Кіріспе

Уэссекс патшасы Ине немесе Ини (726 жылы немесе одан кейін қайтыс болды) – 689 жылдан 726 жылға дейін Уэссекс патшасы болды. Ине патша тағына отырған кезде оның мемлекеті қазіргі Оңтүстік Англияның көп бөлігін биледі. Дегенмен, ол өзінің ізашары Кэдвалланың Батыс Саксония аумағын едәуір кеңейткен аумақтық табыстарын сақтап қала алмады. Ине билігінің соңына қарай Кент, Суссекс және Эссекс патшалықтары енді Батыс Саксонияның ықпалында болмады; алайда, Ине қазіргі Гэмпширді бақылауында ұстады және Уэссекс мемлекетінің аумағын батыс түбегінде нығайтып, кеңейтті. Ине 694 жылы жариялаған заң кодексімен ("Ине заңдары" немесе Ines asetnessa) белгілі болды. Бұл заңдар Кенттен тыс англосаксон патшасы шығарған алғашқы заңдар еді. Олар англосаксон қоғамының тарихына көп нұр сыйлайды және Иненің христиандық сенімдерін көрсетеді. Ине билігінде сауда едәуір өсті, Хамвик (қазіргі Саутгемптон) қаласы маңызды орталыққа айналды. Батыс саксондары, мүмкін, Ине билігінде монеталар соғуды бастады, бірақ оның аты жазылған монеталар табылған жоқ. 726 жылы Ине Римге сапар шегу үшін тақтан бас тарды, оның замандасы Беда айтқандай, мемлекетті "жас адамдарға" қалдырды. Оның орнын Этельхард иеленді.

Шежіре және қосылу

Ертедегі дереккөздер Ине – Ценредтің ұлы, ал Ценред – Цеолвальдтың ұлы екендігіне келіседі; одан кейін келісім азаяды. Ине шамамен 670 жылы дүниеге келген, оның бауырлары – Ингильда және екі қарындасы – Кутбур мен Квенбург болған. Ингильда ағылшын-саксон патшалық шежірелерінде Уэссекс патшасы Эгберт пен Англияның келесі патшаларының атасы ретінде көрсетілген. Кутбур Нортумбрия королі Альдфритке үйленген, ал Ине өзі Этельбургке үйленген. Иненің тегі Англия патшаларының тізімі, Батыс саксондық шежірелік патшалар тізімі (ол ағылшын патшалары тізімімен ортақ көздерді бөлісуі мүмкін) және ағылшын-саксон жылнамасы (ол, әрине, Батыс саксондық шежірелік патшалар тізімінің ерте нұсқасын және басқа да көздерді пайдаланып, бейімдеген) арқылы белгілі. Патшалар тізімі де, жылнама да қазіргі түріне тоғызыншы ғасырдың соңында, шамамен Ұлы Альфредтің сарайында келген. Олар ғалымдардың барлық Батыс саксон патшаларының Сердиктен тарағанын және Сердиктің әулетінің негізін олардың көздері көрсеткен мерзімнен бұрынғыға жылжытуға тырысқанын көрсетеді, бірақ олар көбінесе келіспейді. Иненің Уэссекс тағына дейінгі ізі кескіндемесі Кедвалла болды, бірақ Кедвалладан Инеге өту туралы белгісіздіктер бар. Кедвалла 688 жылы Римге баптиздену үшін кетіп қалды. Батыс саксондық шежірелік патшалар тізімінде Ине 37 жыл патшалық құрғандығы және 726 жылы тақтан бас тарғандығы айтылады. Бұл мерзімдер оның 689 жылға дейін таққа отырмағанын көрсетеді, бұл Кедвалланың тақтан бас тарғандығы мен Иненің патшалыққа келуі арасындағы тұрақсыз кезеңді білдіруі мүмкін. Ине әкесі Ценредпен бірге билік еткен болуы мүмкін: бірлескен патшалықтар туралы нашар дәлелдер бар, ал осыған дейін Уэссексте үстем билеушіге бағынышты подкорольдердің болуына күшті дәлелдер бар. Ине өзінің заң кодексінде әкесінің көмегін мойындайды, сондай-ақ Ине патшалыққа келгеннен кейін де Ценред Уэссекте билік еткенін көрсететін жер берілгендігі туралы мәлімет сақталған.

