Кіріспе
11 ғасырдағы Кентербери архиепискобы, Селси епископының соңғы басшысы (1072 жылы қайтыс болған) Стиганд Норман Англияны жаулап алу алдындағы ағылшын-саксон шіркеуінің қайраткері және Кентербери архиепискобы болды. Оның туған күні белгісіз, бірақ 1020 жылы ол патшаның шаплоны және кеңесшісі қызметін атқарды. 1043 жылы Эльмхэм епискобы болып тағайындалды, кейін Винчестер епискобы және Кентербери архиепискобы болды. Стиганд ағылшын-саксон және нормандық патшалық әулеттерінің бірнеше мүшелеріне кеңесші болды, алты патшаға қызмет етті. Бірнеше папалар Винчестер және Кентербери епископтықтарын бір уақытта иеленгені үшін оны анафемаға ұшыратты, соңында 1070 жылы қызметтен алынып, Жеңімпаз Уильям оның мүлігі мен жеке байлығын тәркіледі. Стиганд Винчестерде тұтқындалды, онда қайтыс болды. Стиганд 1020 жылы Эшингдондағы патшалық негіздемеде шаплон ретінде және содан кейін кеңесші ретінде Кнут патшаға қызмет етті. Ол Кнуттың ұлдары Харольд Харфут пен Хартакнут билік құрған кезде кеңесші қызметін жалғастырды. Кнуттың әкесі Эдуард Пайымды Хартакнут алмастырғанда, Стиганд Англияның басты әкімшісі болды. Сол кездегі монах жазушылары Стигандты шіркеуден ақша мен жерді зорлықпен алды деп айыптады, ал 1066 жылға қарай Стигандтан байырақ тек патшалық және Гарольд Годвинсонның иеліктері болды. 1043 жылы Эдуард Стигандты Эльмхэм епископы етіп тағайындады. Төрт жылдан кейін ол Винчестер епископы болып тағайындалды, содан кейін 1052 жылы Стиганд пен Винчестер бірлесіп басқарған Кентербери архиепископтығына тағайындалды. Кейінірек бес папа, соның ішінде Николай II және Александр II, Винчестер мен Кентербериді иеленгені үшін Стигандты анафемаға ұшыратты деген мәлімдеме жасалды, бірақ бұған ешқандай дәлел жоқ. Стиганд 1066 жылы Эдуард патшаның өлім төсегінде және Гарольд Годвинсонның Англия королі болып таққа отыруында болды. Гарольдтың өлімінен кейін Стиганд Жеңімпаз Уильямға бағынды. 1066 жылы Рождество күні Йорк архиепискобы Элдред Уильямды Англия королі етіп тағайындады. Стигандтың анафемаға ұшырауы оның тек таққа отырғызу рәсіміне қатыса алатынын білдірді. Оның қызметтен алынуына қысым көрсетілгеніне қарамастан, Стиганд патша сарайына қатысып, епископтарды құдастауды жалғастырды, 1070 жылы папалық легаттармен қызметтен алынып, Винчестерде тұтқындалды. Оның папалыққа қарсы тұруын нормандық жақтастар ағылшын шіркеуі артта қалған және реформаға мұқтаж деген пікірді насихаттау үшін пайдаланды.
