Кіріспе

Бір симметрия осі бар және симметрия орталығы жоқ квадраттық бет. Геометрияда параболоид – дәл бір симметрия осі және симметрия орталығы жоқ квадраттық бет. "Параболоид" термині параболадан туындаған, ол симметрияның ұқсас қасиетіне ие конустық қима. Параболоидтың симметрия осіне параллель жазықтықтағы кез келген қимасы парабола болып табылады. Параболоид гиперболалық болып есептеледі, егер кез келген басқа жазықтық қимасы гипербола немесе екі қиылысатын түзу болса (тиісті жазықтық қимасы жағдайында). Параболоид эллипстік болып есептеледі, егер кез келген басқа бос емес жазықтық қимасы эллипс немесе бір нүкте болса (тиісті жазықтықпен қима жағдайында). Параболоид эллипстік немесе гиперболалық болады. Балама ретінде, параболоидты цилиндр емес төртбұрышты бет ретінде анықтауға болады, оның екінші дәрежелі бөлігі күрделі сандарда екі түрлі сызықтық факторларға жіктелетін имплицитті теңдеуге ие. Егер факторлар нақты болса, параболоид гиперболалық болады; егер факторлар күрделі түйіндес болса, эллипстік. Эллипстік параболоид сопақша тәрізді пішінге ие және оның осі тік болғанда максималды немесе минималды нүктесі болады. Үш осьті x, y және z координаталар жүйесінде оны келесі теңдеумен көрсетуге болады:

мұнда a және b тұрақтылары xz және yz жазықтықтарындағы қисықтық деңгейін анықтайды. Бұл жағдайда эллипстік параболоид жоғары қарай ашылады. Гиперболалық параболоид (гиперболоидпен шатастырмау керек) – екі рет басқарылатын, еңкейген бет. Тиісті координаталар жүйесінде гиперболалық параболоидты келесі теңдеумен көрсетуге болады:

Бұл жағдайда гиперболалық параболоид x осі бойымен төмен қарай және y осі бойымен жоғары қарай ашылады (яғни, жазықтықтағы парабола жоғары қарай, ал жазықтықтағы парабола төмен қарай ашылады). Кез келген параболоид (эллипстік немесе гиперболалық) – ауысу беті, өйткені оны екінші парабола басқарған жылжымалы парабола тудыра алады.

Параболалық шағылыстырғыш

Дөңгелек параболоидтың осінде фокус (немесе ошақ нүктесі) деп аталатын нүкте болады, егер параболоид айна болса, онда ошақтағы нүктелік көзден шыққан жарық (немесе басқа толқындар) параболоид осіне параллель түзу шоққа шағылысады. Бұл қағида кері де жұмыс істейді: параболоид осіне параллель жарық шоғы ошақ нүктесінде шоғырланады. Дәлелдемесін қараңыз: Сондықтан, дөңгелек параболоид пішіні астрономияда параболалық рефлекторлар мен параболалық антенналар жасауда кеңінен қолданылады. Айналатын сұйықтықтың беті де дөңгелек параболоид болып табылады. Бұл сұйық айна телескоптарында және қатты телескоп айналарын жасауда қолданылады (айналдыратын пешті қараңыз).