Кіріспе

Скрипкалық соната No. 14 в до минор, К. 457, Вольфганг Амадей Моцарт 1784 жылы құрастырылып, аяқталды, оның ресми аяқталу күні 1784 жылдың 14 қазанында Моцарттың жеке шығармалар каталогында тіркелген. Ол 1785 жылы желтоқсанда Моцарттың Венадағы бас баспасы Artaria баспасында C-минордағы Фантазиямен бірге, K. 475, 11-ші Опус ретінде жарық көрді. Алдыңғы бетіне Моцарттың Венадағы оқушыларының бірі болған Терезия фон Траттнердің (17581793) есімі жазылған. Оның күйеуі де (1717 1798) 1784 жылы Моцарттың үй иесі болған маңызды баспагер болды. Ақырында Траттнерлер Моцарттың төрт баласының құда-құдасы болды. Пианино сонатасы Моцарттың 1781 жылы Зальцбург архиепискобының қамқорлығынан босағаннан кейін, Венада еркін жұмысшы ретінде өмір сүрген шамамен 10 жылдық кезеңінде жазылған. Ол Вена жылдарында жазылған алты сонатаның ең ертегінің бірі болып табылады және оны оқыту құралы ретінде немесе жеке пайдалану үшін жазған болуы мүмкін. Осы уақыт аралығында сонаталар әдетте үйдегі өмір үшін жазылды. Симфония немесе концертке қарағанда, олар идеяларды шағын, жақын ортада жеткізу үшін жасалды. Әдеттегі қойылым 18 минутқа созылады.

I. Көп көңіл көтеру

Тақырыбы сегіз барда екі рет кездесетін октаваларда қатаң түрде жазылған. Тақырып ауысқанға дейін күшті болып қалады, онда ашылу мотиві бір октава жоғары көтеріледі, ал масштабты үзіліс салыстырмалы бас, Е бас кілтіне модуляцияланады. Екінші тақырыпта Альберти бассының қолдауымен өте сымбатты әуендер бар, олар шығарманың екінші жартысына дейін жалғасады. Бұл бөлімде бірінші және екінші пәндердегі материалдарды қолдану арқылы сабақ өрнегі қалыптасады. Бұл - ең тұрақсыз гармониялық бөлім, C мажор, F минор, G минор күйлері арқылы өтеді, және C минордағы бастапқы бөлігіне қайта оралады. Қайталау 100 - 168 тактадан басталады, бұл жолы екінші субъект экспозицияның Е мажордың орнына C минорда, ал кода 168 - 185 тактадан бастап шығарманы аяқтайды.

II. Адагио

Бұл бөлімнің басты тақырыбы жеті такт, негізінен бас сынық аккордтар сүйемелдеуі мен әуеннен тұрады. Алайда, тақырып бір тармақты бөліктерге бөлінеді, бұл өте ерекше. 8-ші тактада әуен бірден B мажорлық күйге ауысады, онда жаңа әуен енгізіледі. Бұл 13-16 тактадан ұзаққа созылған каденциалды ұзартуға дейін жалғасады. 16-шы тактаның қалған бөлігі Э мажордың доминантында келесі бөлімге байланысты, сондықтан музыка қайтадан модуляцияланып, бастапқы жеті такталық әуенді қайталай алады, әуенге қосымша әшекейлер мен безендірулер қосылады. Екінші бөлім А мажордан басталады. Бұл мелодия Бетховеннің "Патэтика" сонатасындағы екінші бөліміндей басталады. Эпизодтың бірінші бөлігі B мажорлы каденцияға модульдейді, бұл эпизодтың екінші бөліміне жол ашады, G мажордан басталады. Бір мелодия қайталанады, содан кейін А минор, В минор және С минор арқылы бірінен соң бірі өтетін жолдар, жартылай ырғақта аяқталады. Тағы екі такта Е мажорға ауысады, онда түпнұсқалық әуен оралады, мүмкіндігінше сәндік бұйымдармен әшекейленеді. Кода - алдыңғы материалдан құрылған, қозғалысты аяқтайды.