Билік

Иннаның билік құруының басында Батыс Саксонияның аумағы қаншалықты кең екені жақсы белгілі. Темза өзенінің жоғарғы аңғары, өзеннің екі жағында, ұзақ уақыт бойы Гевисс тайпасының жері болды, бірақ Кедвалла Ине таққа отырудан бұрын өзеннің солтүстігіндегі аумақты Мерсия патшалығына жоғалтты. Батысқа қарай, Уэссекстің Цевлин патшасы Бристоль шығанағына жүз жыл бұрын жеткені мәлім. Батыс саксондар содан бері оңтүстік-батыс түбегін кеңейтіп, британдық Дюмония патшалығымен шекараны ықпалдастырды, ол шамамен қазіргі Девон мен Корнуоллға тең болды. Батыс саксондардың шығыс шекарасында Лондон мен қазіргі Суррейді қамтитын Шығыс саксондар патшалығы орналасқан. Оңтүстік-шығысында Уайт аралының шығыс жағалауында Оңтүстік саксондар болды. Сюссекстің ар жағында Кент патшалығы жатқан. Иненің ізашары Кедвалла осы оңтүстік патшалықтардың көпшілігінің билеушісі болды, бірақ ол Мерцияның Темзаның жоғарғы ағысы бойымен жасаған шабуылдарын тоқтата алмады. Ине 686 жылы Кедвалла бағындырған Оңтүстік саксондарды біраз уақыт бойы бағынышты күйде ұстады. Сассекс патшасы Нотхельм 692 жылғы құжатта Иненің туысы ретінде аталған (мүмкін, неке арқылы). 710 жылы Сассекс әлі де Батыс саксондардың билігінде болды, сол кезде Нотхельмнің Инемен бірге батыста Дюмонияға қарсы жорыққа қатысқандығы жазылған. Иненің Суррейді ерте бақылауы туралы дәлел оның заңдарының кіріспесінде келтірілген, онда ол Лондон епискобы Эорценвальдты «менің епископым» деп атаған. Иненің Шығыс саксондармен қарым-қатынасы 704 немесе 705 жылдары Лондон епискобы Велдердің Кентербери архиепискобы Бритвольдке жазған хатында ашылады. Хатта «Батыс саксондардың патшасы мен біздің елдің билеушілері арасында» туындаған «дау-жанжалдар» туралы айтылған. Велдердің сөздеріне сәйкес, дауға себеп болғандар – Шығыс саксондардың Сигехард және Свэфред патшалары, ал жанжалдың себебі Шығыс саксондардың Батыс саксондардан қуылғандарды баспанаға алғандығы болды. Ине қуылғандарды қуған жағдайда бейбітшілікке келісетінін айтқан. Дауларды шешу үшін Брентфордта кеңес өткізу жоспарланған. Осы кезде Суррей Батыс саксондардың бақылауынан шығып кеткені анық болды. Бірақ 722 жылы Эльдберт есімді қуылған адам Суррей мен Сассекке қашып кетті, нәтижесінде Ине Сассекке шабуыл жасады. Үш жылдан кейін Ине қайтадан шабуыл жасады, бұл жолы Эльдбертті өлтірді. Сассекс, әрине, осыған дейін біраз уақыт бұрын Батыс саксондардың билігінен бөлініп шыққан.

Дюмония мен Мерсия

710 жылы Инне мен Нотхелм Англо-саксон жылнамасында жазылғандай, Дюмонияның Герайнтына қарсы шайқасты. Дәстүрлі түрде Инедің алға жылжуы оған қазіргі Девонды бағындырғаны және Дюмониямен жаңа шекара Тамар өзені болғаны айтылады. Жылнамада 722 жылы британдықтар Хейил шайқасында өз жауларын жеңгені жазылған. «Жаулар» – Ине немесе оның халқы болған болу керек, бірақ шайқас орны анықталмаған; тарихшылар оның Корнуолл мен Девонның бірінде болғанын болжайды. Ине 715 жылы Воденнің Бароуында Сеолред басқарған мерсиялықтарға қарсы немесе олармен бірігіп, белгісіз қарсыласқа қарсы шайқасты, бірақ шайқастың нәтижесі тіркелмеген. Воденнің Бароуы – қазір Адамның қабірі деп аталатын, Уилтширдегі Алтон Прайорда орналасқан оба. Ине бұрынғы патшалар кезінде Батыс саксондарға тиесілі болған Темзадан солтүстікке қарайғы жерлерді қайтарып алмаған болуы мүмкін, бірақ оның оң жағалауды бақылағаны белгілі: 687 жылғы құжатта ол Темзадағы Стреатлидегі және жақын жердегі Базильдондағы шіркеуге жер сыйлағаны көрсетілген.

