Кіріспе
Англо-саксондық Англиядағы тайпалық патшалық
Хвицце – Англо-саксондық Англиядағы патшалық. Англо-саксондық шежіресіне сәйкес, патшалық 577 жылы Деорхам шайқасынан кейін құрылған. 628 жылдан кейін Киренсестер шайқасының нәтижесінде патшалық Мерсияның қарастырылған немесе бағынышты патшалығына айналды. Тайпалық Хидаж Хвиццеге 7000 тері баға берді, бұл Эссекс немесе Сассекс патшалықтарына ұқсас ауыл шаруашылығына негіделген экономика еді. Патшалықтың нақты шекаралары әлі де белгісіз, бірақ олар 679–680 жылдары құрылған Вустер епархиясының шекараларымен сәйкес келген болуы мүмкін, оның алғашқы епископтары Episcopus Hwicciorum атағын алған. Сондықтан патшалық құрамына солтүстік-батыс бөлігінен басқа Вустершир, Дин орманын қоспағанда Глостершир, Уорвикширдің оңтүстік-батыс жартысы, Авонның солтүстігіндегі Бат аймағы, Батыс Оксфордширдің бір бөлігі және Херефордширдің, Шропширдің, Стаффордширдің және солтүстік-батыс Уилтширдің шағын бөліктері кірген.
Атауы
Hwicce "Hwiccians" атауының этимологиясы белгісіз. Бұл еркек есімнің i түбірінен жасалған көпше түр. Бұл "Hwiccians" тайпасының немесе руының атауынан шыққан болуы мүмкін. Бір болжам бойынша, атау "көрсеткіш, сандық, шкаф" деген мағынадағы жалпы есімнен туындаған, бұл аймақтың Котсуолд және Малверн тауларымен шектелген, жазық түпті аңғар ретінде көрінуімен байланысты. Екінші мүмкіндік – бұл "Хвицке" есімді адамның халқы" деген жеке есімнен алынған, бірақ мұндай есім тіркелмеген. Эйлерт Эквалл бұл атауды тілдік тұрғыдан батыс саксондықтардың ата-бабалары болған Гевиздермен байланыстырды. А. Х. Смит болса, бұл атаудың бастапқыда қорлау мағынасы болған, яғни "қорыққандар" дегенді білдірген тайпалық атау болуы мүмкін екенін айтты, бұл сөз "құбылу", көне норвег тіліндегі hvikari "қорыққан" сөзімен байланысты. Сондай-ақ, "Hwicce" атауы қазіргі Вустер аймағындағы Северн өзенінің жағалауында тұрған жергілікті тайпаларды білдірген болуы мүмкін, олар қамыстан және құрақтан тоқу арқылы себеттер жасаған. Қазіргі "викер" сөзі скандинавиялық текті деп есептеледі, ол осы тайпалар жасаған себеттердің түрін сипаттайды. Алайда, осы болжамдардың көптегеніне қарсылықтар бар. Мысалы, Ричард Коутс сандықтың жабық, ал аңғар немесе жазық сияқты ашық емес екенін, hvikari немесе қамыс сөзінің туыс сөзі белгісіз екенін және Gewisse-ді Hwicce-ге байланыстыратын толық этимологиялық аргумент әлі ұсынылмағанын айтады. Стивен Йейтс (2008, 2009) бұл атауды "қазан; қасиетті ыдыс" деп түсіндірді және оны Глостер аңғарының пішінімен, сондай-ақ римдік-британдықтардың қазан немесе шелекпен байланысты құдайға табынуымен байланыстырды, ол Матер Добуннимен теңестірілді, ол Батыс елдерінің қасиетті Грааль туралы аңыздарымен байланысты деп есептеледі. Бірақ оның бұл түсіндіруі басқа ғалымдар тарапынан кеңінен жоққа шығарылды. Coates (2013) бұл атаудың бритондық текті екенін, қазіргі уэльс тіліндегі gwych сөзімен байланысты екенін, яғни "тамаша" деген мағынаны білдіретінін айтады. Алдымен hy