Кіріспе

Араб грамматигі Абу Хайиан Атир ад Дин әл Гарнати (Абу Хаиян Атир Дин әл Гарнати, 1256 ж. қарашасы 1344 ж. шілдесі / 654 745 жылы), толық аты Мұхаммед ибн Юсуф ибн Али ибн Юсуф ибн Хайян (مُحَمَّد ابن يُوسُف ابن عَلِيّ ابن يُوسُف ابن حَيَّان), кейде Ибн Хайян деп аталатын, Құранның әйгілі түсіндірмешісі және өз дәуірінің ең басты араб грамматигі. Оның "Тафсир әл-Бахр әл-Мухит" (Ақ мұхиттың түсіндірмесі) атты аса маңызды еңбегі Құранның сөз тіркестері мен грамматикасы, сөздік қоры, этимологиясы және Құранның көшірмешілері туралы ең маңызды анықтама болып табылады. Араб тілінің ғалымы үшін оның араб тілінен басқа тілдерге деген қызығушылығы ерекше болды. Ол араб тілінде сөйлейтіндерге арналған салыстырмалы лингвистиканың бірнеше еңбектерін жазды және салыстырмалы грамматикалық талдау мен түсіндірмелерді кеңінен берді.

Туу

Ол 1256 жылы қарашада Испанияда бербер тайпасы Нифзадан шыққан берберлік отбасында дүниеге келген. Тарихшылар Гарнатидің туған жерін Жаен және Гранада деп атаған; оның "Гарнати" деген атағы осы соңғыдан алынған. Ол кезде Жаен Гранаданың тәуелділігі болды, ал атаулар қақтығысы тек көрінеді.

Мансап

Мамлюк Египетіне жеткенде, Әбу Хайян Александриядағы Египет сұлтаны Әл Мансур Калавунның есімімен аталған колледжде Құранның экзегезисі ғылымдарының оқытушысы болып тағайындалды. Кейін ол Каирдегі Ибн Тулун мешітінде тәфсир оқытты. Әбу Хайянның қызы Нудар қайтыс болғаннан кейін, ол мәйітін зиратта емес, отбасылық жерінде жерлеуге рұқсат алды.