еді. Сонымен қатар, Сенявин бірлескен ағылшын-орыс флотының (екі елдің аға офицері ретінде) жоғарғы командасын қабылдады, ал екі орыс кемесін (Рафаэль мен Ярослав) Лиссабонда жөндеуге қалдыруға тура келді. 31 тамызда Сеньявин эскадрильясы Португалиядан Портсмутқа қарай кетіп қалды. 27 қыркүйекте британдық адмиралтействоға жау кемелерінің британдық портқа бейбіт уақыттағыдай жалауларын көтеріп, зәкір тастағаны туралы хабарланды. Лондонның лорд-мэрі бұл конгресс Ұлыбританияның беделін түсіреді деп мәлімдеген еді. Сондықтан ресейлік флот әр түрлі сылтаумен Портсмутта қыс мезгіліне дейін ұсталды, ол кезде ауа райы Балтық теңізіне оралуын мүмкін емес етті. Портсмут билігі Сеньявин эскадрильясы Архангельскке бармаса, оларды швед әскерилері ұстап алады деп талап етті. 1809 жылы жолға шығуды апатты Уолчерен экспедициясы кейінге қалдырды. Ақыры 5 тамызда Ресей флотына Портсмуттан Ригаға кетуге рұқсат берілді және ол жерге 9 қыркүйекте келді.
Қадірдену және кейінірек мансап
Сенявин патшаға мойынсұнбағандықтан және сапар барысында жасаған әрекеттері оның теңізде қайтадан жұмыс істемеуіне әкелді, сондай-ақ қайтып оралғаннан кейін император сарайында ұятқа қалды. Наполеон Ресейге шабуыл жасаған кезде, ол Ревальдің бейбіт портын басқарып, өзінің туған провинциясында отаршылдық құрамын жинауға рұқсат беру туралы тұрақты өтініштеріне қарамастан, оған жаушылық әрекеттерге қатысуға мүмкіндік берілмеді. Келесі жылы зейнетке шыққанмен, Сенявиннің есімі әскери-теңіз флотында соншалықты танымал болды, сондықтан декабристер оны сарайлық төңкеріс ұйымдастырғаннан кейін Уақытша үкіметтің мүшесі етуді жоспарлады. 1821 жылы Грекияның Тәуелсіздік соғысы басталғанда, грек көтерілісшілері патшадан "танулы Сеньявинді" көмекке жіберуін өтінді, бірақ олардың өтініші қабылданбады. 1825 жылы Александр I қайтыс болғаннан кейін ғана Сенявин белсенді қызметке шақырылды. Ресей Түркияға қарсы соғыс қимылдарын қайта бастауға дайындалған кезде, Ресейдің Николай I оны 1826-1829 жылдары белсенді қызметке шақырып, Балтық флотына қолбасшылық етуге тағайындады. Келесі жылы ол толық адмирал болып тағайындалды және Логин Гейденнің эскадрильясымен бірге Жерорта теңізіне қарай жүрді, онда англо-франко-орыс күштерінің бірігуі Наваринодағы үлкен жеңіске қол жеткізді. Дмитрий Сенявин үш жылдан кейін қайтыс болып, Александр Невский лаврасында патшаның қатысуымен салтанатты түрде жерленді. Ол өзінің есімімен императорлық және совет теңіз флотында бірнеше кемеге ие болды, атап айтқанда 1826 жылы Николай I-дің үш жылдық экспедициясында пайдаланылған кеме. Океаниядағы Сенявин аралдары мен Аляска мен Сахалиннің бас-аяқтары әлі күнге дейін оның есімін еске алады.