Кіріспе

Сахн - ислам сәулетіндегі аула, әсіресе мешіттің ресми ауласы. Дәстүрлі мешіттердің көпшілігінде үлкен орталық сахна бар, оны барлық жағынан ривак немесе аркада қоршап тұрады. Дәстүрлі исламдық дизайнда тұрғын үйлер мен көрші-қолаңдарда жеке сахан аулалары болуы мүмкін. Сахна - мұсылман әлеміндегі діни ғимараттар мен тұрғын үйлерде жиі кездесетін элемент, қала және ауыл ортасында қолданылады. Клаустер - Еуропаның ортағасырлық архитектурасы мен оның діни ғимараттарының баламасы.

Этимология

Сахн сөзі араб тілінде аула дегенді білдіреді.

Тарих

Бастапқыда сахна тұрғын үйлер үшін, тұрғын үй кешенінің қабырғалары ішіндегі қауіпсіз және жеке орын ретінде пайдаланылған. Шумерлік Урдың Үшінші династиясынан (б.з.д. 2100-2000) үйлердің қираған жерлері табылған. Көптеген мешіттердің ауласында (сахна) мұсылмандар намаздан бұрын талап етілетін тазалану рәсімін орындайтын қоғамдық фонтан бар еді. 706 жылы салынған Дамасктің Ұлы Омейяд мешіті Сахнның ең ерте үлгілерінің бірі болып табылады. Мешіттің ұзындығы 122,5 метр, ені 50 метр төртбұрышты ауласы үш жағынан бағаналы портикпен (ривақ) қоршалған. Сахнаның исламдық сәулет өнерінде қолданылуы ХХ ғасырдың ортасына дейін жалғасты, сонда заманауи сәулет ислам мәдениетінің тұрғын үй және қоғамдық ғимараттардың дизайнына әсер ете бастады.

Мешіттің дизайны

Тарихи немесе дәстүрлі мешіттердің бәрінде дерлік сахна бар. Оның қолданылуы Таяу Шығыс елдерінің мешіттерінде ислам елдерінің мешіт архитектурасына жалғасты. Дәстүрлі мешіттер барлық жағынан ривақ аркадасымен қоршалған. Оларда сондай-ақ, тазалау рәсімдері мен вуду (исламдық тазару) үшін, сондай-ақ, ауыз су үшін ағын су көздері бар. Ішкі аула - бұл діни түрде белгіленген сәулеттік ерекшелік емес, ал кейбір мешіттерде, әсіресе ХХ ғасырдан бастап, сахна жоқ.

Тұрғын үй құрылысын жобалау

Тұрғын үйлер, аула үйлерінің бөлігі, ең жеке. Үлгі мен дизайнның ерекшеліктері әртүрлі: қала мен ауылдың жері, әр түрлі аймақтар мен климат, әр түрлі дәуірлер мен мәдениеттер, бірақ қауіпсіздік пен жеке өмірдің негізгі функциясы бірдей. Сахна жеке бақша, қызмет ауласы және жазғы маусымда отбасы немесе ойын-сауық үшін ашық асхана болуы мүмкін. Әдетте үйдің басты кіреберісі саханға тікелей кірмейді. Оған мажаз (مجاز, ) деп аталатын бұзылған немесе қисық дәліз арқылы жетеді. Бұл тұрғындарға қонақтарды саханға қарамай-ақ, салонға немесе қабылдау бөлмесіне (мәжіліс) кіргізуге мүмкіндік береді. Бұл қорғалған және тыйым салынған орын, онда үйдің әйелдері халық алдында әдеттегі хиджаб киіммен жабылуға міндетті емес. Қалалық жағдайда сахн әдетте бағаналы ривақпен қоршалған, ортасында хауз немесе су тоғаны болады. Тұрғын үйдің иваны, үш қабырғалы жеке отбасы бөлмесінің верандасы, әдетте сахнаға қарап, оған тікелей немесе баспалдақпен кіреді. Жоғары қабаттағы бөлмелерде бұған машрабиялар арқылы қарауға болады. Ал Андалустың (қазіргі Испания) мавр аулалары Әлем мұрасы саналатын жерлерді қамтиды.