III. Аллегро асаси

Бұл бөлім өзінің терең трагедиялық сезімімен ерекшеленеді, бұл оны Моцарттың көптеген сонаталарындағы әдеттегі оңтайлы және жоғары темпті соңғы бөлімдерден ерекшелейді. Әннің тақырыбы ерекше ұзақ, екі бөлімнен тұрады, екеуі де керемет ырғақпен аяқталады. Біріншісі тыныш, оң қолымен күйді сол қолымен аккордтармен бірге, тынышпен басталады. Алайда екіншісі отты мағынаға ие. Екеуі де бір-бірінен ерекше және бөлек идеяларды бөліседі. Бұл тақырып ұзаққа созылған қайталаумен аяқталады. Екінші тақырыпқа ауысу жолы жоқ, тек Е доминантасының жетілігінде негізгі хорд. Екінші тақырыпта сол қолдағы Альберти бассы, оң қолдағы би, ағып жатқан әуен, Ми дыбысының сыңғырлау кілті кейіпкерін толығымен өзгертеді. Бұл тақырыптың екінші бөлігі бірінші бөлімдегі оң қолдың өтуіне негізделген. Келесі бөлімге көпір Е мажордан До минорға дейін модульдендірілген. Осы сәтте біз бастапқы негізгі тақырыптың жартысына бөлінгенін естиміз. Оның орнына F минордың жетіліктері бір тактқа созылады. Бұл F минордың ортаңғы бөлігіне жол ашады. Бұл мотив екі рет дәл сол күйінде көрсетіледі, біріншісі G минорға, содан кейін C минорға модуляцияланады, онда негізгі субьектінің жартысына бірдей кесу естіледі. Бұл жерде мотив екінші рет қайталанады, содан кейін кодаға жол беріледі. Кода екінші тақырыпқа негізделген, 262-ші тактадан бастап оң қол әуенді бастайды, сол қол үзілген акордтармен бірге сүйемелдеуде. 296-да Неаполитендік алтыншы до минорда кездеседі. Кода керемет ырғақпен аяқталады.

Фантазияның сонатамен байланысы

C минордағы Фантазия, К. 475, C минордағы сонатадан жеті ай өткен соң аяқталды. Моцарт өзінің жеке шығармалар каталогында 1785 жылы 20 мамырда аяқталғанын жазған. Моцарттың екеуін бірге орындауға ниеттенген-жаратпағанына қатысты пікірлер әртүрлі болды. Олар бір шығарма ретінде бірге жарық көргенмен, Моцарт кейде оларды бөлек орындаған. Табиғаты бойынша Фантазия кейінгі сонатаға қарағанда импровизациялық сапаға ие, ал жұптасу фантазия мен фуганың барокколық үйлесіміне классикалық байланысты ұсынады. Фантазия мен сонатаның екеуін де бас регистріне және бас кілтіндегі октаваларға назар аудару арқылы байланыстырады. Муцио Клементи мен К. П. Э. Бахтың стильдері фантазияның құрамына саналы түрде немесе санадан тыс түрде әсер еткен деп болжанады.

Кілттің мәні

Скрипкалық соната No. 14 C минор Моцарттың минорлық күйдегі жазған екі сонатасының бірі, екіншісі No. 8 әні А-минор, К. 310, ол алты жыл бұрын, Моцарттың анасы қайтыс болған кезде жазылған. Моцарт композициялардың тоналдығын өте мұқият таңдаған, сондықтан оның C минорды таңдауы бұл шығарманың өте жеке шығарма болғанын білдіреді.

Қайта табылған автограф

Екі шығарманың түпнұсқа автографын 1990 жылы Филадельфиядағы Шығыс баптистік теологиялық семинариясында Юдит ДиБона, әуесқой пианист және Шығыс баптистік мектебінің бухгалтерлік менеджері тапты. Пенсильвания университетінің профессоры Юджин К. Вулфқа қолжазбаларды анықтап, олардың шынайылығын растау үшін хабарластық. Ол соната мен фэнтезидің қозғалыстары арасындағы композиция уақытына қатысты зерттеулер жасады, олар 1992 жылы "The Journal of Musicology" журналында жарияланды. Біріншіден, оның зерттеулері Фантазия мен Сонатаның екі қолжазба арасында ұзындығы, қағаз түрлері, тіпті сияның түсі әртүрлі болғандықтан, олар бір-бірінен тәуелсіз жазылғандығын растады. Сонымен қатар, Вольф сонатаның бірінші және үшінші бөлімдері мен екінші Адажио бөлімдерінің арасында қағаз түрлерінің айырмашылығын тапты, бұл екінші бөлім сонатаның қалған бөліктеріне қарағанда бөлек уақытта жазылғандығын білдіреді. Оның теориясы бойынша, екінші бөлім Терезия фон Траттнерге арналған оқу-әдістемелік шығарма ретінде жазылған. Екінші бөлім рондо түрінде және басқаларға қарағанда баяу болғандықтан, ол сонатадан тәуелсіз басқа бөлімдерге қарағанда оңай болуы мүмкін.

Бетховеннің "Pathétique" операсымен байланысы

Кёхель бұл соната туралы былай деді: "Сұрақсыз бұл Моцарттың барлық фортепиано сонаталарының ішіндегі ең маңыздысы. Калифорния университетінің музыка профессоры Джон Гиллеспи "No. 14 Моцарттың ерекше "көктемді және құмар" шығармасы деп аталады және "Бетховенге дейін жасалған басқа ешқандай музыкада Бетховендік элементтер көп емес" деп атап өтеді, атап айтқанда "тақырыптардың қарама-қайшылығы және үнемі күрес сезімі". Моцарттың сонатасы бірнеше жағынан Бетховеннің C минор сонатасы Пианино сонатасы No. 8 -ші топтағы "Pathétique" (оның алдында шамамен он бес жыл), және екі шығарманың жалпы құрылымы ұқсас. Моцарттың екінші кең бөліміндегі бір тақырып Бетховеннің сонатасының екінші бөліміндегі тақырыпқа өте ұқсас.