Кіріспе
Маори мифологиясындағы алғашқы адам адам тәрізді формадағы ірі полинезиялық ою-өрнектер Маори мифологиясында Тики - Тюматауэнга немесе Тане жасаған алғашқы адам. Ол бірінші әйелді, Марикориконы, тоғаннан тапты; ол оны азғырып, Хинэ кау ataataның әкесі болды. Тики - адам тәрізді формадағы үлкен немесе кіші ағаш, пунаму немесе басқа тас оюы, әсіресе мойындағы хей тики ретінде киіледі, бірақ бұл маори тілінде біршама архаикалық қолданыс. Hei tiki көбінесе taonga деп саналады, әсіресе олар ескірек болса және бірнеше ұрпақ бойы беріліп отырса. Hі tiki-ге ұқсас ою-өрнектер және құдайлық ата-бабаларды бейнелеу көптеген полинезиялық мәдениеттерде кездеседі. Олар көбінесе қасиетті немесе маңызды жерлердің шекарасын белгілеуге қызмет етеді. Бұл сөздің басқа полинезиялық тілдерде туыстары бар, мысалы, таити тілінде tii және гавай тілінде kii. Батыс әлемінде Тики мәдениеті - Тынық мұхитының әртүрлі мәдениеттерінен әсер алған қозғалысы - 20 және 21 ғасырларда танымал болды.
the large Polynesian carvings in humanoid form
In Māori mythology, Tiki is the first man created by either Tūmatauenga or Tāne. He found the first woman, Marikoriko, in a pond; she seduced him and he became the father of Hine kau ataata. By extension, a tiki is a large or small wooden, pounamu or other stone carving in humanoid form, notably worn on the neck as a hei tiki, although this is a somewhat archaic usage in the Māori language. Hei tiki are often considered taonga, especially if they are older and have been passed down throughout multiple generations. Carvings similar to ngā tiki and coming to represent deified ancestors are found in most Polynesian cultures. They often serve to mark the boundaries of sacred or significant sites. The word has cognates in other Polynesian languages, such as tii in Tahitian and kii in Hawaiian. In the Western world, Tiki culture, a movement inspired by various Pacific cultures, has become popular in the 20th and 21st centuries.
Дін
Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының батыс жағалауындағы дәстүрлерде алғашқы адам - бұл орман мен құстардың құдайы Тане жасаған әйел. Әдетте оның аты Хинэ Аху-он. Басқа аңыздарда Тане алғашқы еркек Тикиді жасайды, содан кейін оған әйел жасайды. Кейбір Батыс жағалау нұсқаларында Тики Ранги мен Папаның ұлы ретінде өзінің қанын балшыққа араластырып, алғашқы адамды жасайды, содан кейін Тане алғашқы әйелді жасайды. Кейде Тюматауэнга, соғыс құдайы, Тикиді жасайды. Басқа бір әңгімелерде бірінші әйел Маррикорико деп аталады. Тики оған үйленеді, ал олардың қызы Хине кау тамата болады. Тики туралы бір әңгіменің көптеген нұсқаларының ішінде Тики жалғыз және компанияға мұқтаж болды. Ал Тикидің көңілі қалады. Ол ұйықтап қалды да, оянғанда қайтадан оның бейнесін көрді. Ол көлдің бетін топырақпен жауып, әйел тудырды. Тики онымен тыныш өмір сүрді, бір күні әйелді бақа қоздырды. Оның қуанышы Тикиге өтіп, алғашқы репродуктивті акт пайда болды.