Кіріспе

Жеке тұлғаны қамауға және ұстауға рұқсат беретін ордер.

Қамау ордері – судья немесе әкімшіл судья мемлекет атынан жеке тұлғаны қамауға және ұстауға, сондай-ақ жеке тұлғаның мүлкін іздеуге және тәркілеуге берілетін құжат.

Канада

Қылмыстық кодекске сәйкес, тұтқындау ордерін судья немесе бейбіт судья шығарады. Ордер шығарылғаннан кейін, кодекстің 29-бабында белгіленгендей, тұтқындауды жүзеге асырған қызметкер күдіктіге ордердің бар екенін, оның себебін хабарлауға және сұралған жағдайда, мүмкіндігі болса, ордерді көрсетуге міндетті.

Германия

Адамды ұстауға алу Германия Федеративтік Республикасының Негізгі Заңында (Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland) белгіленген нақты шарттарда ғана рұқсат етіледі. 104-бапта (Еркіндіктен айыру) Негізгі Заң тек "Хафтрихтер" ("қамауға алу судьясы") 48 сағаттан астам мерзімге қамауға алуға бұйыруға құқылы екенін анықтайды. Алғашқысы vorläufige Festnahme ("алдын ала ұстау"), екіншісі Haftbefehl ("қамауға алу ордері") деп аталады. Қамауға алу ордерлері, мысалы, Қылмыстық процессуалдық кодексте, сондай-ақ азаматтық процессуалдық заңда, әкімшілік құқықта және Салық кодексінен, Қаржы сотының шешімінен немесе әлеуметтік сот заңынан кейінгі арнайы әкімшілік рәсімдерде белгіленген мерзімнің дұрыс орындалуын қамтамасыз етеді.

Ұлыбритания

Қамауға алу ордерлерін беру процедурасы үш құқықтық юрисдикцияның әрқайсысында өзгеше.

Солтүстік Ирландия

Солтүстік Ирландияда қамауға ордерлер әдетте судьямен шығарылады.

Америка Құрама Штаттары

Полицияның заңды түрде тұтқындау жасауы үшін, тұтқындаушы полицейлерде тұтқындауға негізді себеп немесе жарамды тұтқындау ордері болуы тиіс. Жарамды тұтқындау ордері бейтарап судья немесе әкімшілік судья тарапынан шығарылуы керек, ол тұтқындауға негізді себеп бар екенін, ант берілген куәлік немесе ордерді қолдау үшін ұсынылған мәлімдеме негізінде анықтағаннан кейін. Тұтқындау ордері тұтқындалатын адамды нақты анықтауы тиіс. Егер құқық қорғау органының куәгері тұтқындау ордерін қолдау үшін ант беру кезінде жалған ақпарат берсе немесе шындыққа немқұрайлылық танытса, бұл ордерді жарамсыз деп тануға негіз болуы мүмкін. Дегенмен, полицияда қажетті негізді себеп болған жағдайда, қылмыс жасады деген күдікпен қоғамдық жерде тұтқындау үшін әдетте ордер қажет емес; мұндай заңдар штаттан штатқа өзгереді. Төтенше жағдай болмағанда, адамды үйінен тұтқындау үшін ордер қажет.

Болжамды себептің жеткілікті көрсетілуі

Мүмкіндік себебі полиция қызметкерінің тікелей бақылауына немесе басқалар ұсынған естіген ақпаратқа негізделуі мүмкін. Полиция бейтарап және тәуелсіз судьяға ұсынатын ақпарат, полиция қызметкерінің тәжірибесі мен білімін ескере отырып, оның жеке бақылауы немесе естіген ақпарат арқылы белгілі фактілерді білуі керек, бұл парасатты адамға ордерде аталған адамның қылмыс жасағанын немесе жасап жатқанын ұқтырады. 1964 жылдан 1983 жылға дейін, тек немесе басым бөлігі естіген ақпараттан тұратын конституциялық талапқа сай келетін жазбаша мәлімдемеде тергеу судьясына (1) полицияға ақпарат берген адамның сенімді тұлға екендігі және (2) осы адамның айтылған фактілер туралы нақты білімі болғанын көрсететін ақпарат болуы тиіс еді. 1983 жылдан бері конституциялық талапқа сай келетін жазбаша мәлімдеме, тексеру судьясының "барлық жағдайлардың жиынтығы" полицияның ұстауға негіз болған фактілердің дұрыс екендігіне үлкен мүмкіндік бар деген қорытындыны қолдайтынын көрсетуі керек; судья ақпарат берушінің мәліметтерінің сенімділігін (және сенімсіздігін) көрсететін барлық көрсеткіштердің салыстырмалы салмағын бағалайды.

