Кіріспе

Тегеран 1796 жылы Мұхаммед хан Қажар оны Қажар әулетінің астанасы ретінде таңдағаннан бері күрт өсті. Қажарлар дәуірінде және одан бұрын жер сілкінісі болғанға қарамастан, Тегеранның көне дәуірінен қалған кейбір ғимараттар әлі күнге дейін сақталған. Алайда, Тегеранның тарихи сәулетінің көп бөлігі соңғы 40-50 жылда елорданы шапқыншылықпен жаңғырту толқынынан жойылып кетті. Ескі Тегеранның сегіз қақпасының ешқайсысы сақталмаған. Қажар мәдениетінің жетілу қарқыны жергілікті сәулет өнерінің жетілу формасына айналды, ал бүгінгі күні осы дәстүрдің көптеген ескерткіштері сақталған. Алайда, олардың көпшілігі - мемлекеттік мекемелер мен патшалық элитаның резиденциялары. Ниаваран сарайы кешеніндегі Ахмад-шахтың "Кушак" - осы дәстүрдің үлгісі. Қазіргі Тегеранның көптеген қалалық жобалары Виктор Груенге тиесілі. Грюен 1963-1967 жылдар аралығында Тегеранның солтүстік маңындағы көптеген аудандар үшін бас жоспар әзірледі. Көптеген сарайлар салынды және 1970 жылдардың аяғында. Тегеранның көлемі соншалықты өсті, бұрынғы жер шары және қала өзі де "Үлкен Тегеран" қатарына қосылды. Пахлавидің сәулет өнерінде еуропалық заманауи сәулет өнерінің тақырыптары қолданылған. Садабад сарайының "Ақ үйі" және Ниаваранның негізгі сарайы осы сәулет стиліне үлгі болып табылады. Қаланың ерекшеліктері қақпалар мен сарайлар. Тегеранның дүрбелеңді болып жатқандығына қарамастан, көптеген дизайнерлер өздерінің жобаларына біртіндеп эстетиканы енгізе бастады, ал қаладағы жобаларға халықаралық наградалар берілді.