Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тенорлық корнет немесе "күлкі" Ренессанс және Барокко кезеңдерінде кең тараған музыкалық аспап болды. Бұл аспап әдетте C-де жасалатын, ал тенорлық корнеттердің басым көпшілігінің педальді (ең төменгі) нотасы ортаңғы C-ден төмен C-ге тең болған. Бірқатар сақталған аспаптарда ең төменгі нотаны қамтамасыз ету үшін кілт бар. Құралдың шамамен екі жарым октаваның пайдалы диапазоны бар, алайда тәжірибелі музыкант күшті амбуратурасы бар аспапты жоғарырақ итеріп жібере алады. Тенорлық корнетті Джованни Габриели, Генрих Шуц және Орландо ди Лассо сияқты композиторлар корнеттер мен тромбондар ансамблінде альт немесе тенор дауысы ретінде қолданған. Көптеген тенорлық корнеттер сияқты тенорлық корнеттер де Оргелтон немесе Корнетттон қаласында, шамамен б.з.д. a' = 466 Гц қазіргі концерттік биіктіктен жоғары жарты тонға жуық, ол a' = 440 Гц.
The tenor cornett or lizard was a common musical instrument in the Renaissance and Baroque periods. This instrument was normally built in C and the pedal (lowest) note of the majority of tenor cornetts was the C below middle C. A number of surviving instruments feature a key to secure the lowest note. The instrument has a useful range of approximately two and a half octaves, however, an experienced player with a strong embouchure may be able to push the instrument higher. The tenor cornett was used by composers like Giovanni Gabrieli, Heinrich Schütz and Orlando di Lasso as an alto or tenor voice in an ensemble of cornetts and trombones. Like most specimens of treble cornetts, tenor cornetts were usually pitched in Orgelton or Cornettton, ca. a' = 466 Hz – around a semi tone higher than modern concert pitch, which is a' = 440 Hz.
Номенклатура
Тенорлық корнет аспаптың "S" пішініне байланысты лизард, лизарден, лизарден немесе лизарден деп те аталды. Инструмент итальян тілінде cornetto tenore, cornetto grosso, cornetto storto немесе cornone, ал неміс тілінде Corno, Tenor Zink немесе Groß Tenor Zink деп те аталды. 16 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың басындағы бірқатар шығармаларда тенорлық корнеттерге арналған бөлімдер бар, олар тек "корнето" немесе "корнето о тромбоне" сөзін ғана қамтиды. Біз мұндай бөліктердің тенорлық корнетке арналған екенін білеміз, өйткені музыкалық желілердің тесситурасы мен тенорлық кілт қолданылғандығы. Мысалы, қараңыз: Джованни Габриелидің "Canzon in echo duodecimi toni à 10" және Генрих Шуцтың "Ist nicht Ephraim mein teurer Sohn SWV 40" (Давид Забурларынан 1619). Бұл екі шығармада да тенорлық кілтпен жазылған төменгі корнето жолдары бар.
The tenor cornett was also known as the lyzard, lizarden, lysarden or lyzarden, because of the "S" shape of the instrument. The instrument was also known as the cornetto tenore, cornetto grosso, cornetto storto or cornone, in Italian, and Corno, Tenor Zink or Groß Tenor Zink in German. In a number of works from the late 16th and early 17th centuries there are parts for tenor cornetts which feature only the word "cornetto" or "cornetto ô trombon" above or next to the part. We know that such parts are intended for the tenor cornett because the tessitura of the musical line and the fact that the tenor clef is used. For example, see: Canzon in echo duodecimi toni à 10 by Giovanni Gabrieli and Ist nicht Ephraim mein teurer Sohn SWV 40 (from the Psalmen Davids of 1619) by Heinrich Schütz. Both of these works feature low cornetto lines written in the tenor clef.
Тезқұрастыру
Тенорлық корнеттің тесситурасы - "с" - "е" шамасында. Алайда, тәжірибелі музыкант қуатты ауыздықпен және кішкентай бұрғылы аспаппен g" немесе одан жоғары жетуі мүмкін.
The tessitura of the tenor cornett is c to around e". However, an experienced player with a powerful embouchure and a small bore instrument may reach g" or higher.
