Кіріспе

Лучино Висконтидің 1971 жылғы фильмі Венецияда өлім - итальяндық режиссер Лучино Висконтидің 1971 жылғы тарихи драмалық фильмі, оны Висконти мен Никола Бадалукко неміс жазушысы Томас Маннның 1912 жылғы сол атты новелласынан бейімдеген. Онда Гюстав фон Ашенбах роліне Дирк Богард, Тадзио роліне Бьёрн Андресен, Марк Бернс, Мариса Беренсон және Сильвана Манганоның қосалқы рөлдері бар. Саундтрек Густав Малердің үшінші және бесінші симфонияларынан таңдалған шығармалардан тұрады, бірақ фильмдегі кейіпкерлер Франц Лехар, Людвиг ван Бетховен және Модест Муссоргскийдің шығармаларын да орындайды. Бұған дейін "Қаралғандар" (1969) және одан кейін Людвиг (1973) фильмдері түсірілген. Фильм Висконтидің "Неміс трилогиясының" екінші бөлігі болып табылады. Фильмнің премьерасы 1971 жылы 1 наурызда Лондонда өтті және 24-ші Канн кинофестиваліне кірді. Ол сыншылардың оң пікірлерін алды және бірнеше марапаттар алды, соның ішінде 25-ші Британдық киноакадемиясының сыйлықтарында үздік кинематография, үздік өндіріс дизайны, үздік костюм дизайны және үздік дыбыс сыйлықтары, сонымен қатар Дирк Богард үшін үздік фильм, үздік режиссер және үздік актер номинациялары. Фильмдегі жұмысы үшін Висконти ең үздік режиссердің Дэвид ди Донателло сыйлығын жеңіп алды. "Венециядағы өлім" 2012 жылғы Sight & Sound сыншыларының сауалнамасында барлық уақыттағы ең үздік 235 фильм болып саналды, 2010 жылы The Guardian журналы оны барлық уақыттағы ең үздік 14 артхаус фильм деп танытты, ал 2016 жылы Британдық кино институтының сауалнамасында барлық уақыттағы ең үздік 27 ЛГБТ фильм деп танылды.