Бейтарап және тәуелсіз судья

Қамауға алу ордерін шығаратын адам судья немесе адвокат болуы міндетті емес, бірақ оның күдік тудыратын негізбарлықтың болуын анықтауға қабілеттілігі болуы керек, сондай-ақ ол бейтарап және тәуелсіз лауазым иесі болуы тиіс. Қамауға алу ордерлерін көбінесе соттар шығарады, алайда оларды АҚШ Конгресінің бірінен бір палатасы немесе басқа да заң шығару органдары да шығара алады.

Қамауға алынған адамның сипаттамасы

Төртінші түзетуді сақтау үшін тұтқындау ордері тұтқындалатын адамды "нақты сипаттауға" тиіс. Егер тұтқындау ордерінде мұндай сипаттама болмаса, ол жарамсыз болып есептеледі – тіпті полиция ұсынған куәлікте немесе ордерді беруге берілген өтініште осы ақпарат болған жағдайда да.

Митимус

Митимус (mittimus) – сот немесе судья шығарған, шерифке немесе басқа атқарушы лауазым иесіне, жарлықта аталған адамды түрмеге жеткізуді және түрме бастығына осы адамды қабылдап, қамауға алуды міндеттейтін жазбаша бұйрық. Полиция жаргонында мұндай жарлықты кейде "капиас жарлығы" деп атайды, ол адамды немесе мүлікті "ұстау" (немесе "қолға түсіру") туралы бұйрық ретінде түсіндіріледі. Капиас жарлықтары көбінесе күдікті жоспарланған сот отырысына, тыңдауға немесе басқа да сот процесіне келмеген жағдайда шығарылады.

Сотқа жіберу туралы бұйрық

Сот ордері – судьядан немесе соттан шығарылатын, полицияға сотқа келмеген немесе соттың бұйрығын орындамаған адамды белгілі бір судьяның алдына жеткізуге нұсқау беретін шақыру қағазы. Қарапайым қамау ордерінен өзгеше, сот ордері қылмыстық іс бастау үшін шығарылмайды. Мысалы, егер күдікті кепіл төлеп босатылса немесе жазба бойынша босатылса және сот отырысына қатыспаса, немесе сотқа куәлік беруге шақырылған куә шақыру бойынша келмесе, сол адамды қамауға алуға сот ордері шығарылуы мүмкін. Егер сот ордері кепіл төлеп босатылған адамды қамау үшін шығарылса, ол сотқа келмеген жағдайда, қайтадан қамауға алынып, судьяның алдына жеткізілген соң, судья кепіл мөлшерін арттыруға немесе оны толығымен жоюға құқылы.

Қамауға алу туралы бұйрық шығарылды

Қамау ордері, ордерде аталған адам әлі тұтқындалмаған жағдайда, "орындалмаған қамау ордері" деп аталады. Ордер орындалмауына себептер: ордерде аталған адам құқық қорғау органдарынан қасақана жасырынуы, оны тұтқындауға ордер бар екенін білмеуі, ордерді орындауға жауапты мекеменің орындауға тиіс ордерлердің көп болуы, немесе осы факторлардың жиынтығы болуы мүмкін. Кейбір мемлекеттерде орындалмаған ордерлердің саны өте көп. АҚШ-тағы мемлекеттердің көпшілігіндегі ордерлердің басым бөлігі жол қозғалысы ережелерін бұзуға (зорлықсыз) байланысты айыптар үшін шығарылады. 1999 жылы Калифорния штатында шамамен 2,5 миллион орындалмаған ордер болған, олардың шамамен 1 миллионы Лос-Анджелес аймағында тіркелген. 2007 жылы Мэриленд штатының Балтимор қаласында 100 000 ордер болды. 1996 жылы Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында 49 000 ордер тіркелген. 2009 жылы Техас штатында тек Хьюстон аймағында кем дегенде 1,7 миллион орындалмаған ордер болды. Кейбір мемлекеттерде орындалмаған ордері бар адамдарға түрлі шектеулер салатын заңдар бар, мысалы, жүргізуші куәлігін жаңарудан немесе паспорт алудан тыйым салу.