Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Атауы
VI ғасырдағы Византиялық тарихшы Прокопий Рим генералы Помпейдің ежелгі қаланы басып алып, оны грекше Колония (Κολώνεια) деп атағандығын жазған. Қалдықта табылған тоғызыншы немесе оныншы ғасырдағы грек жазуы Шебинкарахисарды Колонеямен бірдейлендіреді. Бір қызығы, сельджук тарихшысы Ибн Биби мен 14-ғасырдағы эретнидтер жасаған монеталарда Когонияның әрмен тіліндегі нұсқасы жазылған. Бұл есімнің түрік тіліндегі тарихи түрі Кугуния болды. 11 ғасырда бұл жермен екінші атау байланысты болады: қала Koloneia атауын сақтайды, бірақ жоғарыдағы бекініс Mavrokastron деп аталады, грекше "Қара бекініс". Түрік топонимі Karahisar (Грекия: Γαράσαρη, ауданның нақты түрік атауы: Gareysar), алғаш рет 14 ғасырда пайда болды, бұл Маврокастронның аудармасы. Кейін қала Шапкарахисар ("Аламның қара бекінісі") немесе Кара Хисар ı Шарки / Шарки Кара Хисар ("Шығыстың қара бекінісі") деп аталды. Бұл жер 19 ғасырдан бері Шебинкарахисар деп аталады және екі атау да қолданылған. 1924 жылы 11 қазанда Мұстафа Кемал осы қалаға келіп, Шебин-Карахисар атауын қолдануды ұсынды. 1890 жылы географиялық тарихшы В. М. Рамзи әрмендер бұл қаланы әлі күнге дейін Никополи (грекше Νικόπολη) деп атайтынын көрсетті; осы күнге дейін Понтиялық гректер де солай атайды. Оны жақын маңдағы Коюльхисармен шатастыруға болмайды, мұнда ежелгі римдік Никополидің қираған жерлері орналасқан.
The 6th century Byzantine historian Procopius writes that the Roman general Pompey captured the then ancient fortress and renamed it Colonia, in Greek Koloneia (Κολώνεια). A Greek inscription of the ninth or tenth century found in the fortress securely identifies Şebinkarahisar with Koloneia. Curiously, the Seljuk historian Ibn Bibi and 14th century coins minted by the Eretnids record an Armenian variation of the name, Koğoniya. The historical Turkish form of this name was Kuğuniya. In the 11th century, a second name becomes associated with the place: the town retains the name Koloneia but the fortress above is called Mavrokastron, Greek for "Black Fortress". The Turkish toponym Karahisar (Greek: Γαράσαρη, actual Turkish name of the district: Gareysar), appearing first in the 14th century, is a translation of Mavrokastron. The town was later called Şapkarahisar ("Black Fortress of Alum") or Kara Hisar ı Şarkî/Şarkî Kara Hisar ("Black Fortress of the East"). The place has been known as Şebinkarahisar since the 19th century and both names were used. On 11 October 1924 Mustafa Kemal visited this town and proposed that the name Şebin Karahisar be used. In 1890, the geographical historian W. M. Ramsay indicated that the Armenians still call this city Nikopoli (from Greek Νικόπολη); so do the Pontic Greeks to this day. It should not be confused with the nearby Koyulhisar, where the ruins of ancient Roman Nikopoli lie.
