Атауы

VI ғасырдағы Византиялық тарихшы Прокопий Рим генералы Помпейдің ежелгі қаланы басып алып, оны грекше Колония (Κολώνεια) деп атағандығын жазған. Қалдықта табылған тоғызыншы немесе оныншы ғасырдағы грек жазуы Шебинкарахисарды Колонеямен бірдейлендіреді. Бір қызығы, сельджук тарихшысы Ибн Биби мен 14-ғасырдағы эретнидтер жасаған монеталарда Когонияның әрмен тіліндегі нұсқасы жазылған. Бұл есімнің түрік тіліндегі тарихи түрі Кугуния болды. 11 ғасырда бұл жермен екінші атау байланысты болады: қала Koloneia атауын сақтайды, бірақ жоғарыдағы бекініс Mavrokastron деп аталады, грекше "Қара бекініс". Түрік топонимі Karahisar (Грекия: Γαράσαρη, ауданның нақты түрік атауы: Gareysar), алғаш рет 14 ғасырда пайда болды, бұл Маврокастронның аудармасы. Кейін қала Шапкарахисар ("Аламның қара бекінісі") немесе Кара Хисар ı Шарки / Шарки Кара Хисар ("Шығыстың қара бекінісі") деп аталды. Бұл жер 19 ғасырдан бері Шебинкарахисар деп аталады және екі атау да қолданылған. 1924 жылы 11 қазанда Мұстафа Кемал осы қалаға келіп, Шебин-Карахисар атауын қолдануды ұсынды. 1890 жылы географиялық тарихшы В. М. Рамзи әрмендер бұл қаланы әлі күнге дейін Никополи (грекше Νικόπολη) деп атайтынын көрсетті; осы күнге дейін Понтиялық гректер де солай атайды. Оны жақын маңдағы Коюльхисармен шатастыруға болмайды, мұнда ежелгі римдік Никополидің қираған жерлері орналасқан.

Тарих

Шебинкарахисардың жазылған тарихы Үшінші Митрида соғысымен басталады. Митридат VI жеңілгеннен кейін Помпей қаланың бекінісін нығайтып, римдік колонияға (colonia) негізін қалады. Византия дәуірінде қаланы Юстиниан I (527-565 жж.) қайта салды. VII ғасырда ол Армения темасы, кейіннен Халдияның бөлігіне айналды, содан кейін 863 жылы жеке теманың орнына айналды. 778 және 940 жылдары арабтардың шабуылынан зардап шекті. Шебинкарахисар 1071 жылы Манзикерт шайқасынан кейін Селжұқ түркілеріне берілді. Ол түрік қолында болды, қысқа уақытқа созылған Византия қалпына келтіруін қоспағанда, шамамен. 1106 - ші орын. Мехмед II 1461 жылы қаланы Осман империясына Ақ Койунлудан тартып алды және 1473 жылы Отлук Бели шайқасында Ұзын Хасанды жеңгеннен кейін аймақтағы билігін нығайтты. Шәбіңқарахисардан ол өзінің жеңісін жариялайтын хаттар сериясын жіберді, оның ішінде Анадолияның түрікмендеріне арналған уйғыр тілінде ерекше хат. Қаланың үстіндегі бекіністерді мұқият зерттеу Османлылардың бастапқы Сельджук қабырғаларын жөндеуге көп қаржы жұмсап, сонымен қатар, шыңында әсерлі "цитадель кешенін" салдырғанын көрсетті. Ол "Қарахисар І Шарки" деп аталатын санджак орталығы болды, бастапқыда Рум эялеті (1473-1514 жж. және қайтадан 1520-1555 жж.), Байбурт эялеті (1514-1516 жж.), Диярбекир эялеті (1516-1520 жж.), Эрзурум эялеті (1555 1805 жж.), Трабзон эялеті (1805 1865 жж.) және Сивас вилаеті (1865-1923 жж.). 1881/82 1893 жылғы Осман елінің жалпы санағына сәйкес, Шебинкарахисар (Карахисар и Шарки) қазасының жалпы саны 35.051 адам, оның ішінде 19.421 мұсылман, 8.512 грек және 7.118 армян.

Шабин-Қарахисар көтерілісі

Шебинкарахисар әрмендер геноцидке белсенді қарсылық көрсеткен аздаған жерлердің бірі болды. Осман империясының басқа бөліктеріндегі жер аударылулар мен қырғын туралы хабар қалаға жеткенде, оның армян халқы өзін-өзі қорғауға дайындық жасауға шешім қабылдады. 1915 жылдың 15 маусымында 300-ге жуық армян, көбісі бай саудагерлер тұтқындалды. Келесі күні тағы да тұтқындауға тырысқаннан кейін, қақтығыстар басталып, қаланың армян аудандарында бөгеттер тұрғызылды. 18 маусымға қарай бұл аудандардың көпшілігі құлдырап, немесе бос қалды. Шаһар мен жақын маңдағы ауылдардан келген 5000-ға жуық армян, олардың 75% -ы әйелдер мен балалар, Шәбіңқарахисардың ортағасырлық бекінісіне қайтты. Түрік әскерлері қаланы қоршап алып, қамал қабырғаларына ауыр артиллериямен атқылады. 11 шілде түнінде армяндықтар азық-түлік, су және оқ-дәрісі түсіп қалғандықтан, бекіністі жасырын түрде босатуды шешті. Алайда бұл әрекеті ашылып, қашып кеткендердің бәрі қаза тапты. 12 шілдеде қамалдың ішінде қалғандар берілді. Содан кейін әрмендердің бәрін өлтіріп, қырғынға ұшырады. Аман қалған әйелдер мен балалар басқа қалалардағылар сияқты жер аударылмас бұрын қалада тұтқынға алынды. Түрік ресми деректері бойынша, көтеріліс кезінде армян көтерілісшілері 403 түрік ауыл тұрғындарын өлтірді.

Түркия Республикасы

1923 жылы республика құрылған кезде 10-армия мұнда гарнизонға орналасты, бұл жергілікті экономикаға серпін берді. 1924 жылы Ерзұрымда болған жер сілкінісі кезінде болған зақымдануларды қарап шыққан Ататүрк осы қалаға келген.

География

Шебинкарахисар - провинциялық Гиресун қаласынан 40 км қашықтықта, Гиресун тауларындағы Авутмуш өзені аңғарының солтүстік жағында орналасқан тыныш қала. Қалаға жету қиын, өзен жағалауындағы жол желмен созылып, тар, ал қызмет көрсету қиын. Шебин жаңғағы - бұл аңғардың екі жағында өсірілетін жаңғақтың ерекше түрі. Жергілікті тағамдардың арасында көкөністен жасалған хельва, hoşmerim деп аталатын ірімшік пудингі, gilik деп аталатын кішкентай нан нан, жүгері мен бұршақ шұбыры toyga çorbası, evelik деп аталатын бүктелген док жапырақтарынан жасалған долма, күйдірілген қызылша және ең бастысы, көкжиәлі сіропы, пекмез бар.

Климат

Шебинкарахисардың жазғы климаты құрғақ, жазғы ауа райы құрғақ, қысқы ауа райы суық.