Кіріспе
Эльдормен және тарихшы Этельвард (сондай-ақ Этельвард; шамамен 998 ж. қайтыс болған) – эльдормен және англосаксондық шежіренің латын тіліндегі нұсқасының авторы, «Этельварди шежіресі» деп белгілі. Ол корольдік отбасының туысы, Англосаксон королі Уэссекс королі Этельред I-нің ұрпағы, Ұлы Альфредтің ағасы болған.
Æthelweard (also Ethelward; d. c. 998) was an ealdorman and the author of a Latin version of the Anglo Saxon Chronicle known as the Chronicon Æthelweardi. He was a kinsman of the royal family, being a descendant of the Anglo Saxon King Æthelred I of Wessex, the elder brother of Alfred the Great.
Мансап
Этельвард 955 жылы Эдвиг таққа отырғаннан кейін алғаш рет шарттарға куә болды, мүмкін ол патшаның әйелі Эльфгифудың інісі болғандықтан, бірақ бұл қарым-қатынас дәлелденбеген. Неке туыстық байланыс себептерімен жойылды, ал Эдвиг 959 жылы қайтыс болғаннан және оның жартылай бауыры Эдгармен ауыстырылғаннан кейін Этельвардтың жағдайына қауіп төнді. Эдгар Эдвигпен байланысты топқа қарсы болды. Этельвард аман қалды, бірақ Эдгар қайтыс болғаннан кейін ғана еалдорман лауазымына тағайындалды. Шаши Джаякумардың пікірінше, "Этельвард Эдгардың билігінде дұрыс қадамдар жасағандай көрінеді, мүмкін сақтанып, оның «Хроникасында» кездесетін ақылға сыймас сақтықты көрсету арқылы. Этельвард, әдетте, Эдгардың 975 жылы қайтыс болуынан кейін Оңтүстік-Батыс Англияның еалдорманы болды, бірақ Саймон Кейнс «өте нашар» деп сипаттаған мәліметтер бар, ол 973 жылы тағайындалған. 993 жылдан кейін ол елдёрмендер арасында басымдыққа ие болды. Ол 998 жылға дейін куәлік беруді жалғастырды, шамамен осы кезде қайтыс болған болуы мүмкін. Этельвардтың еалдорлығы Батыс провинциялары, мүмкін, оңтүстік-батыс түбегі болды. Оның бауыры Эльввард, корольдік дистхен немесе үй шаруашылығының лауазымды тұлғасы, 986 жылға дейін министр ретінде қол қоюын жалғастырды. 991 жылы Этельвард архиепископ Сигерикпен бірге Малдоннан жеңіске жеткен даниялықтармен бейбітшілікке келісімге келді, ал 994 жылы Винчестер епископы Эльфхеамен бірге Олаф Триггвасонмен Андоверде татуласу үшін жіберілді. Этельвард Эйншамдық Эльфриктің досы және демеушісі болды, ол өзінің «Ескі ағылшын қасиеттілердің өмірі» кітабының кіріспесінде Этельвард пен оның ұлы Этельмарға арнады.
Отбасы
Латын хроникасының кіріспесінде Этельвард король Этельредтен тарағанын айтады, ал IV кітабында ол Этельредті өзінің атавусы деп атайды, содан кейін хрониканың алушысы Матильда, Эссен аббатысы мен оның шөптесінің атасы, король Альфред арасындағы қарым-қатынасты сипаттау үшін сол терминді қолданады. Патрик Вормалдтың айтуынша, Этельвард Этельредтің өзінің арғы атасы, арғы атасының атасы, арғы атасының атасының атасы немесе жай ғана ата-бабасы екенін білдірген болуы мүмкін, бірақ Шон Миллер арғы атасының атасын нақтылайды. Бұл патшалық байланыс Этельфриттің ұлдарының үлкен беделге ие болуын түсіндіруге көмектеседі. Егер Этельвардты Эльфгифудың бауыры деп тану дұрыс болса, оның анасы Этельгифу болды, оның қомпаниондығы Эдвигтің таққа отыруынан қашқанда оның қызымен бірге ұнаған. Эльфгифу Этельвардтың әйелі немесе оның қарындасы болған Этельфлейдке мұра қалдырды. Этельвард Этельмердің әкесі болды, ол Этельред II билігінің соңында Батыс провинцияларының эалдорманы болды. Этельмер 1020 жылы Кентербери архиепискобы болған Этельноттың, кейіннен қасиетті деп есептелген Этельвардтың және 1017 жылы Кнут патша жазалаған Этельвардтың әкесі болды.