Басқа да қақтығыстар

721 жылы «Хроника» Иненің Циннульфті өлтіргенін жазды, оның басқа ештеңесі белгісіз, бірақ оның аты Вессекс патшалық әулетімен байланысты екенін көрсетеді. Біраз уақыттан кейін патша отбасында дау туған сияқты: 722 жылы «Хроника» бойынша Иненің әйелі Этельбург күйеуі өзінің билігі кезінде бұрын салған Таунтонды қиратты. Шамамен 700 жылдан кейін сауданың өсуімен қатар, сол кездегі жалпы монета – ссеаттың айналысы кеңейіп, Темзаның жоғарғы аңғарына да тарады. 670 немесе 680 жылдары Хлотер мен Кенттік Эдриктің атынан заң кодексі шығарылды. Келесі заң шығарушылар Кент патшасы Вихред пен Ине болды. Вихред пен Иненің заңдарының нақты мерзімі біршама белгісіз, бірақ Вихредтің заңдары 6 қыркүйекте, ал Иненің заңдары 694 жылы немесе одан сәл бұрын жазылған деп есептеуге негіз бар. Ынтымақтастықтың тағы бір белгісі – Вихредтің заңдарында гезит, яғни батыс саксондық абыройлы адамды білдіретін термин, кенттік eorlcund терминінің орнына қолданылды. Мүмкін, Ине мен Вихред заң кодекстерін екі патшалықтағы қақтығыстардан кейін билікті бекіту үшін беделді акт ретінде шығарған. Ең көне қолжазба және толық көшірме Корпус-Кристи колледжінің Кембридждегі MS 173-інде сақталады, онда Альфред пен Иненің заң кодекстері және ең көне англосаксондық «Хроника» мәтіні бар. Тағы екі жартылай мәтін сақталған. Олардың бірі – Британ кітапханасының MS Cotton Otho B xi жинағына кіретін Иненің заңдарының толық көшірмесі, бірақ 1731 жылы Эшбернхам үйінде болған өртте бұл қолжазбаның көп бөлігі жойылды, тек Иненің заңдарының 66-76.2 тараулары ғана сақталып қалды. Иненің заңдарының фрагментін Британ кітапханасының Burney MS 277 кітапшасында да табуға болады. Иненің заңдарына кіріспе оның кеңесшілерінің тізімін қамтиды. Аталған үш адам – епископтар Эорценвальд пен Хедде, сондай-ақ Иненің әкесі, патша Сенред. Ине – христиан патшасы, оның христиандықты қолдау ниеті заңдардан көрінеді. Мысалы, дінге бейім адамның анты дінсіз адамның антынан жоғары саналады. Бір заңда жалпы пайдаланудағы жерді бірнеше ceorl (сакс бостандықтарының қазіргі атауы) қоршауы мүмкін екендігі айтылады. Алайда, егер ceorl өз үлесін қоршамай, малын басқа біреудің егістігіне кіргізсе, ол келтірілген залап үшін жауапкершілікке тартылады. Бұл және басқа да заңдардан көрініп тұрғандай, жерді иеленушілерден жалға алған; патшаның тығыз қатысуы иеленуші мен жалға алушы арасындағы қарым-қатынас патшаның бақылауында болғанын көрсетеді. Малдың адасуына қатысты заңдар ашық далалық шаруашылық жүйесіне қатысты ең алғашқы құжаттық дәлел болып табылады. Олар Иненің кезінде Вессексте ашық далалық егіншілікпен айналысқанын көрсетеді, және бұл ағылшынның орталық аймақтарында, сондай-ақ Линдси мен Дейраға дейін солтүстік және шығыста кең таралған шаруашылық әдісі болған. Алайда, бұл жүйе Вессекстің барлық жерінде қолданылмаған: мысалы, Девонда қолданылмаған. Басқа заңда кісі өлтірген күдікпен айыпталған адамның «ант беруге көмектесушілер» арасында кемінде бір жоғары лауазымды адам болуы керек екендігі айтылған. Ант беруге көмектесуші айыпталушының қылмысқа қатысы жоқ екенін растау үшін ант беретін. Иненің талабы оның тек шаруалардың берген антына сенбегенін көрсетеді. Бұл ер адамның туыстарынан оған ант беруді талап еткен бұрынғы уақыттан елеулі өзгеріс болуы мүмкін. Заңдар Иненің ағылшын және британдық азаматтарына әртүрлі жағдайлар жасады, соңғысына қарағанда біріншісіне артықшылық берді; британдықтар үшін төленген weregilds сол әлеуметтік топтағы сакстар үшін төленгендердің жартысы болды, ал олардың анты да аз саналды. Олардың екі халықтың толыққанды интеграцияланбағанына қатысты дәлелдері жер атауларының тарихы, діни үйлердің тарихы және жергілікті археологиялық зерттеулермен расталады, бұл заңдар қабылданған кезде Вессекстің батыс бөлігінде германдық жаңа келгендердің сирек қоныстанғанын көрсетеді.