Тарих
Шебинкарахисардың жазылған тарихы Үшінші Митрида соғысымен басталады. Митридат VI жеңілгеннен кейін Помпей қаланың бекінісін нығайтып, римдік колонияға (colonia) негізін қалады. Византия дәуірінде қаланы Юстиниан I (527-565 жж.) қайта салды. VII ғасырда ол Армения темасы, кейіннен Халдияның бөлігіне айналды, содан кейін 863 жылы жеке теманың орнына айналды. 778 және 940 жылдары арабтардың шабуылынан зардап шекті. Шебинкарахисар 1071 жылы Манзикерт шайқасынан кейін Селжұқ түркілеріне берілді. Ол түрік қолында болды, қысқа уақытқа созылған Византия қалпына келтіруін қоспағанда, шамамен. 1106 - ші орын. Мехмед II 1461 жылы қаланы Осман империясына Ақ Койунлудан тартып алды және 1473 жылы Отлук Бели шайқасында Ұзын Хасанды жеңгеннен кейін аймақтағы билігін нығайтты. Шәбіңқарахисардан ол өзінің жеңісін жариялайтын хаттар сериясын жіберді, оның ішінде Анадолияның түрікмендеріне арналған уйғыр тілінде ерекше хат. Қаланың үстіндегі бекіністерді мұқият зерттеу Османлылардың бастапқы Сельджук қабырғаларын жөндеуге көп қаржы жұмсап, сонымен қатар, шыңында әсерлі "цитадель кешенін" салдырғанын көрсетті. Ол "Қарахисар І Шарки" деп аталатын санджак орталығы болды, бастапқыда Рум эялеті (1473-1514 жж. және қайтадан 1520-1555 жж.), Байбурт эялеті (1514-1516 жж.), Диярбекир эялеті (1516-1520 жж.), Эрзурум эялеті (1555 1805 жж.), Трабзон эялеті (1805 1865 жж.) және Сивас вилаеті (1865-1923 жж.). 1881/82 1893 жылғы Осман елінің жалпы санағына сәйкес, Шебинкарахисар (Карахисар и Шарки) қазасының жалпы саны 35.051 адам, оның ішінде 19.421 мұсылман, 8.512 грек және 7.118 армян.
The recorded history of Şebinkarahisar begins with the Third Mithridatic War. After the defeat of Mithridates VI, Pompey strengthened the town's fortifications and founded a Roman colony (colonia). In the Byzantine period, the city was rebuilt by Justinian I (r. 527–565). In the 7th century, it became part of the Armeniac Theme, and later of Chaldia, before finally becoming the seat of a separate theme by 863. It was attacked by Arab raids in 778 and in 940. Şebinkarahisar fell to the Seljuk Turks soon after the Battle of Manzikert in 1071. It remained in Turkish hands since, with the exception of a short lived Byzantine recovery ca. 1106. Mehmed II took the town for the Ottomans from Ak Koyunlu in 1461, and consolidated his rule over the area in 1473 following his defeat of Uzun Hasan at the Battle of Otluk Beli. From Şebinkarahisar he sent a series of letters announcing his victory, including an unusual missive in the Uyghur language addressed to the Turkmen of Anatolia. A careful survey of the fortifications above the town has revealed that the Ottomans invested heavily in repairs to the original Late Antique Byzantine Seljuk walls and, in addition, constructed an impressive “citadel complex” at the summit. It became a sanjak centre as "Karahisar I Şarki", initially in Rum Eyalet (1473 1514 and again 1520 1555), Bayburt Eyalet (1514 1516), Diyarbekir Eyalet (1516 1520), Erzurum Eyalet (1555 1805), Trabzon Eyalet (1805 1865) and Sivas Vilayet (1865 1923). According to the Ottoman General Census of 1881/82 1893, the kaza of Şebinkarahisar (Karahisar i Şarki) had a total population of 35.051, consisting of 19.421 Muslims, 8.512 Greeks and 7.118 Armenians.
Шабин-Қарахисар көтерілісі
Шебинкарахисар әрмендер геноцидке белсенді қарсылық көрсеткен аздаған жерлердің бірі болды. Осман империясының басқа бөліктеріндегі жер аударылулар мен қырғын туралы хабар қалаға жеткенде, оның армян халқы өзін-өзі қорғауға дайындық жасауға шешім қабылдады. 1915 жылдың 15 маусымында 300-ге жуық армян, көбісі бай саудагерлер тұтқындалды. Келесі күні тағы да тұтқындауға тырысқаннан кейін, қақтығыстар басталып, қаланың армян аудандарында бөгеттер тұрғызылды. 18 маусымға қарай бұл аудандардың көпшілігі құлдырап, немесе бос қалды. Шаһар мен жақын маңдағы ауылдардан келген 5000-ға жуық армян, олардың 75% -ы әйелдер мен балалар, Шәбіңқарахисардың ортағасырлық бекінісіне қайтты. Түрік әскерлері қаланы қоршап алып, қамал қабырғаларына ауыр артиллериямен атқылады. 11 шілде түнінде армяндықтар азық-түлік, су және оқ-дәрісі түсіп қалғандықтан, бекіністі жасырын түрде босатуды шешті. Алайда бұл әрекеті ашылып, қашып кеткендердің бәрі қаза тапты. 12 шілдеде қамалдың ішінде қалғандар берілді. Содан кейін әрмендердің бәрін өлтіріп, қырғынға ұшырады. Аман қалған әйелдер мен балалар басқа қалалардағылар сияқты жер аударылмас бұрын қалада тұтқынға алынды. Түрік ресми деректері бойынша, көтеріліс кезінде армян көтерілісшілері 403 түрік ауыл тұрғындарын өлтірді.
