Кіріспе

Венеция ақыны (16681750) Еврипид Гаспаро Гоцци 1750 жылы 11 қарашада Венецияда) - Венеция ақыны, либретто жазушысы, журналист және әдебиет адамы.

Ерте өмір

Апостол Зенон Венецияда ежелгі Венеция патрициан отбасы Зенонның отарлаушы тармағында дүниеге келді. Оның отбасы Венециядан Кандия корольдігіне 13-ші ғасырда Венеция тәртібін сақтау және бүлікшіл азаматтарды басу үшін ауыстырылды. Осман империясы аралға шабуыл жасағаннан кейін, оның отбасының қалған мүшелері Венецияға оралды. Қайтып оралғаннан кейін олар патрициандық тапқа қайта қабылданбады, тек қарапайым азаматтар мәртебесін ала алды. Оның әкесі Пьетро Зенон, медицина докторы, ал анасы Катерина Севасто Криттегі Кандияның атақты және ықпалды отбасына жататын. Әкесінен ерте айырылған ол анасының қамқорлығына қалдырылды, ол Венеция сенаторы Пьер Антонио Корнароға қайтадан үйленді. Оның білімін Сомаски аталары қолға алды. Ол 1691 жылы Accademia degli Animosi-нің негізін қалаушылардың бірі болды. 1695 жылы ол өзінің алғашқы либреттосын Gli inganni felici деп атады, ол үлкен жетістікке қол жеткізді, оны сәнді либреттошы етті. 1705 жылдан бастап Пьетро Париатимен бірге театр сахналарын өзі үшін сақтап, либреттолардың құрамын Париатиге қалдырды.