the last bishop of Selsey
Stigand (died 1072) was an Anglo Saxon churchman in pre Norman Conquest England who became Archbishop of Canterbury. His birth date is unknown, but by 1020 he was serving as a royal chaplain and advisor. He was named Bishop of Elmham in 1043, and was later Bishop of Winchester and Archbishop of Canterbury. Stigand was an advisor to several members of the Anglo Saxon and Norman English royal dynasties, serving six successive kings. Excommunicated by several popes for his pluralism in holding the two sees, or bishoprics, of Winchester and Canterbury concurrently, he was finally deposed in 1070, and his estates and personal wealth were confiscated by William the Conqueror. Stigand was imprisoned at Winchester, where he died. Stigand served King Cnut as a chaplain at a royal foundation at Ashingdon in 1020, and as an advisor then and later. He continued in his role of advisor during the reigns of Cnut's sons, Harold Harefoot and Harthacnut. When Cnut's stepson Edward the Confessor succeeded Harthacnut, Stigand in all probability became England's main administrator. Monastic writers of the time accused Stigand of extorting money and lands from the church, and by 1066 the only estates richer than Stigand's were the royal estates and those of Harold Godwinson. In 1043 Edward appointed Stigand to the see of Elmham. Four years later he was appointed to the see of Winchester, and then in 1052 to the archdiocese of Canterbury, which Stigand held jointly with Winchester. It was later claimed that five successive popes, including Nicholas II and Alexander II, excommunicated Stigand for holding both Winchester and Canterbury, but there is no evidence for this. Stigand was present at the deathbed of King Edward and at the coronation of Harold Godwinson as king of England in 1066. After Harold's death, Stigand submitted to William the Conqueror. On Christmas Day 1066 Ealdred, the Archbishop of York, crowned William King of England. Stigand's excommunication meant that he could only assist at the coronation. Despite growing pressure for his deposition, Stigand continued to attend the royal court and to consecrate bishops, until in 1070 he was deposed by papal legates and imprisoned at Winchester. His intransigence towards the papacy was used as propaganda by Norman advocates of the view that the English church was backward and needed reform.
Ерте өмір
Стигандтың туған жылы мен күні белгісіз. Ол, көрінетін бай отбасынан шыққан. Оның ағасы Этельмер, дін қызметкері болған, кейіннен Эльмам епископы болды. Бірақ оның есімі белгісіз. Бұл шіркеу Вулфстан Йорк епископымен қайта жаңартылған. Кнут билік еткен кезде Стигандтың өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол патша сарайында болған болуы керек. Хартакнут қайтыс болғаннан кейін Стиганд Нормандиялық Эмманың кеңесшісі болды, Кнуттың жесірі және Хартакнуттың, сондай-ақ оның ізбасары Эдуард Танушының анасы. Стиганд Кнут тірі кезінде де оның кеңесшілерінің бірі болған болуы мүмкін, және ол Ашингдондағы лауазымын Эмманың ықпалы мен құрметіне байланысты иеленген болуы мүмкін. Стигандтың епископ болып тағайындалғанға дейінгі қызметі туралы аз мәлімет болғандықтан, оның осы лауазымға кімге қарызды екенін анықтау қиын.
Эльмхем және Винчестер епискобы
Стиганд 1043 жылдың 3 сәуірінде Эдвард Исповедниктің таққа отыруынан кейін, шамасы Эмманың кеңесімен, Эльмхем епископы лауазымына тағайындалды. Бұл Эдвардтың билікке келгеннен кейінгі алғашқы епископтық тағайындамасы еді. Эльмхем діни округі Шығыс Англияны, Англияның шығысын қамтыды. Ол 1043 жылы епископқа бекітілді, бірақ сол жылы Эдвард Стигандты қызметтен шеттетуге және оның мүлкін тартып алуға бұйрық берді. Уорстер епискобы Элдред Эдвардты іздеу үшін Еуропаға барғанмен, король Гарольд Годвинсонның өмірбаяуын жазған Ян Уокер бұл істің артында Стиганд тұрғанын айтады.