префиксі *hywych-қа ұқсас нәрсені білдіретін күшейткіш (шамамен "өте") болып табылады. Уэльс тіліндегі ұқсас конструкцияларға hydda "(өте) жақсы", hynaws "жақсы мінезді", hylwydd "жетістікке жеткен", hywiw "(өте) лайықты" және hywlydd "(өте) жомарт" жатады. Бұл аймақ Рим империясынан кеткеннен кейін бірінші ғасырда немесе одан кейін көбінесе британдық болып қалған көрінеді, бірақ солтүстік-шығыс бөлігіндегі пұтқа табынушылар мен жер атаулары Уорвикшир Авон бойындағы және басқа да жолдармен келген ағылшындардың келгенін көрсетеді; олар британдық билеушілерден салық жинаған болуы мүмкін. Англо-саксон жылнамасына сәйкес, 577 жылы Деорхам шайқасы болды, онда Кеулин басшылығындағы Гевиздер (Батыс саксондар) үш британдық патшаны өлтіріп, Глостер, Циренсестер және Батты басып алды. Батыс саксондардың бұл аймақты басып алуы ұзаққа созылмады, бірақ 584 жылы Фетханлиг шайқасының күнінде (жылнамаға сәйкес) Кута қаза тапты және Цеолин ашумен үйге оралды; және 603 жылы Беданың айтуынша, Сент-Августин Хвицке және Батыс саксондар шекарасындағы Августин еменінен британдық епископтармен конференция өткізді. Ағылшындар бұл аймақтағы ықпалын 628 жылы күшейтті, ол кезде (Англо-саксон жылнамасы) Батыс саксондар (Англия) Мерсияның Пендасымен Сиренсестрде соғысты және кейін келісімге келді. Пенда жеңіске жеткені анық, бірақ ол жергілікті басшылармен одақтасқан болуы мүмкін, өйткені бұрынғы Добундық мемлекет бірден Мерсияның бөлігіне айналмаған, бірақ оның орнына Хвицке патшалығының одақтасы немесе клиенті болды. Хвицке кіші патшалығы бірнеше түрлі тайпалық топтарды қамтыды, соның ішінде Хусмера, Стоппинга және Вейоргоран. Біз алғаш рет Еанхер мен Эанфрит деген ағайынды патшалар туралы оқимыз. Беданың айтуынша, Еафе патшайым "өз елінде, Хвицке патшалығында шомылдыру рәсімінен өткен. Ол Эанфриттің, яғни Эанхердің ағасының қызы еді. Осыдан біз Эанфрит пен Эанхердің патшалық отбасынан екенін және олардың патшалығы христиандық екенін түсінеміз. Гвицкелерді Рим папасы Григорий І-нің миссиясы емес, келт христиандары христиандыққа айналдырған болуы мүмкін, өйткені Беда соңғысы туралы жақсы хабардар болған, бірақ Гвицкелердің мәсіхшілікке айналуы туралы айтпаған. Жер атаулары ағылшын саксондарының аумақта кең тарағанын көрсеткенмен, пұтқа табынушылардың жерлеу орындарының аз таралуы, екі шіркеудің жер атаулары әрқашан Рим Британ шіркеулерін анықтайды, бұл христиандықтың ағынынан аман қалғанын көрсетеді. Сондай-ақ, Вустер соборы мен Глостердегі Сент-Мари де Лод шіркеуінің астында христиандық жерлеулер бар. Сондықтан ағылшын сакстары шіркеудің құрамына енген. Бұл процесте Хвицке патшалығының билеуші династиясы маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. Олар ағылшын және британдық жетекші отбасыларының аралас некелерінен туған болуы мүмкін. Күрделі логикалық тізбек бойынша, Еанхердің Нортумбрияның Освиуінің қызы Острідке үйленгенін және одан Осрик, Освальд және Ошер есімді ұлдары болғанын болжауға болады. Острід Мерсияның