Şebinkarahisar was one of the few locations where Armenians actively resisted the Armenian genocide. As news of deportations and massacres in other parts of the Ottoman Empire reached the town, its Armenian population decided to make preparations for self defence. On June 15, 1915 some 300 Armenians, mostly wealthy merchants, were arrested. On the following day, after further attempted arrests, fighting erupted and barricades were erected in the town's Armenian districts. By June 18 most of those districts had fallen or been abandoned. Some 5,000 Armenians from the town and nearby villages, 75% of them women and children, retreated into Şebinkarahisar's medieval fortress. It was then surrounded by Turkish troops, who directed heavy artillery at its walls. On the night of July 11, with food, water, and ammunition almost exhausted, the Armenians decided to secretly evacuate the fortress. However, the attempt was discovered and all who had left were killed. On July 12 those still inside the fortress surrendered. A massacre then followed in which all Armenian men were killed. Women and children survivors were held prisoner in the town before being deported like those of other towns. Official Turkish records claim that during the revolt the Armenian rebels killed 403 civilian Turkish villagers.
Түркия Республикасы
1923 жылы республика құрылған кезде 10-армия мұнда гарнизонға орналасты, бұл жергілікті экономикаға серпін берді. 1924 жылы Ерзұрымда болған жер сілкінісі кезінде болған зақымдануларды қарап шыққан Ататүрк осы қалаға келген.
When the republic was founded in 1923 the 10th Army was garrisoned here, bringing a boost to the local economy. Atatürk visited in 1924, on his way from seeing earthquake damage in Erzurum.
География
Шебинкарахисар - провинциялық Гиресун қаласынан 40 км қашықтықта, Гиресун тауларындағы Авутмуш өзені аңғарының солтүстік жағында орналасқан тыныш қала. Қалаға жету қиын, өзен жағалауындағы жол желмен созылып, тар, ал қызмет көрсету қиын. Шебин жаңғағы - бұл аңғардың екі жағында өсірілетін жаңғақтың ерекше түрі. Жергілікті тағамдардың арасында көкөністен жасалған хельва, hoşmerim деп аталатын ірімшік пудингі, gilik деп аталатын кішкентай нан нан, жүгері мен бұршақ шұбыры toyga çorbası, evelik деп аталатын бүктелген док жапырақтарынан жасалған долма, күйдірілген қызылша және ең бастысы, көкжиәлі сіропы, пекмез бар.
Şebinkarahisar is a quiet town, 40 km from the provincial city of Giresun, standing on the north side of the valley of the river Avutmuş in the Giresun Mountains. The town is hard to reach, the road along the riverbank is windy and narrow, and services are hard to provide. The Şebin walnut is a particular variety of walnut grown on the valley sides. Other local delicacies include a helva made from hazelnuts, a kind of cheese pudding called hoşmerim, small bread loaves called gilik, the corn and chick pea soup toyga çorbası, dolma made from the leaves of curled dock called evelik, stewed nettles and most of all the mulberry syrup, pekmez.
Климат
Шебинкарахисардың жазғы климаты құрғақ, жазғы ауа райы құрғақ, қысқы ауа райы суық.
Şebinkarahisar has a dry summer continental climate (Köppen: Dsb), with warm, dry summers, and cold winters.