Кіріспе

1980 ж. Джерри Пурнеллдің романы Дәуіт патшаның ғарыш кемесi - американдық жазушы Джерри Пурнеллдің ғылыми фантастикалық романы. Ол алғаш рет 1980 жылы жарық көрді. Тағы бір нұсқасы үш бөлімді серия ретінде Analog-та пайда болды Патша үшін ғарыш кемігі ретінде 1971 жылдың желтоқсанынан 1972 жылдың ақпанына дейін. Роман Пурнелдің "Кодоминиум" сериясы деп аталатын "Болашақ тарихының" бір бөлігі болып табылады. Хронологиялық тұрғыдан алғанда, бұл серияның соңғысы, "Құдайдың көзіндегі мота" оқиғаларымен қатар. Мазмұны жағынан ол Пурнелдің әскери фантастикалық сериясы Фалькенберг легионына, сонымен қатар КоДоминий сериясына ұқсас: екеуі де артта қалған планетада науқан жүргізетін қабілетті әскери басшыны бейнелейді. Бұл жағдайда, көшбасшы - технологиялық жағынан бу, болат және көмір деңгейіне жеткен планетадан, ол варварлармен қоршалған, ортағасырлық қарумен соғысатын қала-мемлекеттер планетасына барады. Бұл оқиға әртүрлі топтардың қарама-қайшылықты ниеттерін көрсетеді, олардың ешқайсысын жын-пері етпейді, мүмкін саудагерлер тобынан басқа, олардың ниеттері Императорлық ғарыш флотының күшін өз пайдаларын арттыру үшін пайдалану.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Принц Самуал әлемі" деп аталатын планета Сецессия соғыстары кезінде қатты бомбаға түсіп, 400 жылдай оқшауланған. Нәтижесінде, Бірінші империяның технологиялық білімінің көп бөлігі планетада жоғалып кетті; Екінші империяның кемелері планетаны тапқан кезде, оның технологиялық деңгейі 19-ғасырдағы Еуропаның деңгейінде болды. Көп жылдар бойы полковник Нейтан "Желез" МакКинни Орлеан қала-мемлекет республикасын экспансиялық Хевен патшалығына (Дәуіт патша билік еткен) қарсы қорғағаны үшін әлемге әйгілі болды. Екінші империямен одақтасқаннан кейін Хэйвен жаңа біріктіру науқанын бастады, ал МакКинни шешуші шайқасты ұйымдастырды, егер Орлеан жеңіп кетсе, Хэйвенді сындыратын болар еді. Алайда, МакКинниге беймәлім, жаңа Haven науқаны Орлеанның күштерін алаңға әкелу үшін, Екінші империяның озық қару-жарағы (ғарыш кемелерін қоса алғанда) оларды жою үшін. Бұл қарулар Орлеанның әскерлерінің көпшілігін, сондай-ақ МакКиннидің қалыңдығын тез өлтірді. Армиясын жоғалтқаннан кейін Орлеанс берілуге мәжбүр болды, ал МакКинни Хевен билігімен зейнеткерлікке шықты. Бірнеше айдан кейін, өзінің бұрынғы бас сержанты Хал Старкпен бірге Хэйвен мейрамханасында ішіп жатып, МакКинни маскүнем императорлық офицердің Макассарда болғанын мақтанатынын естіді, жақын жердегі алғашқы планетада, жергілікті тұрғындар ғибадатхана ретінде қарастыратын бірінші империяның білімін сақтаған ғимарат бар. Мейрамханадан шыққан МакКинни мен Старкты Хэйвен құпия полициясы ұстап, олардың басшысымен, Азамат Малкольм Дугалмен (депутаттың негізгі кеңесшісі болған, бірақ ресми үкіметтік портфелі жоқ) кездесті. Дугал өзінің тыңшы желісі арқылы (және МакКинниге айтты) Император заңдары бойынша Екінші Империяға ассимиляция кезінде экипажсыз ғарышқа ұшуға арналған планеталар колонияға айналды, оларды шет әлемдер басқарады және Императорлық Саудагерлер қауымдастығының мейіріміне ие болды; бірақ экипажмен ғарышқа ұшуға арналған планеталар, тіпті бастапқы ғарышқа ұшу, өзін-өзі басқаруға айналды. Осылайша Дугал МакКинниге саудагер/саудагер болып маскараға барып, Хевенге ғарыш кемесін жасауға көмектесу үшін кітапханадан ақпаратты табу және қайтару мүмкіндігін ұсынды. Дугал МакКинниге, Мейрамханадағы императорлық емес, императорлық офицердің сөздерін естігендердің бәрі өлтірілгенін айтты, МакКинни мен Старкты қоспағанда. Старктің өмірін де, өзін де құтқару үшін МакКинни келісті. Старк пен Империалдарға таныс емес Хейвен агенттерінің компаниясымен, соның ішінде Мэри Грэм, университет білімі бар жас әйел (Хейвен үшін өте сирек кездесетін), МакКинни Императорлық саудагерлер қауымдастығының кемесіне отырып, Макассарда сауда мүмкіндіктерін іздейтін сауда компаниясының басшысы болды. МакКинни компаниясы ортағасырлық шынжырлы қаптамамен, қалқанмен және семсермен қарулануға шектелді, өйткені Император заңы бойынша озық технологияны бастапқы планетаға енгізуге болмайды және сапар үшін Императорлық ғарыш костюмдерімен жабдықталды. Макассарға жеткенде МакКинни мен оның компаниясы негізгі қалада сауда тауарларын аз тапты, өйткені ол құрлықта да, теңізде де блокадаға ұшырады, бұл Дугалдың болжауы бойынша болады, бұл компанияға Бірінші империяның кітапханасы / ғибадатханасы орналасқан Батав қаласына баруға себеп болды. МакКинни өзінің компаниясындағы бұрынғы Хэйвен флотының командирі көмегімен желкенді кемені сатып алып, оны соқпақпен қайта жабдықтады. (Империялыларға примитивті технология болса да, империалдар Макассарда (Империялылардың бағалай алмағаны) кемелерінің планетадағы кез келген кемеден әлдеқайда жылдам жүруге мүмкіндік беретін алдыңғы қатарлы технология болды). МакКиннидің кемесі блокададағы қарақшылар кемелерінің көпшілігінен асып түсіп, көп ұзамай Батавқа жетті, ол "мәжіліс" бас діни қызметкерлерінің бақылауында болды, олар өздері варварлық атты әскердің үлкен тобын қоршап алды. Сонымен қатар, Батафта қамалып қалған Екінші империя миссионерлері болды, олар саудагерлер оларға Батафқа саяхаттауға рұқсат берді деп сенді, өйткені Император миссионерлерін өлтіру Макассарға Императордың араласуына сылтау болады. МакКинни бас діни қызметкерлерді батувтықтарды жаулап алу үшін армияға шақыруға көндірді. Содан кейін ол ең ақылды және күдікті бас діни қызметкерлерді және ғибадатхана күзетшілерін өзін-өзі өлтіру миссиясына тартты, ал оның әскері жоғары тактиканы қолдану арқылы варварларды жеңді. Ол осыдан пайда...