Таңба
Тенорлық корнеттің тембрі немесе дыбыс сапасы мүйіз тәрізді, жағымды жыртық желге ұқсас. Тәжірибелі музыканттың қолында тенорлық корнет тегіс дыбысқа ие, бұл жоғары корнеттер мен төменгі тромбондардың арасындағы идеалды байланыс болып табылады. Бұл дыбыс "мұзды" деп сипатталған. Бұл аспап ерлер дауысына, әсіресе контратенорларға өте жақсы үйлеседі. Михаил Преториус тенорлық корнет дыбысына қатты қызықпаған; ол оны 1619 жылы Syntagma Musicum еңбегінде "булочный және мүйіз тәрізді" деп сипаттаған. Оның айтуынша, тромбонды артық көруге болады, ал корнет пен тромбон ансамбльдерінің альт және тенор дауыстары әдетте тромбонмен ойналатын. Алайда тенорлық корнеттер кең таралған сияқты, Габриели, Лассус, Хаслер және Шуц сияқты композиторлар (Псалтирь Давидінің 1619 жылғы төртінші корнетті бөлігі тенорлық корнетті қажет етеді) жиі осы аспапты қолданған. Кристофер Монк преторийдің бірнеше рет аспапты нашар ойнағанын естігенін айтады. 1619 жылы шыққан "Caduceatrix & Panegyrica" полихимниясынан Praetorius-тың "In Dulci Jubilo à 20 cum Tubis" орнатуы I хордың үшінші жолында тенорлық корнет талап еткен сияқты, бұл бөлім альт (альт) және корнет бірге ойнауға арналған. 1619 жылы шыққан "Полихимния" және Праторийдің басқа жинақтарында тенорлық корнеттерге арналған шығармалар бар. Тенорлық корнеттің күшті фортесі бар, бірақ оның фортепианосы жеткілікті жұмсақ, оны рекордерлік консортта C бас бас үшін қолайлы орынға қояды. Корнетистер Дуглас Кирк пен Николас Перри 1991 жылы Андрю Парроттың режиссерлігімен жазылған Джованни Габриели: Тавернер консортының канзоналары, сонаталары мен мотеттері, хор мен ойыншылар. Бастапқыда EMI (CDC 7 54265 2) компаниясында жазылған бұл жазба қазір Virgin лейблімен қол жетімді. Роланд Уилсон және оның "Музика Фиата" тобы Генрих Шуцтың "Дәуіттің Забур жырлары" және Джованни Габриели мен оның замандастарының "Сан-Рокко мейрамы" музыкасын жазған кезде тенорлық корнеттерді қолданады. Екі жазба да Sony лейблінде қол жетімді.
The timbre or sound quality of the tenor cornett is somewhat horn like with an agreeable woodwind character. In the hands of an experienced player, the tenor cornett has a smooth sound, which is an ideal link between the sound of the higher cornetti and the lower trombones. The sound has been described as "foggy". The instrument blends extremely well with male voices, particularly those of countertenors. Michael Praetorius was not enthusiastic about the sound of the tenor cornett; he describes it as "bullocky and horn like" in his Syntagma Musicum of 1619. He suggests that a trombone is to be preferred and the alto and tenor voices of cornett and trombone ensembles was usually played on trombones. However, tenor cornetts seem to have been common enough and composers like Gabrieli, Lassus, Hassler and Schütz (the fourth cornetto part of the Psalmen Davids of 1619 requires a tenor cornett) frequently made use of this instrument. Christopher Monk speculates that Praetorius heard the instrument played rather badly on several occasions. The In Dulci Jubilo à 20 cum Tubis setting by Praetorius from his Polyhymnia Caduceatrix & Panegyrica of 1619, seems to require a tenor cornett on the third line of Choro I, the part is scored for a viola (alto) and a cornett playing together. The 1619 Polyhymnia and, indeed, other collections by Praetorius, contain works with parts plausibly intended for tenor cornetts. The tenor cornett has a powerful forte, yet its piano is soft enough to render it a suitable substitute for the C bass in a recorder consort. Cornettists Douglas Kirk and Nicholas Perry play tenor cornetts in the 1991 recording Giovanni Gabrieli: Canzonas, Sonatas & Motets by the Taverner Consort, Choir & Players, directed by Andrew Parrott. Originally on EMI (CDC 7 54265 2), this recording is now available on the Virgin label. Roland Wilson and his group Musica Fiata employ tenor cornetts in their recordings of the Psalmen Davids of Heinrich Schütz and the Feast of San Rocco recording of music by Giovanni Gabrieli and his contemporaries. Both recordings are available on the Sony label.
