Кіріспе
Украиналық кобзар (1878-1937) Иван Иович Кучухура Кучеренко (Іва́н Ио́вич Кучугу́ра Кучере́нко, Ива́н Ио́вич Кучугу́ра Кучере́нко; 7 шілде 1878 - 24 қараша 1937) - украиналық министр (кобзар) және XX ғасырдың басындағы ең ықпалды кобзарлардың бірі. Өзінің өнер туындылары үшін 1919 жылы "Украинаның халық суретшісі", кейін 1926 жылы "Украина Кеңес Социалистік Республикасының халық суретшісі" атағын алды.
Ivan Iovych Kuchuhura Kucherenko (Іва́н Іо́вич Кучугу́ра Кучере́нко, Ива́н Ио́вич Кучугу́ра Кучере́нко; July 7, 1878 – November 24, 1937) was a Ukrainian minstrel (kobzar) and one of the most influential kobzars of the early 20th century. For his artistry he was awarded the title "People's artist of Ukraine" in 1919 and later "People's Artist of the Ukrainian Soviet Socialist Republic" in 1926.
Балалық шақ
Иван Кучеренко (немесе кейіннен Кучухура Кучеренко) 1878 жылы 7 шілдеде Ресей империясының Харьков губерниясындағы Богодуховский уездінің Мурафа ауылында дүниеге келген. Үш жасында ол сол көзімен мүлдем соқыр болып, оң көзі зақымдалған. 8 жасында әкесі қайтыс болып, жетім қалды. Жас Кучеренконың ерекше музыкалық таланты оны кобзардың өмір салтына бағыттады. Ол кобзар Павел Хащенконың шәкірті болды және 20-шы ғасырдың басында кобзар ретінде өнер көрсете бастады.
Білім беру және орындаушылық
1902 жылы Кучеренко Харьковта өткен 12-ші археологиялық конференцияға қатысып, 24 жасында ең жас қатысушы болды. Конференциядағы спектакльді Хнат Хоткевич ұйымдастырды, ол кобзардың ерекше өнерлі екенін байқады және концертті дайындау кезінде онымен көп уақыт өткізді. Хоткевичпен қарым-қатынас Кучеренкоға елеулі әсер қалдырды, өйткені ол Хоткевичтен көп нәрсе үйренді. Хоткевич өзінің естеліктерінде былай деп жазды: 1906 жылы Кучеренко Екатеринослав (қазіргі Днепропетровск) базарында өнер көрсетіп, танымал тарихшы Дмитрий Яворницкийдің құлағына жетті. Кучеренконың жоғары өнерлілігі Яворницкийге терең әсер қалдырды. Яворницкий жазды: Ол Кучеренконы өз үйіне шақырды, кейіннен оны Опанас Сластионның басшылығымен бандура орындауды жетілдіруге Мирородқа жіберді. Үш ай бойы Кучеренко Сластионның үйінде оқыды, содан кейін Екатеринославқа оралып, профессорға әкелік қамқорлығы үшін алғыс айтты. Кучеренко жаңадан алған өнер қабілетін профессорға көрсетті, ол өте қанағаттанды және қатты қозғалды. Яворницкий Екатеринослав қаласында кобзарлар үшін концерт ұйымдастырды, ол үлкен жетістікке қол жеткізді және Кучеренконың ерекше талантты халық әншісі ретінде танымалдылығын арттыруға көмектесті. 1908 жылы Кучеренконы Киевтегі Николай Лысенконың музыка мектебінде мұғалім болып жұмыс істеуге шақырады. Мұнда ол 18 ай жұмыс істеді. Бұл жұмыс қиын болды, ол оны жалғастыра алмады. Ол концерттік өнерін қайтадан бастады, ол шебер орындаушы болып қалды. Кучеренко бандурада виртуоз ойнайтын, тамаша баритоналық дауысы бар, ол көрермендерге керемет әсер қалдырды. Хоткевичтің айтуынша: 1913 жылы Кучеренко Т. Приваловтың шақыруымен, Хнат Хоткевичтің ұсынысы бойынша Санкт-Петербургке сапар шегеді, онда негізінен оқу орындарында 40 концерт берді. Санкт-Петербургтен кейін Кучеренконы "Кобзар" қоғамы Мәскеуге шақырды, онда ол қоғам ұйымдастырған этнографиялық концерттер мен кештерде де өнер көрсетті. 1915 жылы Кучеренко Харьковтың қоғамдық кітапханасында өте табысты концерт берді. Украинаның тәуелсіздік алған қысқа мерзімінде Кучеренко Украинада Symon Petliura үкіметін қолдап концерттермен гастрольге шықты. Үкіметке қолдау көрсеткен қызметі үшін ол Украинаның сол кездегі үкіметімен "Украинаның халық әртісі" атағын алды.
