Кіріспе

Княз Манук Бей (румын тілінде Манук Бей, әрмен тілінде Эммануил Марзаян; 1769-1817) - әрмен саудагері, дипломат және қонақүй иесі.

Өмір

Ол сол кезде Осман империясының субъектісі болған Руседе (қазіргі Русе, Болгария) Мардирос Марзаян мен оның Хамум Оглуның қызы Мамилия Оглуның ұлы болып дүниеге келді. Астық саудагері болған ол байлыққа ие болды және сол кезде Балқан елдерінің ең бай адамы деп айтылды. 1803 жылы Константин Ипсиланти, Валахияның князі, оған пахарник боярлық дәрежесін берді. 1808 жылдың соңында аса ықпалды Манук өзінің қорғаушысы Осман генерал-майталманы Алемдар Мустафа-пашаның Молдавия тағына отыруға ұсынылды, бірақ оның қорғаушысының құлдырауынан таққа отыруына жол берілмеді; ол өзі өлім жазасынан құтылу үшін Стамбулдан қашуға мәжбүр болды. Бухарестке қоныстанғаннан кейін (Трансильванияда қысқа уақыт бас сауғалағаннан кейін), Манук Бей бүгінде Манук қонақүйі деп аталатын қонақүйді ұстады; Уақыт өте келе, ол Бессарабияда, Хинчешти мен Рени маңында егіндіктерді сатып алды және Ипсилантидің негізгі қаржылай қолдаушысы болып қалды, қазынаға барлығы 160 000 талер қарыз берді. 1806-1812 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде ол Михаил Андреевич Милорадовичтің Ресей империялық армиясы мен Гуржиудағы бүлікші Осман гарнизоны арасында (1809) делдал болды. Ресей агенті болған Мануч Бухаресттегі қонақ үйінде өткен Ресей мен Осман империясы арасындағы 1812 жылғы Бухарест келісімін келіссөздерге қатысты. Өмірінің соңында ол өзінің Хинчешти елімінде зейнеткерлікке шықты, онда оның ұлы кейіннен сарай салдырды. Манук 1817 жылы апатта қайтыс болды және Кишиневтегі Армения шіркеуінде жерленді.