Шығармалары

Ол Galleria di Minerva әдеби журналисі болып жұмыс істей бастады, сонымен қатар атқарушы міндеттерді де атқарды, бірақ өзі ниет еткен басылымға әсер етпегенін түсінгенде, өзін алыстатты. Соңында ол мұны ақымақтық деп сипаттады. 1700 жылы Зенон итальяндықтардың игілігі үшін Пьер Ле Лоррен де Вальмонның "Тарих элементтері" (1696) еңбегін аударған. Өзінің аудармасының алғы сөзінде ол Ренессанс кезінде беделді болған историографиялық модельдерге, атап айтқанда Макиавелли мен Гвикярдиниге, қайта оралуға шақырды. 1702 жылы Зенон теориясын іс жүзінде қолдануға тамаша мүмкіндік тапты. Исаиттік риторик және тарихшы Антонио Форестидің Mappamondo istorico немесе әмбебап тарихы 1692-жылы оның авторы қайтыс болған кезде аяқталмаған. Ол өзінің түріндегі ең толық еңбектердің бірі, ол 6 томға бөлініп, ежелгі Грекия, Рим, Парсы, папалар және Киелі Рим империясын қамтиды. Бұл оны Уолтер Рэлидің "Әлем тарихы" (1652), Георгиус Хорнийдің "Orbis politicus" (1668), Самуэль фон Пуфендорфтың "Ворнехмстен рейх тарихы" (1684) немесе Питер Хейлиннің "Космографиясы" (1689) сияқты жанрдағы соңғы бір томдық очерктерден әлдеқайда толық жасады. Ол тіпті соңғы маңызды итальяндық эссе, Джованни Таркагнотаның бес томдық "Delle istorie del mondo" (1580) -дан да ұзын болды. Енді оны Венециядағы Жироламо Альбрицци фирмасы толықтырып, қайта басып шығаратын болды. Ал Албрицци Таркагнотаның он жетінші ғасырдың бас редакторларының әдісін қолдана отырып, кейін 1695 жылы Уильям Темплдің Англия тарихы үшін қайталады, Албрицци жаңа бөлімдерді сарапшы жазушылардың тобына тапсырды. Ол Мысырды Мантуялық Доменико Суареске, Қытайды Венециялық Витторе Сильвио Грандиге, ал Англияны, Шотландияны, Данияны, Швецияны, Холштейн герцогтігін және Гелдерс графтарын Апостол Зенонға берді. Аяқталған шығарма танымал тарихнамадағы маңызды олқылықты жоюға және білімді оқырмандар арасында айтарлықтай сатылымға қол жеткізуге уәде берді. Зеноның білімділігі Форестиді әлдеқайда жеңіп шықты, ол Белисарийдің құлдырауы туралы танымал аңызды қайталаудан бас тартпады (алтыыншы ғасыр тарихшысы Кринит оны бұған дейін де жоққа шығарған). Ол басқа да әріптестерінен артық шықты. Олардан айырмашылығы, ол Ренессанс гуманистеріне ілесіп, Даниял кітабындағы төрт монархиялық схеманың қиын христиандық нұсқасын жоққа шығарды, ол ғаламдық тарихын Вавилон, Персия, Грекия және Рим кезеңдеріне бөлді, оған көктегі патшалық алыстан кейін келді. Ол Рим империясын Римнің қазіргі заманға дейінгі логикалық жалғасы ретінде қарастырмады, сондықтан ол үшінші монархияны Солтүстік патшалықтардың әрқайсысы туралы жеке томдарға бөлуге мүмкіндік алды. Жүздеген жылдық деректі тарихты тікелей баяндаудың күрделілігінен аулақ болу үшін ол Францияда жазған Ренессанс тарихшысы Паоло Эмилионың үлгісіне еліктеп, биографиялар сериясының Сюэтониялық үлгісін қабылдады. 1710 жылы Сципионе Маффеи, Антонио Валлиснери және оның ағасы Пьер Катерино Зеномен бірге ол "Италияның әдебиетшілері" газетін құрды. Ол "италиялықтардың өздерінің газетін жасауы керек" деп мәлімдеді. Ай сайын шығатын басылымға Сципионе Маффеи, Антонио Валлиснери, Эвстахио Манфреди, Людовико Антонио Муратори, Джованни Баттиста Моргагни, Джованн Баттиста Вико, Бернардино Рамаццини сияқты беделді авторлар болды. Ең бастысы итальян тілін үйренуді жақсартуға деген ниетпен, ол айтарлықтай табысқа жетті. 1718 жылы Апостол Зенон Венаның императорлық сотының лауреаты ретінде шақырылғаннан кейін, оның ағасы Пьер Катерино 1732 жылға дейін мерзімді журналды жыл сайын шығарып, басшылықты қолға алды. Апостоло 1729 жылға дейін Венада қалды, содан кейін оның орнын Пьетро Метастасио алды. Ол Венецияға оралып, өзін эрудиция мен монета жинау жұмыстарына арнады. Зенон тарихи және мифологиялық тақырыптарға 36 операның либреттосын жазды, соның ішінде Gli inganni felici (1695), Odoardo (1695) Faramondo (1698), Lucio Vero, Imperatore di Roma (1700), Griselda (1701), Temistocle (1701), Merope (1711, Edition, 1727), L'Ambleto (1712), Alessandro Severo (1716), T'Euzzone (1719), Ormisda (1721), Artaserse (1724), Semiramide (1725), Доменико Сарроның Il Valdemaro (1726), Астарто (1730), Caio Fabbricio (1733), Euristeo (1757 жылы жарық көрген), және Sesostri re d'Egitto (Прагалық басылым 1760), сондай-ақ 17 ораторио, оның ішінде Джузеппе (1722), Газио (1726), Давид umiliato (1731). Оның әдеби шығармалары арасында "Dissertazioni vossiane" - Восстің "De historicis latinis" еңбегіне қосылған және түзетілген. Оның Джусто Фонтанинидің Biblioteca della eloquenza italiana-ға жазған жазбалары өлімінен кейін жарияланды. Оның хаттары (Epistolario) мол.

Санаткерлік бағалау

Мелодраманың реалистік емес және асыра айтылған элементтерін айыптаудан сюжеттерде үлкен шынайылық пен мәтіндерде әдеби қадір-қасиет талап етілді. Метастасионың аркадици қағидаларына сәйкес мелодраманы салауатты ету үшін реформаны алғаш жасаған Зенон болды. Француз трагедияшыларынан шабыт алған ол, олар сияқты, уақыт пен кеңістіктің бірлігін құрметтеген. Ол кейіпкерлер мен сахналардың санын азайтып, клоундық рөлдерді алып тастады, өз шығармаларын музыкасыз да ұсына алу үшін жасады. Франческо де Санктис Метастазиоға сілтеме жасай отырып, "егер біз құрылымына қарасақ, оның драмасы Апостол Зенонның көрсеткен үлгісі бойынша жасалған. Бірақ бұл құрылым жай ғана скелет. Метастазио бұл сүйекке бақытты, үйлесімді өмірдің рақатын, романтикасын дарытты. Ол мелодрама ақыны, Зенон сәулетшісі болды".