Сюжет

Композитор Густав фон Ашенбах денсаулығына байланысты Венецияға демалуға барады. Кеме келген кезде, Ашенбахқа жақындап, ым-ишарамен және сөз тіркестерімен жақындап, Ашенбах ашуланып, кері бұрылады. Ашенбах Венеция Лидосындағы Grand Hotel des Bains жағажайға орналасады. Мейрамхананың вестибюлінде кешкі асқа күтіп отырғанда, ол жас поляктардың бір тобын гувернантасы мен анасымен бірге көріп, әдемі жігіт Тадзиоға таңғалады. Оның жай киімдері мен мінез-құлқы оны қарапайым әпке-шешесінен ерекшелендіреді. Тадзионың бейнесі Ашенбахқа өзінің досы және шәкірті Альфредпен болған эмоционалды және қызу әңгімелерді еске түсіреді, онда олар сұлулық көркемдікпен немесе табиғи жолмен жасала ма, және сұлулық, табиғи құбылыс ретінде, өнерден жоғары ма деген сұрақ қояды. Келесі күндері Ашенбах Тадзионың ойнап, суға түсіп жатқанын көреді. Ол қонақ үйдің лифтідегі балаға жақындауға тырысқанда, лифттен шығып бара жатқанда, Тадзио Ашенбахқа құмарлықпен қарайды. Ашенбах өз бөлмесіне ашулы күйде оралғанда, Альфредпен жеке таласқанын еске алады және Венециядан кетуді шектен тыс шешеді. Алайда, оның багажы теміржол станциясында жоғалып кеткенде, ол Тадционың қасында болу үшін қонақ үйге қайта оралу мүмкіндігінен рақаттанып, көңілі көтеріледі. Ол қайтып оралғанға дейін вокзалдың тұйық бөлмесінде әлсіз адам құлап жатқанын көреді, ал оны тексеруге тырысқанда, қонақ үйдің мақтанышпен басқаратын менеджері шетелдік баспасөзде асыра айтылған жанжалды жайттарды жоққа шығарады. Ашенбах Тадзионы көркемдік мұза ретінде қабылдайды, бірақ оған деген құштарлығын бағындыра алмайды және жиі қол жеткізбейтін жігіттің арманына түседі. Марко алаңында туристік агенттің Ашенбахқа Венецияда холера эпидемиясы орын алғанын хабарлағанынан кейін, Ашенбахтың назары тайып, Тадзионың анасына қауіп туралы ескерту туралы қиялдайды. Асшенбах пен Тадцио ешқашан сөйлеспегенмен, Тадцио өзін бақылап тұрғанын байқайды және кез-келген уақытта қайтадан қарайды. Ашенбах Тадцио мен оның отбасын Қасиетті Марк базиликасына ертіп барады, онда ол оны дұға етіп көреді. Ол сөйлейтін шаштараздан макияж алады, оған келгеннен кейін оны мазалаған қартқа ұқсайды және Тадзионың отбасын қайтадан қуып жүреді, ол құдықтың жанында құлап, ауырған күлімсіреп қалады. Асхенбах қонақ үйдегі бөлмесіне оралғанда Мюнхендегі апатты қойылым мен Альфредтің кейін айыптауларын армандайды. Ашенбах Тадзионың отбасы қонақ үйден кететінін білгенде, ол әлсіз қаңырап бос жатқан жағажайға барады, онда Тадзионың үлкен жігітпен ойын күрес матчына айналып кеткенін алаңдаушылықпен бақылайды. Тадзио сауығып, Махлердің "Адагиетто" әніне сүйеніп, теңізге қарай жүзіп кетеді. Ол баяу бұрылып, өліп бара жатқан Ашенбахқа қарайды, содан кейін қолын көтереді және алысқа қарай сілтейді. Ашенбах тұруға тырысады, бірақ креслода құлап қалады, өліп қалады.

Бейімделу

Маннның романында Ашенбах кейіпкері автор, бірақ фильм үшін Висконти оны композитор етті. Бұл музыкалық сазды, әсіресе Густав Малердің Бесінші симфониясынан алынған Адагиетто (фильмді ашады және жабады) және Малердің Үшінші симфониясынан алынған бөлімдер Ашенбахтың жұмысын көрсетуге мүмкіндік береді. Осы өзгерістен және Ашенбах пен музыкант досының оның музыкасының төмендеу эстетикасы туралы пікір алысатын көріністерін қосудан басқа, фильм кітапқа салыстырмалы түрде адал.

Өндіріс

"Жыландар мен сатылар" атты автобиографиясының екінші томында Дирк Богард фильмдегі кейіпкердің өлімге әкелетін ақ терісін фильмнің соңғы көріністерінде қалай жасалғанын баяндайды. Макияж бөлімі түрлі бет бояулары мен кремдерді сынап көрді, бірақ олардың ешқайсысы қанағаттанарлық емес еді, өйткені олар лақтырылды. Ақыры, қолайлы крем табылғаннан кейін, сахналар түсірілді, Богард оның бет-әлпеті қатты күйіп кетті деп еске алады. Кремді табақ табылды, оның бір жағына: "Көзге және теріге тимеу керек" деп жазылған. Режиссер бұл ескертуді елемеді және фильмге түсіру тобының әртүрлі мүшелеріне оны терілерінің кішкентай жапсырмаларында сынап көрді, ақырында оны Богардтың бетіне қолданды. Өзінің "Тәртіпті адам" атты мемуарларының тағы бір томында Богард фильмнің Лос-Анджелесте Висконтидің кинотеатрында көрсетілгені туралы айтады. Олар ақырында Лондон қаласында Италияның суға батқан Венеция қаласына қаражат жинау үшін Елизавета II мен Ханшайым Аннаның қатысуымен гала-премьера ұйымдастырған кезде жеңілдеді.