Этельредінің әйелі ретінде тіркелген. Этельредке бұрынғы некесі Еанхермен болғандығы Осрик пен Освальдтың Этельредтің жүректері немесе немерелері ретінде сипатталуын түсіндіреді, бірақ бұл жерде олардың әкесі ретінде қарастырылуы мүмкін. Осрик Хвицке үшін өз епископын алуға ұмтылған, бірақ Ошердің ықпалы 679-680 жылдары Вустер епископтығының құрылуына себеп болды. Демек, Осрик сол кезде қайтыс болған болуы керек. Уитбидің Татфриді Хвицке епископы болып таңдалды, бірақ ол орденге ие болмай қайтыс болды және оның орнына Босел келді. Вустердің 12-ғасырлық жылнама авторы Вустердің Хвицке патшалығының астанасы болғандықтан епископтығының орны ретінде таңдалғанын айтады. Ошердің ұлдары Этельхеард, Этельвеард және Этельрик оның орнын басты. Оффаның билігінің басында патшалық үш бауырмен басқарылған, олардың екеуі 780 жылға дейін өмір сүрген. Олардан кейін патша лауазымынан бас тартқан сияқты. Оның ізбасары Этельмунд 802 жылы Уэссекске қарсы жорықта қаза тапты және тек граф ретінде сипатталды. Бұл аудан Мерсия билеушілерінің билігінде қалды, Мерсия патшалығының құлауына дейін. Мерсияның қалған бөлігімен бірге ол шамамен 877-883 жылдары король Альфредке бағынды, граф Этельред басшылығымен, ол мүмкін Хвицке тайпасынан шыққан.
Хвицке патшалары мен елдёрлері
Қазіргі кездегі шежіре немесе патшалар тізімі сақталмағандықтан, келесі тізім тарихшылар әртүрлі бастапқы дереккөздерден құрастырылған. Гвицке патшаларының кейбіреуі өзінің билік мерзімінің барлық немесе бір бөлігінде бірге билік еткен сияқты. Бұл төменде келтірілген билік мерзімдерінің араласуына себеп болады. Бұл билеушілердің мерзімін анықтау үшін жекелеген өмірбаяндарға жүгініңіз. Елдёрман – англосаксондық графтығының жоғары дәрежелі патшалық шенеунігі және бұрынғы судьясы. Латын тілінде бұл термин dux, præfectus немесе comes деп аударылған. АтыДаталарыЕскертулер628 Мерсияның Пендасы басып алған мемлекет. ПатшаларЕанхер VII ғасырдың ортасы Эанфрит VII ғасырдың ортасы Еанхердің інісі. Осрик 670-ші жылдар Глостер соборында жерленген. Ошер 690-шы жылдар белсенді 716 жылға дейін қайтыс болды. Этельхеард 709 жыл белсенді Ошердің ұлы. Этельвердпен бірге жарлық шығарды. Этельверд 709 жыл Ошердің ұлы. Этельрик 736 жыл Ошердің ұлы. Эанберт 750-ші жылдар 759 жылдан кейін жазбада жоқ. Утред 750-ші жылдар – 779 Эалдред 750-ші жылдар – 778780-ші жылдар Гвицкелердің Мерсияға сіңірілуі аяқталды. ЕлдёрмендерЭтельмундш. 796 802 802 жылы шайқаста қаза тапты. ?Этельрик804 ж. белсенді Этельмундтың ұлы. Оның 804 жылғы өсиеті Дирхерстте жерлеуді сұрайды. Леофвинш. 1023 ж. Мерсия графы Леофриктің әкесіОддад1056 ж. Ағасы Эльфриктің жаны үшін Дирхерсте Одда шіркеуін салған. Першорде жерленген. Оның құзыретіне Гвицке кірмеген болуы мүмкін.
Хвиццедің басқа да беделді адамдары
Этельмод 680 жылғы қазан айында аббатисса Беорнгитке жер берді және, мүмкін, патшалық отбасының мүшесі болған. Озред (шамамен 693 жыл), Хвицце тайпасының тегні болған, кейбір тарихшылар оны король деп санаған.