Нормандықтар жаулап алуы
Едуард патша өлім төсегінде тағын ағайыны Гарольд Годвинсонға қалдырды, ол граф Годвиннің ұлы еді. Норман жазушылары 1066 жылдың қаңтарында Стигандтың Гарольдты патша етіп тағайындағанын мәлімдеді. Бұл көбінесе жалған насихат деп есептеледі, өйткені Вильямның Гарольдты канондық емес тәж кигізгендей көрсетуге мүддесі болды. Егер Гарольд дұрыс таж кигізілмеген болса, онда Вильям тек өз заңды мұрасын талап етіп отырған, заңды патшаны құлатқан жоқ. Байеу гобелені Стигандты Гарольдтың тәж кию рәсімінде бейнелейді, бірақ ол Гарольдтың басына тәжді қоймаған. Ағылшын деректері Йорк архиепископы Элдред Гарольдты тәж кигізді деп мәлімдейді, ал нормандық деректері Стиганд осылай істеді деп мәлімдейді. Әртүрлі дереккөздер арасындағы қайшылықтың себебі, Жеңістен кейін Гарольдты жамандау және оның тәж кию рәсімін дұрыс емес деп көрсету ниеті болуы мүмкін. 1979 жылы жазған тарихшы Фрэнк Барлоу, кейбір ағылшын деректерінде Гарольдты кімнің тәж кигізгені көрсетілмегендігі "салмақты Стигандтың пайдасына ие" екенін айтты. Стиганд Гарольдты қолдады және Эдуард Исповедниктің өлім төсегінде болды. Стигандтың күмәнді ұстанымы Папа Александр II-нің Вильгельм Жеңімпаздың Англияға басып кіруін қолдауына ықпал еткен болуы мүмкін. Архидиакон Хильдебранд бастаған реформаторлар, кейін Папа Григорий VII, бай және әлемдік биліктермен тағайындалған ескі типтегі епископтарға қарсы шықты. Гарольдтың Гастингс шайқасында қаза болғаннан кейін Стиганд граф Эдвинмен және граф Моркармен, сондай-ақ Йорк архиепископы Элдредпен бірге Эдгар Этелингті таққа отырғызуға тырысты. Алайда, бұл жоспар солтүстік графтары мен басқа да епископтардың қарсылығына байланысты орындалмады. Стиганд 1066 жылдың желтоқсан айының басында Валлингфордта Вильгельм Жеңімпазға бағынды, және мүмкін 1066 жылғы Рождество күні оның тәж кию рәсіміне көмектескен болуы мүмкін. Вильгельм Стигандты 1067 жылы Нормандияға алып барды, бірақ бұл Вильгельм архиепископқа сенбегендіктен болды ма, ортағасырлық жазбагер Вильгельм Пуатьелік солай деп мәлімдейді, бұл белгісіз. Стиганд 1068 жылы Вильгельмнің патшайымы Матильданың тәж кию рәсіміне қатысты, бірақ тағы да бұл рәсімді Элдред жүргізді.
Депозит және өлім
1067 жылдың соңында алғашқы көтерілістер басталғаннан кейін Вильгельм шіркеуге қатысты келісімділік саясатын қабылдады. Ол Стигандқа сарайда орын берді, сондай-ақ Йорктің Элдреді мен Эвешам аббаты Этельвигке әкімшілік лауазымдар тағайындады. Архиепископ Стиганд 1069 жылы бірнеше корольдік жарғыларда норман және ағылшын басшыларымен бірге кездеседі. Ол тіпті 1067 жылы Ремигий де Фэкампты Дорчестер епископы етіп киліске (дәрежеге) көтерді. 1070 жылы Пасхада Винчестерде өткен кеңесте епископтар Александр II-нің паптық легаттарымен кездесті. 