Кіріспе

Украиналық кобзар (1878-1937) Иван Иович Кучухура Кучеренко (Іва́н Ио́вич Кучугу́ра Кучере́нко, Ива́н Ио́вич Кучугу́ра Кучере́нко; 7 шілде 1878 - 24 қараша 1937) - украиналық министр (кобзар) және XX ғасырдың басындағы ең ықпалды кобзарлардың бірі. Өзінің өнер туындылары үшін 1919 жылы "Украинаның халық суретшісі", кейін 1926 жылы "Украина Кеңес Социалистік Республикасының халық суретшісі" атағын алды.

Балалық шақ

Иван Кучеренко (немесе кейіннен Кучухура Кучеренко) 1878 жылы 7 шілдеде Ресей империясының Харьков губерниясындағы Богодуховский уездінің Мурафа ауылында дүниеге келген. Үш жасында ол сол көзімен мүлдем соқыр болып, оң көзі зақымдалған. 8 жасында әкесі қайтыс болып, жетім қалды. Жас Кучеренконың ерекше музыкалық таланты оны кобзардың өмір салтына бағыттады. Ол кобзар Павел Хащенконың шәкірті болды және 20-шы ғасырдың басында кобзар ретінде өнер көрсете бастады.

Білім беру және орындаушылық

1902 жылы Кучеренко Харьковта өткен 12-ші археологиялық конференцияға қатысып, 24 жасында ең жас қатысушы болды. Конференциядағы спектакльді Хнат Хоткевич ұйымдастырды, ол кобзардың ерекше өнерлі екенін байқады және концертті дайындау кезінде онымен көп уақыт өткізді. Хоткевичпен қарым-қатынас Кучеренкоға елеулі әсер қалдырды, өйткені ол Хоткевичтен көп нәрсе үйренді. Хоткевич өзінің естеліктерінде былай деп жазды: 1906 жылы Кучеренко Екатеринослав (қазіргі Днепропетровск) базарында өнер көрсетіп, танымал тарихшы Дмитрий Яворницкийдің құлағына жетті. Кучеренконың жоғары өнерлілігі Яворницкийге терең әсер қалдырды. Яворницкий жазды: Ол Кучеренконы өз үйіне шақырды, кейіннен оны Опанас Сластионның басшылығымен бандура орындауды жетілдіруге Мирородқа жіберді. Үш ай бойы Кучеренко Сластионның үйінде оқыды, содан кейін Екатеринославқа оралып, профессорға әкелік қамқорлығы үшін алғыс айтты. Кучеренко жаңадан алған өнер қабілетін профессорға көрсетті, ол өте қанағаттанды және қатты қозғалды. Яворницкий Екатеринослав қаласында кобзарлар үшін концерт ұйымдастырды, ол үлкен жетістікке қол жеткізді және Кучеренконың ерекше талантты халық әншісі ретінде танымалдылығын арттыруға көмектесті. 1908 жылы Кучеренконы Киевтегі Николай Лысенконың музыка мектебінде мұғалім болып жұмыс істеуге шақырады. Мұнда ол 18 ай жұмыс істеді. Бұл жұмыс қиын болды, ол оны жалғастыра алмады. Ол концерттік өнерін қайтадан бастады, ол шебер орындаушы болып қалды. Кучеренко бандурада виртуоз ойнайтын, тамаша баритоналық дауысы бар, ол көрермендерге керемет әсер қалдырды. Хоткевичтің айтуынша: 1913 жылы Кучеренко Т. Приваловтың шақыруымен, Хнат Хоткевичтің ұсынысы бойынша Санкт-Петербургке сапар шегеді, онда негізінен оқу орындарында 40 концерт берді. Санкт-Петербургтен кейін Кучеренконы "Кобзар" қоғамы Мәскеуге шақырды, онда ол қоғам ұйымдастырған этнографиялық концерттер мен кештерде де өнер көрсетті. 1915 жылы Кучеренко Харьковтың қоғамдық кітапханасында өте табысты концерт берді. Украинаның тәуелсіздік алған қысқа мерзімінде Кучеренко Украинада Symon Petliura үкіметін қолдап концерттермен гастрольге шықты. Үкіметке қолдау көрсеткен қызметі үшін ол Украинаның сол кездегі үкіметімен "Украинаның халық әртісі" атағын алды.

Кеңес дәуірі

Кеңес өкіметі кезінде Кучеренконың өнер көрсету мүмкіндігі одан да артты. Бастапқыда үкімет бұл қойылымдардың көпшілігін қолдады. 1921 жылы Боходухив қаласында оның кобзар болуына 25 жыл толуына орай арнайы концерт ұйымдастырылды. Ол 1926 жылы Украина Кеңестік Социалистік Республикасының Халық әртісі деген беделді атақты алған алғашқы суретшілердің бірі болды. 1928 жылдан кейін Кучеренко Канивтегі Тарас Шевченконың монументінің қабырғасында өнер көрсете бастады. 1930 жылдары ол украин автокефальдық православие шіркеуінің православие діни қызметкері ретінде жасырын түрде тағайындалған. Жақында ғана Кучеренконың өлген күні ресми түрде белгілі болған жоқ. Совет энциклопедиясы сияқты кеңес дереккөздерінде ол 1943 жылы неміс оккупациясы кезінде Харьковта қайтыс болғаны айтылған. Жақында Кучеренконың тұтқындалғаны және сегіз ай бойы ұзақ азаптаудан кейін 1937 жылы НКВД-ның қолынан атып өлтірілгені белгілі болды. Оның денесі Харьковтың шетіндегі Пятихацкий ауданындағы КГБ демалыс объектісінің аумағындағы жаппай қабірге қойылды.