Бьёрн Андресен

2003 жылы Бьёрн Андресен The Guardian газетіне берген сұхбатында Death in Venice атты фильмнің әкелген атақ-даңқына қарсы екенін білдірді және Тадзио ролін ойнаған кезде өзін объективтендіруден аулақ болуға тырысқанын талқылады. Ол фильмнің тақырыбын мақұлдамағанын, өйткені "Өспүрүмдерге деген ересектер махаббаты мен принцип бойынша қарсымын. Мүмкін, эмоционалды және интеллектуалды жағынан мені бұл алаңдатады, өйткені мен махаббаттың бұл түрі туралы біраз түсінік алдым ", - деді ол, сондай-ақ Канн кинофестивалінде фильмнің премьерасына қатысқанын еске алды: "Мен 16 жаста едім, Висконти мен команда мені гейлік түнгі клубқа алып барды. Екіпаждың барлығы дерлік гейлер еді. Клубтағы официанттар мені қатты ыңғайсыз сезіндірді. 2021 жылы Juno Films "Әлемдегі ең әдемі бала" фильмін шығарды. Ол 2021 жылдың 29 қаңтарында Санданс кинофестивалінде көрсетілді.

Сыни қабылдау

"Роттен Томатс" веб-сайтында "Венециядағы өлім" 28 пікірге негізделген 71% мақұлдау рейтингіге ие болды, орташа ұпай 10 баллдан 7,10-ға тең. Сайттың "сынықтамалық консенсусы" былай деп жазылған: "Лючино Висконтидің "Венециядағы өлім" - оның сұлулық туралы бос ойлануларының бірі, бірақ режиссердің жанкүйерлері оның сәнді бейнелер үшін қабілеті сақталғандығын табады". 1971 жылы "Гардиан" газетіне фильмді қарап шыққан Дерек Малколм: "Бұл өте баяу, дәл және әдемі фильм, кез-келген күмәнге қарамастан, таңғажайып жетістік". Роджер Эберт былай деп жазды: "Менің ойымша, мені ең көп ұятқа қалдырған нәрсе Лучино Висконтидің Венециядағы өлімі оның түсініктілігінің жоқтығы. Висконти Томас Манн романының нәзік тұстарын тастап, бізге гомосексуалды махаббат туралы тура әңгіме ұсынды, және бұл оның артықшылығы болса да, мен оның Маннның шығармашылығының ұлылығын бір жерде жоғалтып алғанын ойлаймын ". Кинотарихшы Лоуренс Квирк өзінің "Ұлы романтикалық фильмдер" (1974) атты зерттеуінде былай деп жазды: "Бьёрн Андресеннің, фильмнің Тадзиосының кейбір кадрларын кадрдан алып, Лувр немесе Римдегі Ватиканның қабырғаларына іліп қоюға болады". Ол Тадзионың тек қана сұмдық құмарлықтың объектісі ретінде көркем жас бала емес екенін, бірақ роман жазушы Манн мен режиссер-сценарист Висконти оны Микеланджелоның Давид немесе Леонардо да Винчидің Мона Лизасы сияқты сұлулықтың символы ретінде қарастырғанын, Данте "Беатристің алыстағы тұлғасында соңғы эстетикалық катарсис іздеуге" итермелеген сұлулықты айтты. 2003 жылы The Guardian журналына фильмді қарап шыққан Питер Брэдшоу Дирк Богардтың өнерін барлық уақыттағы ең үздіктердің бірі деп атап, "Бұл жоғары деңгейдегі кино түсіру" деп қорытындылады. Жазушы Уилл Эйткен 2011 жылы "Death in Venice: A Queer Film Classic" атты фильмнің сын талдауын "Arsenal Pulp Press" компаниясының "Queer Film Classics" сериясының құрамында жариялады. 2018 жылдың 1 қыркүйегінде фильм 75-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде Венеция классикасы бөлімінде көрсетілді. The Criterion Collection 2019 жылдың 19 ақпанында Blu Ray және DVD-де фильмнің ремастерингтелген нұсқасын шығарды.