Христиандық

Ине – христиан патшасы болды, ол шіркеудің қамқоршысы және қорғаушысы ретінде билік жүргізді. Оның заңдарының кіріспесінде кеңесшілерінің есімдері аталады, олардың арасында Лондон епискобы Эорсенвальд және Винчестер епискобы Хэдде бар; Ине заңдардың «барлық еалдормдарымның, халқымның бас кеңесшілерінің және Құдайдың қызметшілерінің үлкен жиналысының» кеңесі мен нұсқауларымен жасалғанын айтады. Заңдардың өзі Иненің христиандық сенімдерін көрсетеді, нәрестелерді крещениеден өткізбеу немесе ондықтан бас тарту үшін айыппұлдар белгіленген. 705 жылы епископ Альдхелмнің ұсынысымен Ине кейін Уэллс соборы болған шіркеуді салдырды, ал Англо-саксон жылнамасында Ине Гластонбериде ғибадатхана салды деп жазылған. Бұл, Гластонбериде бұрыннан британдық монастырь болғандықтан, қосымша құрылыс немесе қайта жаңарту болғанға ұқсайды. Ине Уэссексте ұйымдастырылған шіркеудің құрылуына қолдау көрсеткені айтылады, бірақ бұл оның бастамасы екені нақты емес. Ол сондай-ақ ең көне Батыс Саксон синодтарымен байланысты, олардың біріне өзі төрағалық етіп, жиналған дін қызметкерлеріне сөз сөйлеген. Инэ қасиетті кісі болған және Уэльстің Нью-Кей қаласының жанындағы Лланинадағы Сент-Инна шіркеуі оған арналған деген дәстүр бар. Дегенмен, осы шіркеудің ең ықтимал арналушысы – бесінші ғасырдың Уэльс қасиеттісі Инна.

Абдикация, мұрагерлік және Римдегі өмір

726 жылы Ине тақтан бас тарды, анық мұрагері болмады және Беденің айтуынша, өзінің патшалығын «жас жігіттерге» аманаттап, әйелі Этельбургпен бірге Римге саяхатқа кетіп, онда екеуі де қайтыс болды; оның ізінен келген Кедвалла да Римге барып, онда Папаның қолынан дүркін шайынып, дінге кірді. Римге қажылық сапар жасау – жұмақтың алдында құлшылық етуге көмектеседі деп есептелді, және Беденің сөзіне сүйенсек, осы себеппен көптеген адамдар Римге барды: «жоғары және төмен, қарапайым халық және дін қызметкерлері, ерлер мен әйелдер». Роджер Вендовердің мәлімдемесіне қарағанда, Ине 727 жылы Schola Saxonum мектебін құрды. Иненің орнына король Этельхард келді; Этельхардтың Инемен туысқандығы белгісіз, алайда кейбір кейінгі дереккөздерде Этельхард Иненің күйеуінің інісі болғаны айтылады. Этельхардтың таққа отыруы этельлинг Освальдпен келіспеушілік тудырды, және Ине тақтан бас тарғаннан кейін Мерцияның Этельхардқа көрсеткен қолдауы оны патша ретінде орнатуға көмектесті, сонымен қатар оны Мерсия патшасы Этельбальдтың ықпалына енгізді.