In 1906, Kucherenko was performing at the market in Yekaterinoslav (now Dnipropetrovsk) and was heard by the renowned historian Dmytro Yavornytsky. Kucherenko's high artism left a deep impression on Yavornytsky. Yavornytsky wrote:
He invited Kucherenko to his home and later sent him to Myrhorod to further master his bandura performance under the guidance of Opanas Slastion. For three months Kucherenko lived and studied at Slastion's house, whereupon he returned to Yekaterinoslav and thanked the professor for his fatherly guardianship. Kucherenko demonstrated his newly acquired artistic skills to the professor, who was extremely satisfied, and very moved. Yavornytsky organized a concert for the kobzar in Yekaterinoslav, which was a resounding success and helped elevate the popularity of Kucherenko as an exceptionally talented folk singer. In 1908, Kucherenko was invited to work as a teacher at the Mykola Lysenko's music school in Kiev. Here he worked for a period of 18 months. The work was difficult, and he was unable to continue it. He resumed his concertizing where he remained a master performer. Kucherenko was a virtuoso player of the bandura and had an exceptional baritone voice which left an excellent impression on the audience. Khotkevych noted:
In 1913, Kucherenko traveled to Saint Petersburg on the invitation of T. Pryvalov, on the recommendation of Hnat Khotkevych where he had over 40 concerts, mainly at educational establishments. After Saint Petersburg, Kucherenko was invited to Moscow by the "Kobzar" Society where he also performed at ethnographic concerts and evenings organized by the society. In 1915, Kucherenko gave a highly successful concert at the Kharkiv Public Library. During the brief period of Ukrainian independence, Kucherenko toured Ukraine with concerts supporting the government of Symon Petliura whom he knew personally. For his activity in supporting the government he was awarded the title "People's Artist of Ukraine" by the then Ukrainian government.
Кеңес дәуірі
Кеңес өкіметі кезінде Кучеренконың өнер көрсету мүмкіндігі одан да артты. Бастапқыда үкімет бұл қойылымдардың көпшілігін қолдады. 1921 жылы Боходухив қаласында оның кобзар болуына 25 жыл толуына орай арнайы концерт ұйымдастырылды. Ол 1926 жылы Украина Кеңестік Социалистік Республикасының Халық әртісі деген беделді атақты алған алғашқы суретшілердің бірі болды. 1928 жылдан кейін Кучеренко Канивтегі Тарас Шевченконың монументінің қабырғасында өнер көрсете бастады. 1930 жылдары ол украин автокефальдық православие шіркеуінің православие діни қызметкері ретінде жасырын түрде тағайындалған. Жақында ғана Кучеренконың өлген күні ресми түрде белгілі болған жоқ. Совет энциклопедиясы сияқты кеңес дереккөздерінде ол 1943 жылы неміс оккупациясы кезінде Харьковта қайтыс болғаны айтылған. Жақында Кучеренконың тұтқындалғаны және сегіз ай бойы ұзақ азаптаудан кейін 1937 жылы НКВД-ның қолынан атып өлтірілгені белгілі болды. Оның денесі Харьковтың шетіндегі Пятихацкий ауданындағы КГБ демалыс объектісінің аумағындағы жаппай қабірге қойылды.