Нұсқалар
Тенорлық корнеттер екі түрге бөлінген: кіші және үлкен. Кішігірім аспаптар "үлкен" корнеттер, шынайы альт немесе тенор корнеттер болған сияқты. Алайда, бұдан да үлкен ұзындықтағы аспаптар сақталып қалды және бұл аспаптар жыланды еске түсіретін дыбыс шығарған сияқты. Кіші ұңғылы тенор корнеттілердің тембрі үлкен ұңғылы тенор корнеттілерге қарағанда "бағдарланған" және өткір. Мысалы, Кристофер Монк сияқты кейбір қазіргі заманғы корнет өндірушілер тенор корнетінің екі түрін де тұтынушыларға ұсынады.
Tenor cornetts seem to have come in two varieties – small bore and large bore. The smaller bored instruments seem to have been "scaled up" cornetts, true alto or tenor cornetts. However, a number of instruments with a larger bore have survived and these instruments seem to have had a sound somewhat reminiscent of the serpent. The timbre of the small bore tenor cornetti is more "focused" and incisive than that of their large bore counterparts. Some modern cornett makers, like Christopher Monk, for instance, have made both varieties of tenor cornett available to customers.
Қолданылуы
Тенорлық корнет тек қана консорттық аспап ретінде қолданылған. Бұл аспап үшін сололық музыка сақталмаған. Шюц, Шейн, Шейдт, Преториус, Габриели, Виадана және басқа да композиторлар шығармаларында 16-шы және 17-ші ғасырдағы Венеция, тенорлық корнет аспаптық және вокалды музыкада 3-ші немесе 4-ші дауыс ретінде қолданылған көрінеді, әдетте альт немесе тенорлық музыкалық бөліктерді ойнайды. Бір "хорда" үш немесе одан да көп корнет қолданылатын шығармаларда жиі корнеттер үшін белгіленген ең төменгі жолда тенор корнетті қолдану қажет. Орланд де Лассус тенорлық корнетті Мюнхен сотында өзінің басшылығымен орындалған әр түрлі аспаптардың ажыратылған консорттық комбинацияларында қолданды. Мюнхен ордасының әншісі Трояно 1569 жылы Лассус жетекшілігінің астында бірқатар шығармалардың аспаптарын тізімдейді. Бір шығармасы: сегіз скрипка, сегіз viole da braccio (скрипкалар, виолалар, виолончельдер және т.б.) ), сегіз аралас жел; фагот, corna musa, үнсіз корнет, корнет, тенор корнет, флейта, дользайна және бас тромбон. Ол сонымен қатар Ренессанс Уэйтспен танымал аспап болды. Вальтердің 1542 жылғы "Фюген" әуенінде "әсіресе корнеттер үшін" деген белгі қойылып, төменгі сапта тенор керек.
The tenor cornett was used almost exclusively as a consort instrument. No solo music survives for this instrument. In the works of Schütz, Schein, Scheidt, Praetorius, Gabrieli, Viadana and other composers from 16th and 17th century Venice, the tenor cornett appears to have been employed as the 3rd or 4th voice in instrumental and vocal music, usually playing alto or tenor ranged musical parts. Works which employ three or more cornetts in a single "choir" frequently require the use of a tenor cornett on the lowest line specified for the cornetts. Orlande de Lassus employed the tenor cornett in various broken consort combinations of instruments in performances under his direction at the Munich court. Trojano, a singer at the Munich court, lists the instrumentations of a number of works under the direction of Lassus in 1569. One work included: eight viols, eight viole da braccio (violins, violas, cellos, etc. ), eight mixed wind; fagotto, corna musa, mute cornett, cornett, tenor cornett, flute, dolzaina and a bass trombone. It was also a popular instrument with Renaissance Waits. Walther's Fugen, 1542, marked "especially for cornetts", needs a tenor on the lowest line.