1070 жылдың 11 сәуірінде Стиганд қызметтен алынып, Винчестерде қамауға алынды. Оның інісі Этельмер, Эльмхам епископы, да сол кеңесте қызметтен алынды. Ұзақ өтпей Селси епискобы Этельрик, Дарем епискобы Этельвин және үйленген Личфилд епискобы Леофвин Виндзордағы кеңесте қызметтен алынды. Кейбір деректерде Стиганд оны қызметтен алған кеңесте болғаны айтылады, бірақ ол қандай да бір қорғанысқа тырысқаны туралы ештеңе жазылмаған. Оның інісіне қарсы айыптаулар еш жерде келтірілмеген, бұл шешімдер негізінен саяси болған деген пікірге әкелді. Король жаңа архиепископ ретінде Италиядан шыққан, Нормандияда білімді және абат болған Ланфранкті тағайындады. Король Вильгельм Стигандты паптыққа бағынуға бастама беруді Папаға қалдырған сияқты, және паптық легаттары Англияға келіп, архиепископты қызметтен алып, ағылшын шіркеуін реформалауға дейін Стигандтың билігіне кедергі келтірмеді. Жарғыларға куәлік етуден және Ремигийді киліске көтеруден басқа, Стиганд патша кеңесінің мүшесі болған және елде еркін жүріп-тұра алған. Бірақ легаттар келгеннен кейін Вильгельм Стигандты қызметтен алудан қорғамады, ал архиепископ кейінірек корольді адалсыздықпен әрекет етуде айыптады. 1069 жылы Элдредтің қайтысы Папаны елшілерді жіберуге итермелеген болуы мүмкін, себебі Англияда енді бір ғана архиепископ қалды; және ол заңды деп есептелмейтін және епископтарды киліске көтере алмайтын. Тарихшы Джордж Гарнет король Харольдтың «Домсдей кітабында» көрсетілуімен, ол король ретінде ескерілмеген, және Стигандтың қызметтен алынғаннан кейінгі көрсетілуімен, онда оның архиепископтық қызметі мүмкіндігінше болмағандай қарастырылғандығы арасындағы параллельдіктерді салады. Стиганд 1072 жылы қайтыс болды және оның өлімі 21 ақпанда немесе 22 ақпанда еске алынды. Ол Винчестердегі Ескі Монастырдың қабірінде жерленген. Орта ғасырлық жазушылар оны ашкөздігі мен көптігі үшін айыптады. Хью Кантер, орта ғасырлық шежіреші, Стигандтың тәркіленген байлығы король Вильгельмнің таққа отыруына көмектескенін мәлімдеді. Оның байлығы мен оның қалай жиналғандығы туралы жаңа зерттеулер оның байлығын иемдену үшін кейбір тәсілдерді қолданғанын, ал басқа жерлер мұрагерлікпен немесе корольдің ықыласымен алынғанын көрсетеді. Сол зерттеуде оның епископтық меншігін тонағанына аз дәлел бар, бірақ монастырь үйлеріне қатысты жазбалар күмәндірек. Оның жеке өмірі туралы замандас жазбаларында шағым жоқ, ал оның симония жасады және сауатсыз болды деген айыптаулар тек 12-ғасырдан басталады. Нормандықтар басып алғаннан кейінгі монастырь шежірешілері оны жалған куәлік беру және кісі өлтіру сияқты қылмыстарда айыптаса да, олар бұл қылмыстардың ешқандай дәлелін ұсынбайды. Оның өлімінен кейін 100 жыл өткен соң, Кентерберидің басқа архиепискобы Томас Беккетті 1164 жылы король Генрих II-нің барондары патшаға қарсы шығуға батылы жеткені үшін Стигандтың тағдырымен мазақтады. Қазіргі тарихшылар оны қу саясаткер және бейтарап епископ немесе тек шіркеудегі кемшіліктерімен ғана қарастырады. Тарихшы Франк Стентон оның «барлық мансабы оның негізінен саясаткер болғанын көрсетеді» деп мәлімдеді. Бұл пікірмен келісіп, тарихшы Ник Хигам «Стиганд - тәжірибелі саясаткер, оның мансабы билік тепе-теңдігін дұрыс түсіну негізінде салынған» деді. Тағы бір тарихшы Эрик Джон: «Стиганд христиан әлемінің ең жаман епискобы болуға лайық» деді. Алайда тарихшы Франк Барлоу «ол мәдениетті адам болған, өнерді қолдаған және өзі ұстаған монастырларға жомарт болған» деді.