Кіріспе

Аутоиммундық ауруларФелти синдромы (ФС), сондай-ақ Фелти синдромы деп аталады, ревматоидты артрит, көкбауырдың ұлғаюы және нейтрофилдердің төменгі санымен сипатталатын сирек кездесетін аутоиммундық ауру. Бұл жағдай 50 жастан 70 жасқа дейінгілерде жиі кездеседі, әсіресе әйелдерде ерлерге қарағанда көбірек кездеседі, ал африкалықтардан гөрі ақ нәсілділерде көбірек кездеседі. Бұл - адамның денесін бүлдіретін, көптеген қиындықтарға әкелетін ауру. Фелти синдромы сонымен қатар аномальды түрде ұлғайған көкбауыр (спленомегалия) және кейбір ақ қан жасушаларының аномальды түрде төмен деңгейімен (нейтропения) сипатталады. Нейтропенияның салдарынан, зардап шеккен адамдар кейбір инфекцияларға жиі ұшырайды. Кератоконъюнктивит сикка екінші реттік Шёгрен синдромынан пайда болуы мүмкін. Фелти синдромы бар адамдарда қызба, салмақ жоғалту және/ немесе шаршау болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, зардап шеккен адамдарда терісінің, әсіресе аяқтың түсі өзгеруі (аномальді қоңыр пигментациясы), аяқ асты жағындағы жаралар (ойық жаралар) және/ немесе ерекше ірі бауыр (гепатомегалия) болуы мүмкін. Сонымен қатар, ауру жұқтырған адамдардың қан айналымындағы қызыл қан клеткаларының деңгейі ерекше төмен болуы мүмкін (анемия), қанның ұю функциясына көмектесетін қан айналымындағы тромбоциттер санының төмендеуі (тромбоцитопения), бауыр қызметінің тестілеуінде аномалиялар және/ немесе қан тамырларының қабынуы (васкулит).

Себептер

Фелти синдромының себебі белгісіз, бірақ ол созылмалы ревматоидты артритпен ауыратын адамдарда жиі кездеседі. Кейбір пациенттерде HLA DR4 серотипі бар. Бұл синдром көбінесе ревматоидты артриттің буындан тыс көріністеріне ие адамдарда кездеседі. Бұл синдроммен ауыратын адамдарда инфекция жұқтыру қаупі бар, өйткені олардың ақ қан клеткаларының саны аз.

Механизм

Фелти синдромының негізгі патогенезі анық емес.

Ревматоидты артрит

Ревматоидты артрит - бұл организмнің иммундық жүйесінің шабуылынан синовиалдық буындардың қабынуымен сипатталатын аутоиммундық ауру. Бұл жағдайда ақ қан жасушалары қан ағысы арқылы синовиялық буындарға жетеді және олар келген кезде қабынуға қарсы цитокиндерді бөліп шығарады. Химиялық заттардың бөлінуінің нәтижесінде синовиялық жасушалар зиянды химиялық заттарды бөліп шығарады, сондай-ақ жаңа қан тамырларының өсуін бастайды, бұл паннусты құрайды. Паннус жаңадан пайда болған тамырлардан қанмен қамтамасыз етіледі және кіреберіске қарай өсіп, буындағы буындағы кеміршекті және сүйекті басып алады. Бұрын сау тіннің зақымдануы қабынуға әкеледі, содан кейін буында сұйықтық жиналады. Судың жиналуы нәтижесінде буындар шиеленеді, бұл кішкене кішкентай арақашықтықпен сүйектердің бір-біріне жанаспайтынын көрсетеді. Егер бұл жағдайды емдеуге жол берілмесе, буын кеңістігі толығымен тарылады, анкилоз пайда болады. Анкилоздың едәуір дамыған кезеңінде буындардың қозғалмалылығы толығымен бұғатталады. Алғашқы кездегі ауру әдетте қол мен аяқ буындарында байқалады. Аурудың өршуі тез, қол-аяқ, жамбас және иық беттерінде байқалады. Бұл жағдай көз, жүрек, өкпе және қан тамырлары сияқты басқа да ағза жүйелеріне әсер етіп, зақымдауы мүмкін. Ревматоидты артрит - бұл емделмейтін ауру, бірақ кейбір дәрілерді жеке немесе бірге қолдану арқылы симптомдарды емдеуге болады. Организмнің иммундық жүйесінің қабыну реакциясының күшеюіне байланысты бұл жағдай қызыл және ақ қан клеткаларының азаюына әкелуі мүмкін.

Нейтропения

Фелти синдромы кезінде нейтрофилдердің созылмалы белсенділігі нейтропенияға және инфекцияның әлсіремеуіне дейін өршіп кетеді. Нейтропения - қандағы нейтрофилдердің төмендеуі. Нейтрофилдер - ақ қан клеткаларының ішіндегі ең көп таралған жасушалар және фагоцитоз арқылы бактерияларды жою арқылы иммундық жүйеде маңызды рөл атқарады. Қабынуға себеп болатын химиялық заттар нейтрофильдерді жиналатын жерге тартады да, инфекциямен күреседі. Нейтрофилдердің санының төмендеуі аутоиммундық реакцияны ынталандырады, бұл артритке әкеледі. Нейтрофильдердің жоғалуы мен жойылуы нейтропенияға әкеледі, сондықтан дененің иммундық реакцияға деген қажеттілігіне байланысты қабынуға әкеледі. Сүренгіш жамбас қуысының сол жақ жоғарғы квадрантында (LUQ) орналасқан және оның ұлғаюы көршілес органдарға стресс әкелуі мүмкін.

Қанның жағдайы

Анемияны (нормахромды, нормациттік), тромбоцитопения мен нейтропенияны диагностикалау үшін толық қан шоғырын (ККШ) жасауға болады. Диагностикаға көмектесу үшін көбінесе бауыр функциясының ауытқулары қолданылады, өйткені көкбауыр мен көкбауыр бір-біріне қатты әсер етеді.

Ревматоидты артрит

Фелти синдромы бар науқастарда ревматоидты артрит созылмалы (10- 15 жылдан кейін) болып келеді және экстрасуставтық көріністермен бірге ауырлығы артады.

Емдеу

Фелти синдромын емдеудің нақты әдісі жоқ, керісінше, ауруды басқарудың ең жақсы әдісі - негізгі ревматоидты артритті бақылау. РА үшін иммунодепрессантты терапия көбінесе гранулоцитопения мен мелтегелияны жақсартады; бұл нәтиже Фелти синдромының иммундық медиацияланған ауру екендігін көрсетеді. ФС- ті емдеудегі басты қиындық - нейтропенияның қайталануы. Сондықтан емдеуді бастау және оны шешу үшін нейтропенияның себебі мен жалпы жағдайының байланысын жақсы түсіну керек. Спленектомия ауыр науқаста нейтропенияны жақсарта алады. Ритюксимаб пен лефлуномидті қолдану ұсынылды. Алтын терапиясын қолдану да сипатталған.

Болжам

Прогноз аурудың симптомдарының ауырлығына және жалпы денсаулық жағдайына байланысты болады.

Тарих

Бұл ауруды 1924 жылы аурудың сирек кездесетін комбинациясымен ауыратын науқасты көрген американдық дәрігер Аугуст Рой Фелти (18951964) атын алған: созылмалы артрит, спленомегалия және лейкопения. Медициналық әдебиеттерді зерттеу барысында төрт басқа жағдайдың сипаттамалары анықталды. Оның бұл зерттеулері синдромды сипаттап, кейіннен оның атын алған.