Технологияға сілтемелер

Романда Грэм Макассарға аттың қатты ағаш жағаларын енгізді, бұл оның шектеулі санымен аттың тиімділігін арттыру үшін. Бұл жай ғана жетістік болып көрінсе де, Макассарда бұл технология бұзылушылыққа әкелді, өйткені Макассарда қоғам әлі де құлдарды мал ретінде қолданды. Макасар қазіргі технологиямен аттардың толық мүмкіндігін пайдалана алмады: мойындарына байланған қарапайым арқандар. Әрбір жылқы бес адамдай жейді, сондықтан оны пайдалану үшін бес адамнан жақсырақ жұмыс істеуі керек, бірақ қарапайым арматурамен ол мүмкін емес. Алайда ағаштан жасалған мойынтірекке арқалаған ат, адамнан он есе көп күш тарта алатын. Бұл құлдардың көпшілігін пайдасыз етіп немесе басқа мақсатқа босату үшін қолданылады. Қандай жағдай болмасын, қоғамның экономикалық құрылымы түбегейлі өзгеріп, онымен бірге саяси және билік құрылымы да өзгермек. Романның бұл бөлігі Ричард Лефевр де Ноэтттің жазбаларына негізделген, олар кейіннен күмәнге ұшырады. Қалай болғанда да, бұл Пурнелдің техника тарихы мен Еуропаның әскери тарихына бағытталған жұмысына тән.

Қабылдау

Kirkus Reviews оны "жағымсыз түрде үстірт" және "негізінен балаларға арналған" деп атайды.