Кіріспе
Гала Галакшн (; Григорь Пискулескудың немесе Григорь Пискулескуның псевдонимі; 16 сәуір 1879 - 8 наурыз 1961) - румын православие дінбасысы, теолог, жазушы, журналист, солшыл белсенді, сондай-ақ Румыния Халық Республикасының саяси қайраткері. Румынияның соғыстар аралығы мен Екінші дүниежүзілік соғыстағы саяси үрдістеріне қайшы, ол еврей азшылығына төзімділік танытушы болды.
Ерте өмір
Гала Галакшн Телорман округінің Дидешти ауылында бай шаруа мен діни қызметкердің қызының ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Балқан жерлерін іскерлік сапармен аралап, Дидештиде қоныс тепкен. Бастауыш оқуын туған ауылында және Рошиори де Ведеде (1888-1890) аяқтағаннан кейін Галактион Бухаресттегі Сент-Сава ұлттық колледжінде оқыды (1890-1898) және Бухарест университетінде философияны оқығаннан кейін, Черновиц университетінде (қазіргі Украинадағы Черновци университеті) теология мамандығы бойынша білім алды. Оқу кезінде ол әдебиетке қызығушылық таныта бастады және француз оккультисі және ақыны Сар Пеладанның идеяларына қысқа уақыт әсер етті. Галактионың әдеби тұңғышы 1900 жылы "Моара луи Калифар" ("Калифардың диірмені") повесімен болды. Православиеге деген қызығушылығының артуы оны келесі он жыл бойы әдебиеттен бас тартуға итермеледі. 1914 жылы ол "Көкжұлдыздар!" атты жинақ жинағын шығарады. ("Құсқарларға!") Румын академиясының сыйлығын алды.
1900-жылдардың басындағы белсенділік
Марксистік философ Константин Доброгеану Гереяның шәкірті болған ол Попоранизммен (соғыс аралығындағы солшыл ұлтшыл саяси ағым) және өзінің жақын досы Н.Д. Коча сияқты социализммен байланысты болды. Бұл тенденциялар оны румын солшылдарының жетекші тұлғасы ретінде танытты. Әдеби сыншы Тюдор Виануның коммунистік дәуірде жазған сөздеріне сәйкес: "Галакшенің жастық шағында социализмге деген қызығушылығы әрдайым мойындалып, ешқашан мойындалмаған, бірақ оның отбасы мен жақын ортасының әсерінен қалыптасқан өмірге деген діни көзқарасы оны социалистерді шайқастағы жолдастар ретінде емес, сапарластар ретінде көруге итермеледі". 1907 жылы Румынияның шаруалар көтерілісін күштеуді сынға алған Галакшн көп ұзамай белсенді журналист болды. Автор Тюдор Аргезидің көмегімен ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1915 және 1918 жылдар аралығында) шыққан Cronica және Spicul журналдарын редакциялады. Аргези сияқты ол Орталық державаларға жанашырлық танытты және неміс оккупациясы кезінде Бухаресттегі билікпен ынтымақтасты. Ақырында, Галактион Ресей революциясы орнатқан жаңа саяси көңіл-күйді, оның ішінде Румынияның Социалистік партиясының көрінуін арттыруды және 1918-1919 жылдары жұмысшылар ереуілдерінің сериясын құптайды: "Біз ескі әлемдердің қалай құлағанын және жаңалардың қалай туғанын өз көзімізбен көрдік. Менің ойымша, біздің кішкентай румын аралымыздан көретін тамаша ең қызықты болып табылады. [ ] Көпшіліктің күші, айналамыздағы барлық нәрсеге жол беріңіз, көтеріліп, қысылып, күркіреп, жаңа тепе-теңдік іздеуде. Біз оны бұрынғы қалпына қайтарамыз деп ойлап, өзімізді алдай бермеуіміз керек. Бұл ақымақтық болар еді". Сол уақытта ол жергілікті еңбек қозғалысының ынталы жақтасы болды. Зауытта жұмыс істейтін жұмысшылардың қоғамдық жиналысы оған қатты әсер қалдырды: "Жылы және саздан жабылған қала сыртындағы жерлерден, ылғалды және тұншықты жертөлелерден, пролетариат арасы капиталистік ұшқыштардың балын дестиляциялайтын мыңдаған кішкентай камералардан, барлық жоғары және төмен орындардан жұмысшы халық қара үйірмелерде келді, иықпен иықпен тұрып, социалистік талаптардың фаланксын көбейту үшін". Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай Галактион социалистік газеттердің суретшісі және иллюстраторы Николае Тоницамен дос болды, ол Галактионның O lume nouă ("Жаңа әлем") очерктер жинағының мұқабасын жасап, оның портреті ("Жаңа әлемнің адамы") суретке түсірді. Өзінің естеліктерінде өнер коллекционері Крикор Замбаччиан портретті былай сипаттады: "[ ] бұл галлюцинациялық портрет [ ]. Көбіне көк түстегі фонға жазушы Галактионның сиқырлы фигурасы бейнеленген; ең алыстағы жазықтықта өнеркәсіптің силуэттері пайда болады және фабрикалардың шамынан көтеріледі ". Соғыс аралығы кезеңінде Галакшн Жаңа Келісім туралы бірнеше зерттеулердің, мақалалардың және түсініктемелердің авторы болды, сондай-ақ Уильям Шекспирдің "Венеция саудагері" романының әйгілі аудармасын аяқтады. Ол әдеби журналға тұрақты түрде үлес қосты Viața Românească және газетке Adevărul. Ол сондай-ақ саяси әдеби журналға өз үлесін қосты Sămănătorul, бірақ соңғысының негізін қалаушы Николае Иоргамен ерекше нашар қарым-қатынаста болды. 1936 жылы Галакшенді "коммунистік қызмет" және Коммунистік Интернационалмен (Коминтерн) байланысты деп айыптады, ол оны жамандау деп қабылдамады. Польшаға шабуыл жасалып, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Галакшн: "Соғыс басталды. Гитлер, жабайы немесе жартылай құдай, тағдырдың рычагы немесе Ібілістің қуыршағы, халықтардың шекарасында қайтадан өлім туын көтерді. Ол жақсы заманның пайғамбары ма, әлде бірінен соң бірі құлап, қайтадан қалпына келмейтін апаттардан өтетін адам ба? Немісдер жақсы болашақ үшін күресіп жатыр ма, әлде варварлық пен Еуропаның өлімі үшін күресіп жатыр ма? Бұл тағы бір өкінішті тексеру! Мәсіхшілер Голгофаға арқа сүйеді, тәрбие алған заңдарынан бас тартып, Тоғыз қуаныштан күледі! Христиан дінінен арылған неміс және поляк католиктері де христиандық рухтан айырылып, мақтанышқа бой алдырғандар".
"The attraction towards socialism during Galaction's youth was always confessed and never was disavowed, although his religious outlook on life, formulated through the influence of his family and his immediate environment, led him to see socialists as fellow travellers rather than comrades in battle." Noted for his criticism of the violent repression of the Romanian Peasants' Revolt in 1907, Galaction soon became an active journalist. With the help of author Tudor Arghezi, he edited the journals Cronica and Spicul, which appeared during World War I (between 1915 and 1918). Like Arghezi, he displayed sympathy for the Central Powers, and collaborated with the authorities in Bucharest under German occupation. Eventually, Galaction would welcome the new political mood established by the Russian Revolution, including the increasing visibility of Romania's Socialist Party and a series of labour strikes in 1918–1919:
"We witnessed with our own eyes how the old worlds are crumbling and how the new ones are born. And it seems to me that the spectacle is at its most interesting as seen from our little Romanian island. [ ] The power of the many, let loose all around us, is rising, is fretting, is roaring and is looking for a new balance. Let us not delude ourselves by thinking we could ever see it return to its previous mould. It would be absurd." Around the same time, he became an enthusiastic advocate of the local labour movement. A public meeting of factory workers left a lasting impression on him:
"Out of the smouldering and mud covered suburbs, out of the humid and suffocating basements, out of the thousands of too small cells, where the proletarian bee distills the honey of capitalist drones, out of all places high and low, the working people had come in black flocks in order to increase, standing shoulder to shoulder, the phalanx of socialist demands." Soon after the First World War, Galaction befriended Nicolae Tonitza, a painter and illustrator of socialist newspapers, who would design the cover of Galaction's collection of essays O lume nouă ("A new world") and would paint his portrait (titled "The Man of a New World"). In his memoirs, the art collector Krikor Zambaccian described the portrait:
"[ ] that hallucinatory portrait [ ]. On a background of intense blue is profiled the mage like figure of the writer Galaction; on the most distant plane emerge the silhouettes of industries, and rise the chimneys of factories." During the interwar period, Galaction was also the author of several studies, articles and commentaries on the New Testament, as well as completing a celebrated translation of William Shakespeare's The Merchant of Venice. He contributed regularly to the literary magazine Viața Românească and to the newspaper Adevărul. He also contributed to the political literary journal Sămănătorul, but was on exceptionally bad terms with the latter's founder, Nicolae Iorga. In 1936, Galaction was denounced for "communist activities" and alleged links with the Communist International (Comintern), which he dismissed as slander. Upon the invasion of Poland and subsequent outbreak of World War II, Galaction wrote:
"The war has begun. Hitler, the monster or the demigod, the lever of destiny or the Devil's puppet, has again raised the banner of death amid the borders of peoples. Is he the forerunner and the prophet of better times, or the strix of downfalls and irremediable disasters? Are the Germans fighting for a better future, or for the narthex of barbarity and for the death of Europe? This is yet another pathetic scrutiny! Christian peoples turn their backs on the Calvary, disavow the laws of their upbringing and mock the Nine Joys! The de Christianized Germans and the Roman Catholic Poles are equally vainglorious and lacking in Christian spirit."
1940 жылдар
Кароль билігінің құлдырауы мен темір гвардияның ұлттық легионерлік мемлекетінің құрылуы Галактияның қоғамдық өмірден кетіп қалуын көрсетті, бұл Легионерлер көтерілісінен кейін (темір гвардияның құлдырауына белгі берген төңкеріс әрекеті) және Иоан Антонескудың нацистік диктатурасының басталуынан кейін жалғасты. 1944 жылы 23 тамыздағы төңкеріс кезінде Антонеску құлатылғаннан кейін, Румынияның осьті және одақтастар жағына ауысқаннан кейін, Галактион өзінің құлшынысын білдірді: "Біздің жүректеріміз қорқыныштан сөнген және үйлеріміз құлаған түнде ұзақ күткен сағат келді. Ұзақ күткен сағатың, бір ғасыр, бір дәуір бол!" Көп ұзамай Галакшн Румыния Коммунистік партиясымен және оның түрлі маңдайшыл ұйымдарымен ынтымақтастыққа кірісті. 1947 жылы ол Румын академиясының мүшесі ретінде оңшыл Ничифор Крейничтің орнын басып, сол жылы Жазушылар одағының вице-президенті болып сайланды. Галактика сол жылы Академиядан шығарылды, бірақ 1948 жылы құрметті мүше болып қайта қабылданды. Бірнеше рет марапатталған ол сонымен қатар Румыния Парламентіне (1946-1948), сондай-ақ оның мұрагері Ұлы Ұлттық жиналысқа (1948-1952) сайланды.
"The long awaited hour has arrived during a night when our hearts were being extinguished by fear and our houses were falling apart It has arrived after traveling a long way, passing amongst ruins, tombs, and smoke covered towers It is here! Become an epoch, become a century, you long awaited hour!" Soon after, Galaction began collaborating with the Romanian Communist Party and its various front organizations. In 1947, he replaced the far right Nichifor Crainic as a member of the Romanian Academy, and was elected vice president of the Writers' Union in the same year. Galaction was himself purged from the Academy later in the same year, but readmitted as an honorary member in 1948. Decorated several times, he was also elected to the Parliament of Romania (1946–1948), and to its successor, the Great National Assembly (1948–1952).