Шығармалары
975 жылдан кейін, шамамен 983 жылға дейін Этельвард «Хрониканы» жазды, ол – «Англосаксон хроникасының» жоғалған нұсқасының латын тіліне аудармасы. Бұл аудармада қазіргі кезде сақталған ескі ағылшын тіліндегі нұсқаларда кездеспейтін материалдар да бар. Этельвард бұл еңбегін өзінің туысы Матильданың, Эссен аббаттығының әйелі, император Отто I мен Уэссекстің Эадгитінің немересінің өтініші бойынша жазды. Мәтіннің қазіргі кезде тек бір ғана данасы сақталған, ол Британ кітапханасындағы қоймада тұр. 1731 жылы Коттон кітапханасында болған өртте ол қатты зақымданған, бірақ 1596 жылы Генри Савил оны басып шығарған. Он екінші ғасырдың тарихшысы Вильям Малмсбери, стиль варварлық деп есептелген кезде, оның туралы: «Эльвард – асыл да әйгілі тұлға, ол осы жылнамаларды латын тіліне түсіруге тырысқан. Оның ниеті маған ұнайтын еді, егер оның тілі маған ұнамас еді, жақсырақ үндемеген болар еді» деп жазды.
Негізгі дереккөздер
Бедамнан кейінгі ағылшын жазушыларының ең маңыздылары. Этельвердтің жылнамалары, IV кітап. Лондон, 1596. Этельвард, Хроника, құраст. және аудар. Алистер Кэмпбелл, Этельвардтың жылнамасы. Лондон, 1961. Баркер, Э. Э. (ред.). Этельвардтың жылнамасының Коттондық үзінділері. Тарихи зерттеулер институтының бюллетені 24 (1951): 46–62. Эльфрик, Қасиеттілердің өміріне кіріспе, құраст. және аудар. В. В. Скит, Эльфриктің Қасиеттілердің өмірі. 2 том: 1-том. Оксфорд, 1881–1900. 2–7. Эльфрик, оның ескі ағылшын уағыздарына кіріспе, құраст. және аудар. Бенджамин Торп, Англо-саксон шіркеуінің уағыздары. Бірінші бөлім, Эльфриктің Sermones Catholici немесе Уағыздары. 2 том: 1-том. Лондон, 1844–1846. Вильгельм Малмсбери, Gesta regum Anglorum, құраст. және аудар. Р. А. Б. Майнорс, Р. М. Томсон және М. Винтерботтом, Малмсберидің Вильгельмі. Gesta Regum Anglorum. Англия патшаларының тарихы. OMT. 2 том. Оксфорд, 1998. Вустердің Иоанны, Chronicon ex chronicis, құраст. Бенджамин Торп, Флорентий Вигорниенсис монахының Chronicon ex chronicis. 2 том. Лондон, 1848–1849.
Екіншілік көздер
Кемпбелл, Джеймс. "Англия, шамамен 991 жыл." Малдон шайқасы: Фантастика мен шындық, ред. Жанет Купер. Лондон және Рио-Гранде, 1993. 1–17. Хаутс, Элизабет ван. "Ерте орта ғасырларда тарихты жазудағы әйелдер: Эссен аббаты Матильда мен Этельвардтың жағдайы." Ерте ортағасырлық Еуропа 1 (1992): 53–68. Хаулетт, Д. Р. "Этельвардтың жылнамасының поэзиясы." Bulletin Du Cange 58 (2000): 219–24. Езерски, Войтек. "Этельвардтың қайта жандануы." Ерте ортағасырлық Еуропа 13.2 (2005): 159–78. Лутц, Анжелика. "Этельвардтың хроникасы және ескі ағылшын поэзиясы." Anglo Saxon England 29 (2000): 177–214. Мини, Одри Л. "Сент-Неотс, Этельвард және англосаксондық жылнаманың құрастырылуы: шолу." Ерте ағылшын прозасын зерттеу, ред. Пол Э. Сармах. Олбани, 1986. 193–243. Стентон, Фрэнк Мерри. "Этельвардтың король Альфредтің билігінің соңғы жылдары туралы есебі." Англосаксондық Англияға дайындық, Фрэнк Мерри Стентонның жинақталған еңбектері, ред. Д. М. Стентон. Оксфорд, 1970. 8–13. Бұрын English Historical Review 24: 79–84 журналында жарияланған. Уитбред, Л. "Этельвард және англосаксондық жылнама." English Historical Review 74 (1959): 577–89. Винтерботтом, Майкл. "Этельвардтың стилі." Medium Aevum 36 (1967): 109–18.