Соңғы жылдар
Соңғы себептердің бірі ол тыныштық қозғалысына қатысқан, бұл "салқын соғыс" жағдайында "бейбітшіліктің жоғарғы ареопагы" құруға көмектесу ниетімен. Ол өмірінің соңғы жылдарында инсультпен ауырып, төсекке жатып қалған; бұл, мүмкін, Румыниядағы Ждановтық науқан кезінде оған бағытталған сынның аздығына себеп болған. Оның күнделігінен таңдамалары оның өлімінен екі он жыл өткен соң, Николае Чаушеску дәуірінде жарияланды. Жаңа басылымдарда Сталиндікке қатты сыншыл болып кеткен, "Евангелистік және бұлт тәрізді" социализмге деген сенімін қайта қараған, бұған дейін цензураға ұшыраған Галактиканың сөзі бар. Галакция кейін атақты діни қызметкер және теолог болған Константин Галериуді қолдағанымен де танымал болды. Галериу 1952 жылы Дунайдағы Қара теңіз каналында тұтқындалып, түрмеге қамалғаннан кейін Галактионның сүйікті оқушыларының бірі болды. Галактион премьер-министр Петру Грозаға өз мүддесін қорғауға өтініш жасады.
Жеке өмір
Галакцияның төрт қызы болды: Мария (немесе Мариоара) 1936 жылы суретші Ион Цукулескудің інісі Шербан Цукулескуге тұрмысқа шықты; тағы бір қызы актриса Елена Галакция Стэнчулеску, ал қалған екеуі, Магдалена және Лукреция, итальяндық азаматтармен тұрмысқа шықты. Суретші және жазушы болған Луки Галакцияның (Галакция Пассарелли немесе Галакция Скиара) күйеуі Фашистік режимнің көрнекті тұлғасы Доменико Скиара болды (Галакция Галакция Римде оның денонсациясы кезінде болды). Галактион журналист Василе Деметриуспен өмір бойы дос болды, ол алғаш рет 1910 жылдары ынтымақтастық жасаған. Ол сондай-ақ Василе қызы, романист және актриса Люция Деметриуспен жақын болды, ол Василе Деметриус қайтыс болғаннан кейін отбасына моральдық қолдау көрсеткені үшін ризашылығын білдірді.
Яһуди қауымымен қарым-қатынасы
Галакция бірнеше румындық еврей мерзімді басылымдарында мақалалар жариялады, мысалы, Mântuirea (19191922), Lumea Evree (19191920), Știri din Lumea Evreiască (19241925) және Адам (19291939). Оның еңбектері кейін 1919 жылы басылған "Сионизм" ("Достар арасындағы сионизм") атты жинақта жинақталды. Ол "заманауи әлемдегі ең ұлы исраилдік" деп санаған Теодор Герцльді мақтағанмен қатар: "Киелі кітапты оқып, жақсы көретін адам Израильді жек көре алмайды" деп жазды. және олардың отбасылары. Өзінің саяхат мемуарларын қарап, Вятутсa Românească журналының жазушысы Александru А. Филиппиде Галактионның көзқарасы төзімділікке қатысты өзінің теологиялық көзқарасы мен ол өкілдік ететін христиан дінінің саласына байланысты деп ойлады: "Төзімділік сипаты, ең соңында, православиені ерекшелендіреді. Ата Галактика осыны өзінің құрметіне айналдырады. Ол кемемен бірге Палестинаға бет алған көптеген яһудилер де бар еді. "Осындай құлшынысты, құрбандыққа дайын идеалдың батыл сарбаздары!" - деп айқайлайды Галактион ата. Бұл - сенімнен тыс (немесе, кез келген жағдайда, сенімнен басқа жан жарақаттарынан туындайтын) айқайлау". 1947 жылдың соңында Галактика Израиль мемлекетінің құрылуына бағытталған шешімді қадамдарды құптайды. Қазіргі таңда оның есімі Иерусалимдегі бір алаңға берілді.
<blockquote>"Whoever reads and loves the Bible cannot hate Israel." and both their families. Reviewing his travel memoir În pământul făgăduinței ("In the Promised Land"), Alexandru A. Philippide, a fellow writer at Viața Românească, thought that Galaction's attitude was linked to both his own theological outlook on tolerance and the branch of Christianity he represented:
"[A] tolerant character is, after all, what sets Orthodoxy apart. Father Galaction turns this into his point of honor. On the same ship as him there were many Jewish immigrants, setting for Palestine. «Brave soldiers of such a passionate and sacrifice eager ideal!» exclaims Father Galaction. That is, indeed, an exclamation that goes beyond faith (or, in any case, stems from plaits of the soul other than faith)." In late 1947, Galaction welcomed the more decisive steps taken towards the creation of Israel. Nowadays, in remembrance of his role, a square in Jerusalem bears his name.